Ü  N  İ  T  E    4

Ülke dışı faaliyetler : Uluslararası işletmeleri ülke dışına faaliyet göstermeye iten nedenler :-Ülke dışında fırsatların doğması-Kâr yönünden ülke içi tıkanıklık-Ülkelerin himayecilikten uzaklaşması-Ticaret engellerinin kaldırılması -Dünya  ticaretini hızlandırmak için kurulan kuruluşlar-Ülkelerin politik düşüncelerinin değişmesi -Ülke içi işletmelerin aşırı büyümeleri -Sermaye birikimi-Teknolojik gelişim-Üretim faktörlerinin ülkelere göre değişiklik göstermesi Ülke dışı faaliyetlerin türleri :İhracat :Ülke dışı faaliyetlerin en eski, kolay, tercih edilen ve riski en düşük faaliyet olmasından dolayı tercih edilir.İşletmenin yapısında büyük değişikliğe gerek yoktur.İkiye ayrılır.         Dolaylı ihracat :Yerli firma ülke içinde ürettiği  ürün veya hizmetleri aracı vasıtasıyla ya da başka bir yerli imalatçıya satmak suretiyle satarlar.                  Düşük maliyetlidir ve  zaman alıcıdır.

                  Az taahhüt gerektirir ve riski düşüktür.

                  İthalatçılarla uğraşmak istemeyen firmalara cazip gelir.                  Uluslararası işletmelere girdi üreten firmalarca kullanılır.                    İhracat işlemlerinde  olumsuzluklar meydana geldiğinde kontrolü kaybeder.          Doğrudan ihracat :Yerli firma ülke içinde ürettiği ürünleri doğrudan yabancı müşterilere satar.Doğrudan Yabancı Yatırım :Yatırım  yapan firmaya ev sahibi ülkedeki varlıkları, mülkiyeti ve yan kuruluşları üzerinde kontrol olanağı sağlayan bir ticari hak biçimidir. Ülke dışı birleşme ve ele geçirmeler olarak görülmektedir.Ortaklıklar :Temel amaç riskleri azaltmak ve kâr sağlamak olduğundan  mülkiyet  stratejisine de dikkat etmek gerekir. Mülkiyet stratejisine etki eden faktörler :1 )Ülkenin ekonomik durumu2 )Ülkenin tutumu 3 )Yerel işletmelerin seçimi 4 )Üst yönetim düşüncesiYerel ortak bulma zorluğu : Yerel ortağın geçmişteki çalışma sisteminin yetersizliği Yerel ortaklara olan güvenin azlığı Uluslararası işletme ile yerel işletmenin çıkarları arasındaki çelişki Serbestçe hareket etme yeteneği kazanma Ortak işletme kurma nedenleri :Sermaye ile ilgili riskler Sermaye ihtiyacı Başarı faktörleri ihtiyacıPolitik baskılar Ev sahibi ülke hükümetiyle iyi ilişkiler kurma ihtiyacı Ortaklık türleri :1 )Lisans anlaşması :Lisansör, belli bir zaman dilimi için anlaşılan bir ücret ya da royalte( işletme payı )karşılığında entelektüel varlıklarını kullanma hakkını lisansiyeye satma konusunda anlaşır.Entelektüel varlıkları önemli ölçüde zaman ve ARGE fonu harcayarak geliştirdiği fiziksel olmayan varlıklar olup teknik  know-how, marka adları , patentler ,ticari markalar, telif hakları , ticaret ve pazar bilgisi ,deneyim ve uzmanlığı içerir.2 )Franchising :Franchiser’ in (ent. varlık sahibi ) belirli bir ücret karşılığında franchisee’ye (izin verilen firma ), franchiser tarafından belirlenen biçimde bir işletmecilik faaliyetini üstlenmesi için, franchiser’in ticari marka, marka adı, pazarlama tekniği ya da özel bir faaliyet sistemi gibi ent. varlıklarını kullanma izni verme konusunda anlaştığı bir tür lisans anlaşmasıdır.(Mc Donald’s ,Avis gibi )3 )Joint Venture :Çoğunlukla yabancı bir işletmenin yerli bir işletmeyle ortak bir şekilde yeni bir işletme kurmalarıyla gerçekleşmektedir.% 100 yabancı mülkiyete izin verilmeyen ülkelerde pazara girmenin tek yoludur.4 )Yönetim sözleşmesi :Anlaşılan ücret karşılığında etkin bir proje faaliyeti için yerel yöneticilerin eğitiminde sözleşme yapan firmanın yönetsel uzmanlığından ve yönetim personelinin  bir kısmından yararlanmayı olanaklı kılar.5 )Anahtar teslimi projeler :Bir firmanın kendi başına veya diğer  firmalarla bir konsorsiyum içinde , ev sahibi ülkenin bir özel işletmesi ya da devleti olan sahibine devretmeden önce , bütün üretim ya da hizmet tesisini faaliyete geçirmek için tasarım , donatım ve personel eğitimini taahhüt ettiği bir anlaşmadır.Yap- işlet- devret  buna en iyi örnektir. 

Ü  N  İ  T  E     5

Örgüt kültürü kavramı :Örgüt kültürü, paylaşılan değerler, normlar, inançlar, değerler ve anlamlı semboller bütünüdür şeklinde tanımlanabilir.Diğer bir tanımla belirli bir grup tarafından kendisinin gerek çevreye uyumu, gerekse iç bütünleşmesi  sırasında öğrendiği, geçerliliği kanıtlanacak  derecede olumlu sonuç vermiş olan ve bu nedenle yeni üyelere programları algılamanın, doğru yolu olarak öğretilen varsayımların bütünüdür.Her üyenin uyum göstermesinin beklendiği öğelerin oluşturduğu bir bütündür.   Örgüt kültürünün özellikleri :Organizasyon üyelerince paylaşılır.Bireylerle etkileşime geçerek öğrenilir.Çeşitli ihtiyaçları giderme özelliğine sahiptir.

İç ve dış çevreye bağlı olarak değişebilir.

Soyut bir kavramdır.

Örgüt kültürünün boyutları :Güdüleme İlişkilerKimlikİletişimDenetimYönetimÖrgüt kültürünün tipleri :Aile Kültürü :Özelliği, birey üzerinde hiyerarşi ve uyumu  güçlü bir şekilde vurgulamasıdır.Güç odaklıdır ve bir ailenin sorumluluğunu yüklenen  ve kişiler için her şeyin en iyisini bilen bir lider tarafından yönetilir. Eyfel Kulesi Kültürü :Hiyerarşiye ve görevlere güçlü bir vurgu yapmasıyla tanımlanabilir.Çalışanlar  kendilerinden isteneni bilir, işletmede her şey üst yönetim tarafından koordine edilmektedir.Çalışanlar arasında ilişkiler sınırlıdır ve statü  görev ile birlikte vardır.Kişisel olmayan ve etkin biçimsel hiyerarşik yapı  olarak faaliyet gösterir.Değişim kaçınılmaz olduğunda, olaylara yaklaşımda başarısızlık görülmektedir.Klavuz Ok Kültürü :Görevlerdeki oryantasyona ve iş yerindeki eşitliğe vurgu yapar. Bu örgüt kültürü takımlar ve proje grupları tarafından gerçekleştirilen işe odaklanır..Çalışanlar işin gerektiği her görevi yapar.Ok yapı, belli amaçlara odaklanma anlamında sibernetik olarak adlandırılır.Kuluçka Makinası Kültürü :Bireysel yönelim ve eşitlik üzerine yaptığı güçlü vurgu ile tanımlanabilir.Bu kültür özellikle işletmenin varlık nedenine ve ikinci olarak ta bireylerin amaçlarını gerçekleştirmesi üzerine odaklanır. Çok kültürlülüğün ve farklılıkların yönetimi :Çok Kültürlülük :Bir grup , takım ya da topluluğu oluşturan bireylerin birden fazla etnik kökene, dile, tarihsel geçmişe ve kültüre sahip olmasıdır.Çok Kültürlülüğün aşamaları :                   1.  Aşama :Yerel işletmeler                   2.  Aşama :Uluslar arası işletmeler                   3.  Aşama :Çok uluslu işletmeler4.       Aşama :Küresel işletmelerÇok Kültürlülüğün türleri :1 )Yerel Çok Kültürlülük :Singapur, Çin, Avrasya, Hindistan ve Malezya’da dört farklı kültür ve dil vardır.Türkiye’de de  bir çok etnik dil vardır.2 )Takım Çok Kültürlülük :               Homojen takımların :Üyelerin benzer geçmişi ve genel algıları paylaşmasıdır.                                                                Belirli takımların :Üyelerin belirli bir bölümünün benzer geçmişi  vardır.                                              İki kültürlü takımların :İki ya da daha fazla grup üyesinin iki farklı kültürden gelmiştir. Üyeler üç  ya da daha fazla etnik  geçmişe sahiptir.  

Ü  N  İ   T   E      6

Etik : Bireyler ; gruplar  ve örgütler arasında doğru ilişkiler kurulması anlayışını kapsayan bir kavramdır.Etik davranış :Ahlak standartlarına uygun, doğru davranıştır.Etik Kuramları :1)Sonuç temelli kuramlar :Karar ve davranışların etik olup olmadığına ve sonuçlarına göre değerlendirirler.En büyük yarar ve en az zarar ile sonuçlanan karar ve davranışlar etiktir.Davranışın niyeti, amacı değil; somut sonuçları önemlidir. 2)Kural temelli kuramlar:Ahlaki konularda mutlak doğruların olduğuna ve kurallarla belirlendiği kuramlardır.Etik davranış, gruba, devlete, dine, hizmet eden ve otoritenin uygun gördüğü davranışlardır.3 )Kültürel kuramlar :Kültürel görelik mutlak bir doğru olamayacağı , neyin doğru olduğu duruma ve kültüre göre  değişeceği  esas alınır.İnsan ahlaki gelişiminin zihinsel gelişimi ile paralel olduğunu savunan Kohlberg’e göre ahlak gelişimi somuttan soyuta, mutlaktan göreceliye, kişisel çıkarlardan toplumsal ve evrensel değerlere doğru olur. Uluslararası işletmelerin etik konusunda sorun yaşama nedenleri :1 )Ev sahibi ülkelerdeki yaptırımların yetersizliği 2 )Toplumlararası kültürel farklılıklar Uluslararası etik ilkeleri :Bir uluslar arası işletme ulusal sınırlarının ve kültürel farkların ötesinde bazı evrensel etik davranış standartlarına uymalıdır.Bunların başında insan kaynaklarının istihdamda adalet, iş güvenliği, iş güvencesi, eğitim, sendikal faaliyetler gibi haklar gelir. Çekirdek insani değerler :Tüm işletmeler tarafından gösterilmesi gereken asgari etik standartlardır.

  U L U S L A R A R A S I                 İ Ş L E T M E L İ C İ L İ K

Ü N İ T E      1                                        

 Uluslararası işletmecilik :İşletmeler tarafından düzenlenen ve ulusal sınırlar dışında yürütülen her türlü faaliyettir.Uluslararası ticaret :Bir işletmenin, ürün ve hizmetlerin, ihracat ve ithalatı ile meşgul olmasına dış ticaret denir.Uluslararası yatırım :Bir işletmenin ana ülkesinin dışında işletmecilik faaliyetleri yürütmek amacıyla kaynak transfer etmesine uluslararası yatırım denir.Ulusal ve uluslararası işletmeciliğin  farkları :Kültür :Ev sahibi ülkenin görgü, gelenek, değer ve normlarına uyularak faaliyet gösterilmelidir.Finansal ortam :Farklı para birimlerini kullanmayı ve ülkenin işletme faaliyet yasalarını dikkate almak gerektirir.Hukuki çevre :Kanun, tüzük ve yönetmeliklere işletmeleri özel duyarlılık gösterilmelidir.Tüketici zevkleri :Talebe göre tedarik ve pazarlama stratejileri benimsenmesi gereklidir.Uluslararası işletmeciliği önemli kılan gelişmeler :1 )Teknoloji:Ürün ve hizmetin yanı sıra çağdaş yönetim, üretim, pazarlama ve lojistik biçiminde de gerçekleşir.2 )Rekabet :Kısa dönemde etkin rekabet edemeyen yerli  işletmeler endüstriyi terk etmeye zorlanabilirler.3 )Standardizasyon :Dünya pazarlarında geçerli olan normların ve uygulamaların benimsenmesidir. 4 )İş çevresi :İkiye ayrılır.                   İç çevre :Kontrol sahibi olduğu şirket misyonu, örgüt yapılmasını, işe alma politikasını ve tedarikçi firmalarla  ilişkileri                   Dış çevre :Kontrol edemediği sağlık ve güvenlik yasalarındaki, ticaret politikalarındaki ve hukuki çevredeki değişmeler 5 )Politik etkisi :Başlıca etkisi sınırlarını uluslararası yatırıma ve ticarete açması ,sistem ve yöntemlerin standartlaşması, insan hakları ve çocuk işgücü konusunda uluslararası kriterleri benimsememesi ve demokratik kuruluşların gelişmesine ilişkin olarak hükümetler üzerinde baskı oluşturur.6 )Ekonomik entegrasyon ve globalleşme :                   Globalleşme :Dünya pazarlarının, mal ve hizmet üretiminin bütünleştiği ve birbirine bağlı hale gelmiş olduğu dinamik bir süreçtir. Uluslararası işletmeciliğin tarihsel gelişimi :Ticaret dönemi :1500’ den 1850’nin  sanayi devrimine kadar devam etmiştir.Ülke dışı yatırımlara ağırlık verilmesi zorunlu hâle gelmiş ve  bankacılık büyük önem kazanmıştır.. Sömürgecilik dönemi :1850’ den 1914‘e Birinci Dünya Savaşının başlangıcına kadar devam etmiştir.En  belirgin özelliği sanayi devriminin sonucunda büyük işletmelerin kurulmuş olmasıdır.Sanayi malları, tarım ve madenciliğe önem verilmiştir.Ayrıcalıklar dönemi :1914’ den 1945’ e İkinci Dünya Savaşının bitimine kadar devam etmiştir.Otomobil sektöründe dış ülkelere yapılan yatırımlar önem kazanmıştır.1929 da İngiliz Lever deterjan ile Hollandalı Unıon firması birleşerek  ilk uluslararası  işletmeyi oluşturmuşlardır.Bu dönemde önemli bir olayda 1929 büyük dünya buhranıdır.İkincisi  Avrupa’da savaş dolayısıyla Almanya’nın işgali bazı işletmelerin işgal altında kalmasıdır.Uluslararası dönem :1945’ den  günümüze kadar olan dönemdir.İşletmeler dünya çapında  yeni pazarlar ve üretici güçler aramaya başladıkları için bu yıllara (1945-1970) Global genişleme yılları adı verilir.Ev sahibi ülkeler faaliyetleri denetleyebilmek  ve sosyal siyasi dengeleri koruyabilmek için :TarifelerVergilerİthalat kotalarıFiyatlarla ilgili sınırlamalar

Yöneticilerin uyruğu ve yerel kaynak kullanımı ile ilgili sınırlamalar

Sermayenin yatırımcı ülkeye dönmemesi ile ilgili sınırlamalar getirilebilir. 

Ü  N  İ  T  E     2

Uluslararası ticaret teorisi :Klasik  ekolün temelleri  Adam Smith tarafından atılmıştır.1776 yılında yayınlanan ‘Ulusların zenginliği’ adlı eseri ekonomi bilimi ve uluslararası ticaretin temel taşı durumundadır.’’Bırakınız yapsınlar, bırakınız geçsinler’’ bu teorinin temelini oluşturur.Uluslararası ticaret :İki genel ticaret teorisine dayanır.                   Tamamlayıcı teoriler :Ticaretin doğal yapısıyla ve ticari ilişkileri ‘’bırakınız yapsınlar’’ koşullarında inceler ve açıklarlar.                   Zorlayıcı teoriler :Ticaretin miktarını, yapısı ve yönünü belirlemek üzere devlet müdahalesinin gerekli olup olmadığını sorgularlar. Bu teorileri gelişim sırası ile açıklarsak;1 )Merkantalizm :Bir ülkenin refahı sahip olduğu değerli madenler , genellikle altın ve gümüş miktarı ile ölçülmektedir.İthal ettiklerinden daha  fazla ihracat gerçekleştirmeli ve sahip oldukları altın miktarını artırmalıdır.İhracata ağırlık veren müdahaleci bir düşünce akımıdır.Merkantilizme göre dünya servetleri sabittir.Ticarette iki ülkenin birden kâr etmesi mümkün değildir.2 )Mutlak üstünlük teorisi :Adam Smith’e göre ,her ülke diğerlerinden daha düşük maliyetle ürettiği mutlak üstünlüğüne sahip olduğu malları üretmeli bunların üretiminde uzmanlaşmalı  ve bunları ihraç ederek pahalıya ürettiği malları dışarıdan ithal etmelidir.        Doğal üstünlük :Bir ülke bazı ürünlerin üretiminde; uygun iklim koşulları, doğal kaynaklara  ulaşım kolaylığı  ya da belirli özelliklere sahip işgücünün varlığı dolayısıyla doğal üstünlüğe sahip olabilir.        Kazanılmış üstünlük :Nihai mal üreten ya da hizmet sektöründe rekabet edebilen ülkeler ürün teknolojisinde kazanılmış bir üstünlüğe sahiptir.3 )Karşılaşılaştırmalı üstünlük teorisi :David Ricardo’ya göre ülkeler hangi malların üretiminde  yüksek bir üstünlüğe sahipse o mallarda uzmanlaşmalıdır.Kârlı dış ticaret için zorunlu koşul bu ülkelerde iç üretim maliyetlerinin birbirinden farklı olmasıdır.Ticaret teorileri hakkında varsayımlar :İki ülke, iki ürün :Smith ve Ricardo sadece iki ülke ve iki üründen oluşan bir dünya varsaymışlardır.Taşıma giderleri :Taşıma giderleri önemli bir maliyet kalemi olduğundan endüstrilerin kuruluş yerlerinin belirlenmesinde  de etkilidir.        Kaynağa yönelimli endüstriler :Üretim sürecinde hacmini yitiren ya da ağırlığı azalan ürünlerden oluşur.       Pazar yönelimli endüstriler :Üretim sürecinde ağırlığı artan ürünleri kapsar.       Serbest endüstriler :Bazı ürünlerde üretimin kaynağa veya pazara yakın olmasının bir önemi yoktur.4 )Ülke büyüklüğü teorisi : Kaynakların çeşitliliği :Doğal kaynaklar, geniş topraklar ve iklim koşulları  avantajdır.Taşıma giderleri :Büyük ülkelere ek maliyet getirir. Ekonominin büyüklüğü ve üretim ölçeği :Kişi başı geliri yüksek ülkeler teknoloji yoğun malların üretimine daha yatkındır.5 )Faktör oranları teorisi :Eli Hecksher  ve  Bertil Ohlin geliştirmişlerdir.Bir ülke hangi üretim faktörüne zengin olarak sahipse ;üretimi o faktörü yoğun biçimde gerektiren mallarda karşılaştırmalı üstünlük elde eder,yani onları daha ucuza üretir ve o alanlarda uzmanlaşır.Heckscher-Ohlin modelinden türetilen üç tane teorem vardır.Faktör fiyatları eşitliği teorisi :Bu teoriye göre serbest ticaret ülkeler arasında faktör fiyatlarını eşitler ve bu bakımdan uluslararası serbest faktör hareketliliği ile aynı sonucu doğurur.Stolper Samuelson teorisi :Serbest ticaretin ülkenin bol olarak sahip olduğu  faktörün reel gelirini yükselteceği , kıt faktörün gelirini ise düşüreceği ortaya konmaktadır.Rybczynski teorisi :İki  mallı  ve iki faktörlü bir modelde ,  tam istihdam durumunda, eğer tek bir faktörün  arzı artırılacak olursa, o faktörü yoğun olarak kullanan malda üretim genişler, diğer malda ise üretim daralır. Leontief paradoksu :İhracat  yerine ithalata rakip  endüstrilerin incelendiği bir araştırmada ABD’ nin  emek yoğun mallar ihraç edip sermaye yoğun mallar ithal ettiğini göstermiştir.Oysa, ABD‘ nin o dönemde dünyanın en zengin sermaye stokuna sahip ülkesi olduğu düşünülürse Heckher-Ohlin modeline göre sermaye  yoğun mallar ihraç edip emek yoğun mallar ithal etmesi gerekirdi. Leontief paradoksu diye bilinen bu sonuç iktisatçılar arasında şaşkınlık yaratmıştır.6 )Yeni teoriler :       Nitelikli işgücü teorisi :Belli türlerdeki mesleki veya nitelikli işgücü bakımından zengin ülkeler, üretimi büyük ölçüde bu faktörlere bağlı mallarda uzmanlaşırlar. Niteliksiz emeğe bol olarak sahip ülkeler ise niteliksiz emek faktörünü içeren malların üretiminde üstünlüğe sahip olurlar. Teknoloji açığı teorisi :Bir  yeniliği ilk kez bulan  firma onun monopolcüsü  olur. Daha sonra teknolojik taklit yoluyla ya da doğal kaynak üstünlükleri sayesinde bu malı geliştiren ülkeden daha ucuza üretebilirler.Malı ilk icat edenler bu ülkelerle rekabet edemedikleri için az gelişmiş ülkelerden ithal  etmeye başlarlar.Ürün dönemleri teorisi :Vernon’ na göre her ürünün üretim dönemleri vardır.Ticareti yapılan ürünün nerede üretileceği ürünün hangi  dönemde olduğuna bağlıdır.            1.aşama piyasaya giriş             2.aşama büyüme dönemi             3.aşama olgunluk dönemi             4.aşama düşüş dönemi Tercihlerde benzerlik teorisi :İsveçli Linder’ e göre homojen nitelikte olmayan ürünlerin ticareti üretim maliyetlerinden çok ülkeler arasındaki satın alma zevklerine ve halkın çoğunluğunun talebine bağlıdır.Ülke benzerliği teorisi :İki ülke arasındaki farklar ne kadar fazla  ise aralarında  ticaret gerçekleşmesi olasılığı  o kadar yüksektir.Kendi yerel pazarına en çok benzeyen ülkeyi tercih eder.Ölçek ekonomileri teorisi :Bütün girdilerde meydana gelen artışa bağlı olarak ortalama maliyetlerde meydana gelen düşme olarak tanımlanır.Bunun da sermaye yoğun sektörlerde ortaya çıkması daha muhtemeldir. Monopolcü rekabet teorisi :Sanayi malları üzerindeki iki yönlü ticaret olayını, yani bir ülkenin aynı malın değişik türlerini neden hem ihraç hem de ithal etmekte olduğunu açıklamak üzere ortaya atılmıştır.Endüstri içi ticaret teorisi :Bir ülkenin  aynı  endüstriye ait malların iki yönlü ticaretidir.Ürün farklılaştırması teorisi :Sanayi mallarının çoğu  homojenlik varsayımına uymaz.Aralarında kalite yönünden hiçbir fark olmasa da tüketici gözünde farklıymış imajı yaratılarak bir üstünlük sağlanabilir. En iyi örnek  otomobildir. Uluslararası rekabetçi gücün belirleyicileri :Porter’ a göre ;                   1 ) Faktör koşulları                   2 ) Ülke içi talep koşulları 

                   3 ) İlgili ve destekleyici endüstrilerin varlığı ve gelişmişlik düzeyi
                   4 ) Firma yapısı, strateji ve rekabet

 

Ü  N  İ  T   E         3

Coğrafi kısıtlamalara dayanmayan kuruluşlar :Birleşmiş Milletler (BM) :İkinci  Dünya savaşının ardından 20.yüzyılın ilk yarısında yaşanan ve insanlığa büyük acılar getiren savaşların  ve barışa karşı tehditlerin tekrarını önlemek için  uluslararası barışı korumak amacı ile kurulmuştur.ABD  başkanı  Roosvelt ile İngiltere başkanı Churchill 14 Ağustos 1941 de yayınladıkları Atlantik Paktı BM nin kurulması yolundaki ilk adım olmuştur.24 Ekim1945 tarihinde Birleşmiş Milletler kurulduğu ilan edilmiştir. BM Yasası Türkiye’ninde içinde bulunduğu 50 ülke tarafından 26 Haziran 1945 tarihinde San Francisco ‘da imzalanmıştır.Dünyadaki tek evrensel örgüt niteliğini halen korumaktadır.Üye sayısı 191 ‘e yükselmiştir.Merkezi  New York’ta olan BM ‘nin organları Genel Kurul  (en üst organıdır.), Güvenlik  Konseyi, Uluslararası Adalet Divanı, Sekreterlik ve                    Ekonomik ve Sosyal Konseydir. Dünya Bankası ( WB ):1945 yılında Uluslararası yeniden yapılanma ve kalkınma bankası adıyla kurulmuş (IBRD)  ,1947 yılında Birleşmiş Milletlerin özerk kuruluşu olmuştur.Dünya Bankası ile IMF aynı yılda kurulduğundan bu iki kuruma Bretton Woods kurumları adı verilmektedir.Dünya Bankasının amacı gelişmiş ülkelerin mali olanaklarını ,gelişme yolundaki ülkelere yönlendirerek dünya genelinde yaşam kalitesini artırmak ve fakirliği azaltmak amacıyla proje ve program kredileri vermektir. Dünya devletlerinin 183 ‘ü üyedir.Bunlardan %11’i sermayesinin %55’ine sahiptir.Türkiye’nin pay ve oy gücü %0.5 dir. Dünya Bankası Governörler Kurulu , İcra Direktörleri Kurulu , Başkanlık   organları tarafından yönetilmektedir.Dünya Bankası Grubundaki Kurumlar :                   Uluslararası Yeniden Yapılanma ve Kalkınma Bankası (IBRD)                   Uluslararası Kalkınma Birliği (IDA)

                   Uluslararası Mali İşbirliği (IFC)
                   Çok Taraflı Yatırımlar Garanti Ajansı (MIGA )
                   Uluslararası Yatırım Anlaşmazlıkları Çözüm Merkezi (ICSID )

Uluslararası Para Fonu (IMF) :1944 yılında toplanan  Bretton  Woods  konferansında kurulmuştur.Dünya bankası ile IMF aynı üyelere sahip olup her ikisinin de merkezi Washington’dadır.Kuruluş amacı uluslar arası parasal işbirliği , uluslararası ticaretin dengeli yürümesi, dış ödemeler dengesinde sıkıntı çeken ülkelere maddi destek, ödemeler dengesi sorunlarının derecesini ve süresini düşürmektir.Dünya Ticaret Örgütü (WTO ) :1 Ocak 1995 te Gümrük ve Ticaret Genel Anlaşmasının (GATT)  yerine kurulmuştur.Bağımsız bir örgüt yapısındadır.Dünya Ticaret Örgütü ‘ nü  Bakanlar Konferansı yönetmektedir. Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) :Birleşmiş Milletlerin  insan haklarıyla ilgili uzmanlık kuruluşudur. Faaliyet alanları :-Çalışma ve yaşam koşullarını iyileştirmeye yönelik programlar hazırlamak-Uluslararası düzeyde çalışma standartları oluşturmak-Hükümetlere uluslararası teknik işbirliği programı hazırlamak-Bu çabalar için eğitim, öğretim, araştırma ve yayın faaliyetlerinde bulunmaktır.İLO ’nun yapısı :Her yıl yapılan ve genel kurul niteliği taşıyan Uluslararası Çalışma Konferansı,İcra Konseyi niteliğindeki Yönetim Kurulu ve örgütün sekreterya hizmetlerini yürüten Uluslararası Çalışma Bürosundan oluşmaktadır.Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD) :1961  yılında Avrupa Ekonomik İşbirliği Örgütü (OEEC)yerine kurulmuştur.OECD kuruluşuna ilişkin anlaşma, 14 Aralık 1960 da, ABD, Kanada ve  (OEEC) ye üye 18 Avrupa ülkesi tarafından Paris’te imzalanmıştır.Amaçları :-İşsizliğin giderilmesi , sosyo- ekonomik gelişmenin desteklenmesi, Çok taraflı dünya ticaretinin gelişmesine destek verilmesi, politik yaşamda demokrasinin ve insan haklarına bağlılığın; istikrarlı gelişimin  vazgeçilmez değerleri olarak benimsenmesidir.

-En yüksek karar organı her üye ülkeden bir temsilcinin bulunduğu Konsey’ dir.Konsey iki tür karar alır.Bunlar karar ve tavsiye kararlarıdır.Kararlar aksine bir hüküm yoksa bağlayıcıdır , tavsiye kararlarının bağlayıcılığı yoktur.

Petrol İhraç Eden Ülkeler Teşkilatı (OPEC) :Petrol ihraç  ve  bilinen dünya rezervinin üçte ikisini ellerinde bulunduran 12 ülkenin oluşturduğu bir konfederasyondur.9-14 Eylül 1960 tarihinde Bağdat’ta toplanan bir konferans sonucunda resmen kurulmuştur.Opec’ in amacı petrol üreticisi  ülkeler arasında petrol fiyatlarında istikrar sağlamak  ve verimli bir petrol arzı temin etmektir.Teşkilatın yetkili organı Kongre’dir.Petrol fiyatını, üretimini  ve miktarını belirlemesi açısından kartel özelliği göstermektedir.Kurucu üyeler uudi Arabistan ,İran ,Kuveyt , Irak ve Venezuella’ dır. İslam Konferansı Teşkilatı (İKT) :Nüfusunun çoğunluğu  Müslüman olan ülkelerin üye olduğu , genel sekreterliği Suudi Arabistan’ın Cidde  şehrinde bulunan  ve üye ülkeler arasında politik, ekonomik, kültürel, bilimsel ve sosyal dayanışma işbirliğini amaçlayan uluslararası bir kuruluştur.Bölgesel Ekonomik Entegrasyonlar :Avrupa Birliği :1951 yılında Paris anlaşmasıyla Avrupa Kömür  ve Çelik Topluluğu (AKÇT) ,daha sonra 1957 tarihli Roma Anlaşmasıyla  Avrupa Ekonomik  Topluluğu ve Avrupa Atom Enerjisi Topluluğu  kurulmuştur.1992’de Masrih ‘te imzalanan  anlaşma ile Avrupa Birliği kurulmuştur.Birliğin  25 üyesi vardır.Aralık 1999  Helsinki Zirvesi ile Türkiye’de bu sürece dahil olmuştur. Avrupa Birliğinin İlkeleri :Avrupa vatandaşlığı,  İçişleri ve adalet alanındaki işbirliği, Ortak para birimi,  Ortak dış güvenlik politikası  olarak sıralanabilir.AB’yi yöneten kurumlar :Parlamento , Konsey , Avrupa Devlet Başkanları  Zirvesi Komisyon ,Adalet Divanı , Sayıştay Avrupa Serbest Ticaret Bölgesi (EFTA) :4 Ocak 1960 tarihinde Stockholm Antlaşması ile kurulmuştur.EFTA genel olarak İngiltere’nin AET ‘ye katılmak için kullanacağı bir araç olarak kurulmuş bir oluşumdur.Kuzey Amerika Serbest Ticaret Bögesi (NAFTA) :1993 de ABD , Kanada ve Meksika arasında Nafta anlaşmasını  imzalamıştır.Bu anlaşmaya göre ülkeler kendi aralarındaki  ticarette engelleri kaldırmayı , üçüncü ülkelere karşı ulusal tarifelerini sürdürmeyi benimsemişlerdir.Asya ve Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC):1989 ‘da Asya –Pasifik  ekonomilerinde oluşan karşılıklı bağımlılık  sonucunda kurulmuştur. Günümüzde bölgedeki bütün ülkeleri kapsar.

Ü   N   İ    T   E     13

Stratejik kontrolün anlamını ve önemini ifade eden iki farklı yaklaşım vardır.a )Geleneksel stratejik kontrol yaklaşımı :Stratejik yönetim sürecinin son evresi stratejik kontroldür.İşletme stratejisi uygulamaya başladıktan sonra takibi ve kontrolü gereklidir.Bilgi akışı için geri beslemeye ihtiyaç vardır.b )Çağdaş stratejik kontrol yaklaşımı :Günümüzde yöneticiler değişimi önceden tahmin etmelidirler.Bu sistemde de ileri beslemeye ihtiyaç duyulur.Üç tür kontrol işlevi vardır.1 )Tahminlerin kontrolü :Anahtar bazı faktörlerin geleceğe ilişkin trendleri izlenir.Ekonomik büyüme, ürün ve hizmetlerin büyümesi, rakiplerin davranışları, girdi maliyetleri gibi )2 )Stratejik gözetim :Şirketi tehdit edebilecek dış olayların gözlenmesinin yanı sıra, ortaya çıkabilecek fırsatların farkına varılmasını da sağlar.3 )Uygulama kontrolü :Süreç kontrolü ile stratejik uygulama kontrolünden oluşur.        Süreç kontrolü :Klasik kontrol sistemidir.Stratejinin planlandığı gibi yürüyüp yürümediği ile ilgilidir.Kısa dönemli amaçlarla ilgilidir.        Stratejik uygulama kontrol :Daha geniş konularla ilgilidir.Dış ve iç çevredeki olayların ve trendlerin sonuçlarına yöneliktir.Stratejinin uygulanmasında şirket bütçesi önemli bir araçtır.Stratejik kontrolde kullanılan başarı değerlendirme ölçütleriObjektif ve subjektif ölçütler kullanılır.İlk ciddi çalışmayı Tilles yapmıştır.Daha sonra Argenti ve Rumenlt yapmıştır.a )Stratejik değerlemede sayısal ölçütler Kârlılık oranıVerimlilik oranı Hisse senedi oranıHisse başına düşen kâr oranıSatış tutarı ve pazar payıKapasite kullanım yüzdesi ve işgücü kaybıYeni ve eski müşteri oranları Üretim maliyetleri, dağıtım maliyetleri İşgücü devir hızı ve işgücünün devamsızlığıb )Strateji değerlemede niteliksel ölçütler Planların tutarlılığı Plan ve kaynakların risk tercihiPlanların uygulanabilirliği  Planların çevresel ihtiyaçlara uyarlanabilirliği G.E.’ nin PIMS analizinde ve FORTUNE dergisinin ölçütleri Ürün ve hizmetin kalitesiYönetimin kalitesiYaratıcılık ve yeni ürünlerUzun dönemli yatırımlar Mali yapının sağlamlığıİşletmenin toplum sorumluluğuVarlık ve kapasite kullanımı Eleman yetiştirme ve elde tutma yeteneğiBaşarı ölçümü En çok kullanılan araç toplam aktif ve yatırım kârlılığıdır.Diğer bir konu da yarattığı katma değerin ölçülmesidir. Katma Değer =Toplam satışlar – Satın alınan hammadde maliyeti Katma değer getirisi =FVÖK X 100 / Katma değer Bölüm ve birimlerin başarısının ölçülmesi1 )Standart maliyet merkezleri :Standart maliyet tutarı üretilen birimle çarpılır ve toplam standart maliyet bulunur.Bu beklenen üretim maliyetidir.Beklenen değerle fiili değer karşılaştırılır.2 )Gelir merkezleri :Toplam satıştan beklenen gelir hedefi fiili gelirle karşılaştırılır.3 )Harcama merkezleri :Yenilik ve atılım yapmak isteyen kuruluşlarda önemlidir.4 )Kâr merkezleri :Gelir merkezi ile kâr merkezi arasındaki fark performansı verir.5 )Yatırım merkezleri :Başarısının ölçümünde toplam varlık kârlılığı kullanılır. Geri besleme :Hiyerarşinin alt düzeyinde gerçekleşen durum ve sonuçların üst kademelerdeki yöneticilere zaman ve doğru biçimde iletilmesi ve bu şekilde kontrole yardımcı olunmasına denir. 

Ü   N    İ    T    E     10

Küreselleşme :Artan sınır ötesi faaliyet ve anında uluslar arası iletişime imkan veren bilgi teknolojisi yardımıyla oluşan değişim sürecidir.Uluslararasılaşmak :Ülke sınırlarını aşan ekonomik faaliyetlerin yaygınlaşmasını ve çoğalmasını ifade eder. Bu iki kelime aynı anlama gelmese de biri birinin yerine kullanılmaktadır.Küreselleşme daha karışık ve dünya üzerine yayılmış ekonomik faaliyetlerin entegrasyonudur.Globalleşme iki şekilde kendini gösterir.Birincisi uluslar arası ticaretin hızla tüm dünyaya yayılması, ikincisi bu şirketlerin yaptıkları direkt yatırımlardır.Bu durum milli devlet olgusunu aşmakta ve çıkar grupları bağlanmaktadır.Küreselleşmenin unsurları azara girme, maliyetler, endüstri koşulları ve küresel strateji kaldıraçlarıdır. Küreselleşme boyutları  /  Küresel strateji kaldıraçlarıBoyutlar                       Çok uluslu strateji                                  Küresel stratejiPazar katılımı               Spesifik bir model yok                              Ana pazarda önemli ölçüde pazar paylaşımı ( Elektrolux )Ürün sunumu               Her ülkede alışıldık hale gelmek              Dünya çapında standartlaşmış ürünler ( Boeing 737 )  K.D. faaliyet.yeri          Tüm faaliyetler her ülkede                        Yoğunlaştırılmış her ülkede bir faaliyete yönelmePazarlama yaklaşımı   Yerel                                                         Dünya çapında tek düzeRekabet hareketleri     Her ülkede kendine yeterli                        Ülkeler arasında bütünleşmiş    Endüstri küreselleşmesini yönlendirenlerPazar faktörü Maliyet faktörüÇevresel faktörlerRekabet faktörleri Küresel strateji kaldıraçları için düzenlemeler Ana pazar katılımıÜrün standardizasyonu Tekdüze pazarlamaBütünleşmiş rekabet hareketleri 

Küresel stratejiden melez ( Hybrid ) Stratejiye geçiş

Çeşitli ülkelerdeki birimler faaliyetlerini sadece bir uluslararası merkezden sürdürmekle kalmazlar ayrıca, birbirleriyle de ilişki de bulunarak yürütürler.Müşteriye hızlı cevap vermek ve onu kaçırmamak için işbirliği yaparlar.Küreselin bir adım ötesindedir.

1 )Uluslararası strateji Ülkelerdeki birimler bağımsızdır.Her birim bağımsız olarak kendi pazarında faaliyet gösterir.Merkez diğer birimlerden farklı değildir.Çok uluslu firmalar her ülkede faaliyet gösterirler.2 )Küresel stratejiÜlkelerdeki birimler bir merkeze bağlıdır.Merkez, ülkeler için standart ürün çalışmaları yapar.Ölçek ekonomisi yaratmak için üretim tek merkezde yapılır.Merkez tüm faaliyetlere karar verir, faaliyeti paylaşır ve bütünleştirir.3 )Melez stratejiBirimler, hem merkez hem de birbiri ile ilişkili faaliyette bulunurlar.Birimler sadece karşılaştıkları özel durumlara uyabilirler.Çok hareketlilik, müşteri ihtiyaçları için işbirliği vardır.Telekomünikasyon ve internetten yararlanırlar.Müşteri kaybetmemek için tüm imkanları kullanırlar. 

Küresel ve uluslararası strateji seçimi

a )Ford şirketinin anahtar ülke matrisi Ford uluslararası traktör firması tarafından geliştirilmiş olup iki boyutludur.1 )Ülke çekiciliği boyutunda Pazar büyüklüğüPazarın büyüme hızıFiyat kontrol düzenlemeleriTarife bariyerlerinin olmamasıİhracat gereksinimleriEnflasyon oranıDış ticaret dengesiPolitik faktörler2 )Rekabet gücü boyutundaMutlak pazar payıEndüstri durumuÜrün uygunluğu

Birim başına kâr

Net satıcı maliyetinin kâr içindeki yüzdesi

Pazar desteği

 b )Seçilmiş uluslararası stratejik alternatifler matrisi Firmalar genellikle yabancı pazarlara girerlerken yabancı ortak ihtiyacı duyarlar.Dowidson isimli düşünür, mümkün stratejileri değerlendirmeye yardımcı olacak bir yöntem ortaya koyar.İki boyutu vardır.1 )Ülkenin çekiciliği boyutuPazarın büyüklüğüPazarın büyüme oranıEkonomik ve poltik düzenlemeler2 )Ürünün rekabet gücüPazar payıMüşteriye uygunluğuGiderleri karşılama payıPazar desteği

Ülkelerin küresel ve uluslararası pazzarlara açılma nedenleri

a )Atak nedenlerYeni pazar arayışıMaliyetleri azaltma ve yüksek kâra ulaşmaTepe yönetiminin büyüme arzusunu tatmin etmeb )Savunmacı nedenler Yerel pazarı korumaDiğer pazarları korumaHammadde arzı güvencesiTeknoloji kazanmaCoğrafi farklılaştırmaYeni faaliyetler için temel oluşturma Uluslararası ülkelerdeki faaliyetleri kontrol derecesi açısından ve risk derecesi açısından en düşük strateji dolaylı ihracat,direkt ihracat ve ticaret şirketleri olurken, kontrol derecesi en yüksek yatırım ve pazarlama biçimi, üretim tesisi kurmak, kendi firmasını kurmak ve başka firmayı satın almaktır.( Miller ve Dess diyagramı ortaya çıkarmıştır. )

Küresel stratejilerin yararları

a )Üretim maliyetlerini düşürmek              Üretim ve faaliyetlerini birleştirerek              Düşük faktör maliyetlerinden yararlanmak              Esneklikten yararlanmak              Pazarlık gücünü artırmakb )Ürün ve üretim kalitesini iyileştirme :Daha az sayıda ürün ve programa odaklanır.Ürün ve üretim kalitesini artırır./Toyota c )Genişletilmiş müşteri önceliğini sağlama :Küresel hizmet ve tanınma ile müşteri önceliklerini iyileştirebilirler./Fast food ve içecek firmalarıd )Artmış rekabetçi kaldıracını sağlama :Küresel bir strateji, rakiplere karşı atak yapmak onları etkileyici ve sindirici yarar sağlar.    

Küresel stratejinin sakıncaları

a )Pazar katılımına  yaklaşımb )Ürün standartizasyonuc )Standardize edilmiş üründ )Faaliyetlere yoğunlaşmae )Tekdüze pazarlamaf )Bütünleşmiş rekabetçi hareketler 

Endüstrinin küreselleşmeye yönelten özellikleri

a )Pazar koşulları b )Maliyet koşullarıc )Hükümetlerin sağladıkları koşullard )Rekabet koşulları Ü    N    İ     T     E      11Stratejik yönetim sürecinin aşamaları Analiz ve teşhisler :Genel çevre, uluslar arası çevre, endüstri çevresi ve işletme içi faktörler incelenir.Seçimi evresinde :Alternatiflerin kapsamı ve farklı stratejileri inceleme ve analiz önem kazanır.Uygulanması :Organizasyon yapısı karşımıza çıkar.Örgütsel yapı ile strateji arasında önemli bağlar vardır.Seçilecek strateji örgüt yapısını yeniden şekillendirmektedir.Seçilecek yapı strateji ile uyumlu olmalıdır.Örgütsel yapı ve oluşturanların kişisel ve mesleki becerileri dikkate alınmalıdır.Organizasyon yapısında değişlik yapmadan yeni strateji  başarılı olmaz.Örgütsel yapı kurmanın temel nedeni Yetki :Örgütsel kaynakların kimler tarafından ne ölçüde kullanılacağını ortaya koyar.Yönetimin örgütü yeterince kontrol edebilmesi için görev görev ve yetkileri dağıtmak ve belirlemek gerekir.Organizasyonun içinde uygun bir iletişim kurulmalıdır.Organizasyon şeması Basık yapı :Daha az kademe vardır.Yetki devri çoktur.Politikalar alt kademelere çabuk ve bozulmadan ulaşır.Uzun ve sivri yapı :Çok kademeli hiyerarşi vardır.Politikalar aşağıya geç ulaşır.Yetki devrinden hoşlanmayan, tutucu ve risk almaktan hoşlanmayan yöneticilerin tercih ettiği bir yapıdır.Örgütsel yapı 1 )Girişimci yapı :Yeni kurulmuş, her türlü görev ve yetkinin tek başına kurucu tarafından üstlenildiği örgüt yapısıdır.geçici olup kısa zamanda gelişeceği için en basit ve dinamik yapıdır.  2 )Fonksiyonel yapı :Küçük boyutun yetersiz kalmasından orta ölçeğe geçiştir.( Satın alma, Üretim, Finans, Muhasebe, Personel, Pazarlama gibi. )3 )Ürün bölümüne göre yapı :Orta büyüklükteki işletmenin büyüme stratejisi izleyerek ürün ve pazar çeşitlendirerek ortaya çıkan reorganizasyondur.( Et ürünleri, süt ürünleri, çocuk giyimi, mefruşat..) 4 )Coğrafi bölüme göre yapı :Faaliyetlerini yurt içi ve yurt dışına kaydırdıkları durumda ortaya çıkar.Yerel ihtiyaçlar daha iyi görülür ve üretimin iyileşmesi ve rekabet avantajı sağlanır.Faydaları şunlardır.Ürün ve hizmetleri yöreyi iyi bilen ve yörenin ihtiyaçlarına uygun sunulur.Bölgenin sosyo kültürel, teknolojik ve yasal ihtiyaçlarına uyum sağlanır.Farklı bölgelerde aynı ürünü üretmek hammadde, işgücü maliyeti, teknolojide işletmeye rekabet avantajı sağlar.Bölgesel kâr merkezi sorumluluklarından dolayı bölgeler arası yarış başlayacaktır.Değişik ulusların ihtiyacına uygun ürünler üretilebilir.Bölgesel ihtiyaçlara uygun yönetici programları uygulanır.5 )Çok bölümlü yapı :Ürün bölümü yapılanması gibi kendi aralarında benzer sektör ve faaliyet açısından gruplandırılır.Her grubun yöneticisi genel koordinatöre bağlıdır.( Gıda , Turizm )6 )Benzer SİB’ ler oluşan çok bölümlü yapı :Çok boyutlu örgüt yapısına benzer.7 )Matriks yapı :İki boyut vardır.Biri fonksiyonel kıstaslara göre biçimlendirme, diğeri teknik düzeyde farklı üretim projelerinden oluşan ürüne göre bölümlendirilmiştir.Yararları şunlardır.Hem fonksiyonel hem de ürün proje kıstasları bileşiminin yararlarını sağlar.Ekonomik, maliyeti en düşük örgütlenme biçimidir.Esnek bir yapı biçimidir.Çalışanlar başka projelere kolayca geçebilir.İdeal bir pratik eğitim aracıdır.Personel monotonluktan kurtulur.Motivasyonu yüksek olur.8 )Şebeke tipi yapı :En sık kullanılan yapıdır.Kendi örgütlerini kurmak yerine taşeronlara kaliteli ve ucuza yaptırarak rekabet avantajı sağlarlar.Küreselleşme olgusunun sonucudur.Ülke içinde değil uluslar arası uzman kuruluşlar la da çalışabilirler.Kaynak dağılımı :Beş ana grupta toplanır.Finansal, Fiziksel, Beşeri, Örgütsel ve Teknolojik Kaynaklardır.En esnek ve en önemli kaynak finansal kaynaktır.Resmi ve yürürlükte olan strateji arasında fark olabilir.Kağıt stratejisi :Bir firmanın stratejisi, stratejinin kaynaklar bakımından nasıl destekleneceğini belirtmeyip, sadece kelimelerle ifade etmesidir.Kaynakların dağılımı için dikkate alınacak araçlar :Bunlar, BDG matris, Hoffer matrisi, Yönlendirici politika matrisi, Patel ve Younger matrisi ile diğer portföy analizleridir.Bunlar hangi SİB’ e ne ölçüde kaynak tahsis edileceğini göster.Bütçe :Belirlenen hedeflere ulaşabilmek için önümüzdeki bir dönem içinde gerçekleştirilebilecek faaliyetlerden elde edilecek gelir ve harcamaların parasal değerlerle ifade edildiği kısa dönemli bir plandır.Sıfır tabanlı bütçe :Daha önce hazırlanmış bütçelerde bazı değişiklikler ya da ilaveler yapılarak hazırlanması yerine, yöneticileri daha önce bu konuda hiç bir şey yapılmamış varsayımını kullanarak daha geniş platformda düşünmeye ve daha yaratıcı olmaya sevk etmektir.Esnek bütçeler :Performansın ölçülmesinde kullanılan standartların firmanın çevresel ve firma içi faktörlerin de etkisi ile faliyet seviyelerinde görülebilecek muhtemel gelişmeler paralelinde değişken olarak hazırlanması imkanını vermektedir.Farklı faaliyet seviyelerine göre standartların işlevlerini yitirmemeleri sağlanmaktadır.

Bütçe çeşitleri

1 )İşletme faaliyet bütçeleri :Satış, Üretim, Direkt malzeme, Satın alma, Direkt işçilik, Genel imalat giderleri, Dönem giderleri, Gelir tablosu bütçesidir.              Gelir tablosu bütçesi :İşletmenin genel ve özel amaçlarına uygun verimlilik ve kârlılık esaslarına göre yapılan planların faaliyet sonuçları üzerindeki etkisini gösterir.2 )Finansman ve yatırım bütçeleri :Fonların makul bir maliyetle sağlanması, en etkili biçimde kullanılması ve sermaye yatırımlarının en iyi seçenekle yapılıp, sağlıklı bir stok politikasının sürdürülmesiyle ilgilidir.En önemli bütçelerdir.Bunlar Yatırım, Nakit, Stok, Bilanço bütçesidir.Yatırım Bütçesi :Bir işletmenin gelecek dönemlere ilişkin yatırım giderlerini ilgili proje ve ara dönemlere göre belirleyen bütçeye denir.Dörde ayrılır.Yenileme yatırımları :Fiziki ömrünü doldurmuş üretim araçlarının yenilenmesi ya da teknolojik gelişmeler nedeni ile verimsiz kalmış üretim araçlarının değiştirilmesidir.Genişleme yatırımları :Üretim kapasitesini artırmak amacıyla yaptığı yeni yatırımlardır.Mamullerle ilgili yatırımlar :Üretilen mamullerin kalitesinin düzeltilmesi veya geliştirilmesi yapılan yatırımlardır. Stratejik yatırımlar :İşletmenin risklerini azaltmak amacıyla bütünleşme  veya çeşitlendirme yönünde yapılan yatırımlardır.

Ü   N   İ    T    E    12

Örgüt kültürü :Örgüt üyelerinin paylaştıkları anahtar değerler standartlar, normlar, inançlar ve anlayışlar toplamıdır.Sembol :Kültürün yerleşmesine yardımcı olan, çalışanlar için bir anlam taşıyan nesne, resim, faaliyet veya olaylardır.Kahramanlar :Örgüt kültürünün gerektirdiği rolü layığı ile yerine getiren ve diğer çalışanlar için model oluşturan kişilerdir.Slogan :Bir örgütün amacını, değerini, normunu ya da kültürünü başarı ile ifade eden kelime, satır veya cümledir.Seremoni :Özel bir olay için bir araya gelen, bir grubun yararı için yapılan, planlanmış bir faaliyettir. Örgüt kültürünün kavramlarla ilişkisiAmaç, karar, strateji, plan ve politikaların oluşmasında önemli rolü vardır.Güçlü kültüre sahip kuruluşlar sembollerle çalışır.Kültürün güçlenmesi için birden çok kahramana ihtiyaç vardır.Örgüt üyelerini duygulandıran, heyecanlandıran ve harekete geçiren sloganları vardır.Kültürü etkileyen en son kavram seremonidir.Örgüt kültürünün sınıflandırılması :Sınıflamalar içinde en ilginç olanı Byars’ ın Örgütsel kültür ölçeği tekniğidir.İki boyutludur.Biri katılımcılığın belirlenmesi diğeri çevreye karşı gösterilen faaliyetin özelliğidir.Dört farklı kültürü öngörür.1 )Etkileşen kültür :İş gören ya da müşteri ihtiyacını karşılamaya yöneliktir.Çevreden çok istek ve ihtiyaçları karşılamaya yöneliktir.( Mac Donalds )2 )Bütünleşik kültür :İş gören ve müşterilerin ihtiyaçlarını etkilemeye ve değiştirmeye yöneliktir.( Apple, IBM )3 )Müteşebbis kültürler :Yeni kültür ve hizmet geliştirme de oldukça yenilikçidir.4 )Sistematik kültürler :Prosedürün uygulanması faaliyetlerin yürütülmesi gibi sistemler üzerinde yoğunlaşır.Çevre strateji ve işletme kültürü ilişkisi İki boyutludur.Biri çevresel belirsizlik derecesi diğeri ise çevreden alınan geri bildirimin hızıdır.Dört tür kültür biçimi vardır.1 )Sert – Erkek Maço Kültürü :Çevresel belirsizlik yüksek, geri bildirim hızlıdır.Davet ve danışmanlığa önem verirler.Yıldız olan ekipler değil kişilerdir.Başarılı olduğu sürece kanuna aykırı olanlara karşı çıkılmaz.Hızlı geri bildirme ihtiyaç duyar.Yapı, kozmetik, film ve reklam sektörü..2 )Çok Çalış – Sert  Oyna Kültürü :Kararların risk derecesi düşük, geri bildirim hızlıdır.Ekip halinde çalışanlar kahramanlardır.Bu kültürde atalet, vurdum duymazlık, monotonluk en önemli tehlikeleridir.Moda, pazarlama, tüketici ürünleri ve elektronik sektörü..3 )Şirketinin üzerine iddiaya gir  kültürü :Başarı riski yüksek, büyük ve uzun yatırımlarda söz olur.Çalışma disiplini yoktur.Her saatte çalışılır.Rekabette ve teknik alt yapıda güçlü olmak gerekir.Uzay, havacılık, araştırma, geliştirme sermaye yoğun mallar, inşaat, madencilik, yeni biyo teknoloji dalları gibi..4 )Süreç kültürü :Çevresel belirsizlik riski düşük, geri bildirimin zayıf olduğu şirketlerdir.Personel fazla çalışır ve hata yapmamaya uğraşır.Ünvan, maaş dışı gelirler ve yönetimin inandığı değerleri takip etmek önemlidir.Hükümet örgütleri, kamu kurumları, sigorta şirketleri, finans kurumları, kredi kurumları,  banka ve bankerler …

Örgütlerin kültür tipleri ile bunun strateji oluşumuna etkisi

Mill ve Snaw gelenek ve alışkanlıklarına göre dört gurupta toplar.a )Koruyucu kültür tipi :Muhafazakar inançlara sahip ve düşük risk stratejisi ile çalışılır.Güvenli ve dar bir pazar üzerinde yoğunlaşır.Pazardaki faaliyetleri iyileştirir fakat ürün ve faaliyet çeşitlendirme yoluna gitmezler.Güveni ve istikrarı ön planda tutan ve riski sevmeyen tiplerdir.b )Geliştirici kültür tipi :Yenilikçi örgüt tipidir.Yeni fırsatlar ve yüksek risk stratejisi uygularlar.Stratejileri büyüme ve gelişme hedeflidir.Yöneticileri ise reformcu, değişimci, atılımcı ve risk alıcıdır.c )Analizci kültür tipi :Dengelilik ve değişim (zıt) yönler bir arada olup, dengelilik ön plandadır.işletme dengeli büyümeli veya rakiplerle beraber büyümelidir.Yöneticiler maceracı değil kontrollü büyüme taraftarıdır.Risk alıcı tiplerdir.        Dengelilik :Biçimsel yapılar oluşturma ve içsel etkinlik araştırmasına, değişim ise, rakiplerin faaliyet ve stratejilerini kontrol ederek fikir geliştirmeye bağlıdır.d )Tepki verici kültür tipi :Değişim baskıları rakipler ve çevreden gelir.Yöneticiler bu baskılara tepki veremezler.Krizleri önlemek için yapılan ayarlama ve düzeltme stratejileri ön plandadır.Bu tür tasarruf stratejileri krizden kurtulmak ve yaşayabilmek oluşur.yöneticiler zorunlu hallerde risk alır. Liderlik :Bir grup insanı belirli amaçlar etrafında toplayabilme, bu amaçları gerçekleştirmek için onları, ne yapacakları konusunda harekete geçirme bilgi ve yeteneklerinin toplamıdır.Etkin bir liderlik için iki temel nitelik vardır.1 )Lider ileri görüşlü ve geniş bir açısına ( vizyona ) sahip olmalıdır.2 )Değişim ve yeniliği gerçekleştirmek için yeni stratejik uygulamalara gitmeli ve risk almalıdır. Büyüme ve gelişme :Vizyonu endüstriye yönelik genişleyen, risk almaktan kaçınmayan cesur ve atak yöneticiler gerektirir.Dinamik bir endüstri uzmanı, piyasayı iyi bilen ve piyasa deneyimine sahip kişilerdir.Durgun büyüme :Risk asgari düzeydedir.Dikkatli bir kâr planlayıcısıdır.Mevcut durumu yönetmeyi, gereksiz masraflardan kaçmayı ve kârlılığı arttırmayı iyi bilir.Tasarruf :Yönetici gözünü kırpmadan işçi çıkarabilen, hislerine kapılmayan, tepkilere direnebilen, cesur, kararlı ve acımasız kişiler olmalıdır.Etrafına bakma uzmanıdırlar.Küçülme için güvenli bir imalat ve pazarlama alanına yönelirler.Kapatma :İşletme hem zayıf rekabet hem de cazip olmayan bir endüstriye sahip ise kapatma stratejisi gündeme gelir.İşletmeyi çalışanlara, rakiplere ve borsada satıp kâr bile elde edebilirler.Hangi stratejide olursa olsun liderin 3 görevi vardır.Değişikliğin yönünü belirleme Organizasyon oluşturma Örgütsel kültür olşturmaE.Schein liderin örgütsel kültürü değiştirmede beş yöntem uygulanır.1.Yöntem )Belirli iş ve davranışlara önem verilir.Resmi denetimlere başvurulur.2.Yöntem )Kritik olaylara ve örgütsel krizlere liderin verdiği tepkidir.Krizi hangi normun çözdüğü ve yarattığı gözlenir.3.Yöntem )Liderin kendisinin model gibi davranmasıdır.4.Yöntem )Belirli davranışlar ödüllendirilip olumlu şartlandırma veya ödülsüz bırakarak da olumsuz şartlandırma yaratabilirler.5.Yöntem )Organisyon eleman seçimi, terfi ettirme ya da işten çıkarma gibi süreçlere başvurabilirler. 

Değişimci ve reformcu liderliğin aşamaları

1 )Değişim ihtiyacının farkedilmesi2 )Paylaşılan vizyon oluşturma3 )Değişime kurumsal bir kimlik kazandırma 

Ü   N   İ    T    E     7

1 )Ansoff’ un strateji elemanları analizi ve büyüme matrisi

Bu konuda ilk ciddi çalışma Ansoff taraından 1965 yılında yapılmıştır.a )Faaliyet sahası :Strateji belirlenirken ilk olarak uygun faaliyet sahası seçilir.Önemli olan mevcut faaliyetler ile yeni faaliyetler arasında müşterek bir bağ kurmaktır.b )Büyüme vektörü :Stratejik iş birimini değişik stratejik alternatifler izleyerek büyütüp geliştirebilirler.        Bunlar :Mevcut pazar, Yeni pazar, Mevcut ürün, Yeni üründür.        Pazara nüfuz etme stratejisi :Aynı ürünle mevcut pazardaki payını artırmaya çalışmaktır.        Pazar geliştirme stratejisi :Yeni pazarlara girmesidir.        Ürün geliştirme stratejisi :Mevcut pazara çeşitledirilmiş ürün sunmaktır.        Çeşitlendirme stratejisi :Yeni ürünle pazarı çeşitlendirmektir.c )Rekabet avantajı :Yenilik orjinallik politikası izleyerek rakiplere karşı üstünlük sağlamaktır.d )Sinerji :Etimolojik anlamı işbirliğidir.Yeni bir faaliyette başarılı olma yeteneğinin ölçüsüdür.

2 )M.Porter’ ın jenerik stratejisi

Bu görüşün temelini rekabetçi stratejiler oluşturur.Rekabetçi avantajlara )Düşük maliyet avanyajıb )Farklılaştırma avantajı                   

Rekabetçi amaçlar

a )Geniş müşteri hedefib )Dar müşteri hedefi Rekabetçi avantajlarla, amaçlar birleştirildiğinde ‘’ jenerik stratejiler matrisi ‘’ oluşur.a )Maliyet liderliği :Maliyeti düşürerek avantaj elde etmektir.Bunun piyasadaki avantajları şunlara bağlıdır.Fiyatın talebe duyarlı ( esnek ) olmasıÜrünlerin standart ( seri üretim ) olmasıÜrün farklılaştırmasının alıcı için önemli olmamasıAlıcıların ürünleri benzer amaçlarla kullanması b )Farklılaştırma stratejisi :Müşteri için ayrıcalıklı ve özellik taşıyan tek firma olmaya çalışırlar.Müşterinin fazla fiyat ödemeye razı olmasını hedeflerler.Bu fiyat pazarın kaldırabileceği kadar olmalıdır.Uygulamada dört yöntem vardır.a )Daha üstün bir teknolojiye dayanarak yapılan farklılaştırmab )Kaliteyi iyileştirerek yapılan farklılaştırmac )Destek ve satış sonrası hizmetleri farklılaştırmad )Rakiplerle aynı kalitedeki ürünü düşük fiyata vererek farklılaştırma c )Odaklaşma stratejisi :Maliyet ve farklılaştırma odağı olarak ikiye ayrılır.En belirgin özelliği dar bir müşteri kitlesi hedeflenir.Faaliyetler dar bir alıcı grubuna ya da bölgeye yönlendirilir.        Maliyette odaklaşma :Maliyetleri düşürerek pazara derinlemesine girmeyi sağlar.Çimento, tuğla, kereste işletmeleri maliyet odaklıdır.        Farklılaştırmada odaklaşma :Dar bir Dar bir pazar ve belli bölgede uygulanır.Etkin ve üstün ayrıcalıklar kazanmak için yapılır.( Rolls Royse ) d )Hızlı cevap verme stratejisi :Elini çabuk tutma, rakiplerden hızlı hareket etme üzerine kuruludur.Şu şekilde olur.Yeni ürünler geliştirme ( ATT )Ismarlama ürünlerde sipariş süresini kısaltma ( GE )Mevcut ürünleri iyileştirme ( Japonya )Sipariş süresini kısaltma ( Benetton ) Pazarlama çabalarını yeni ihtiyaçlara uyarlama ( Elder firması )Müşteri isteklerine cevap vermePazarda ağır hareket eden firmalar  baş başa rekabetten kaçabilir.( Motorola )Hızlı hareket eden firmalar yüksek değere sahiptir.3 )H.Mıntzberg farklılaştırma stratejileri a )Fiyat farklılaştırma :Ürün ve hizmet fiyatlarını düşürerek cazip hale getirir.Standart ve tüketim malları için geçerlidir.b )İmaj farklılaştırma :Görünüm ve estetik açıdan değişiklik  kazandırılır.Araba bagajına rüzgarlık takmak gibi.c )Destek farklılaştırma :Nitelikten çok destek hizmetlerde farklılaştırma yaratılır.Garanti süresi, garanti belgesi gibi.d )Kalite farklılaştırma :Ürün veya hizmette ve niteliğinde müşteri için cazip hale getirebilecek çabaların tümüdür.e )Tasarım farklılaştırma :Var olan ürünün tasarımını değiştirerek farklı bir ürün ortaya konur.f )Farklılaştırmama stratejisi :Geleneksel ürünler muhafazakar bir düşünce ile zaman içinde değişikliğe uğratmadan piyasaya sürmesidir.4 )Wrıght, Prıngle ve Kroll’ un küçük boyutlu işletmeler için jenerik stratejileri       a )Küçük işletme birimleri için jenerik stratejileri                      Odaklaşma  Düşük maliyet                                          Farklılaştırma                                           Maliyet / Farklılaştırma           Kaliteye önem verme            Süreç yenilikleri           Ürün yenilikleri           Sistem yenilikleri           Ayırıcı yetenek desteği       b )Büyük işletme birimleri için izlenecek jenerik stratejileri            Düşük maliyet           Farklılaştırma            Düşük maliyet / Farklılaştırma           Karma stratejileri

Ü    N    İ    T    E      8

Portfoy analizi :İşletmenin mevcut yatırımlarını kullanılan değişik ölçülere göre değerlendirme, bunların gelecekte işletmeye sağlayacağı yarar ve olanakları tahmin etmesi ve sonuç olarak bu değerlendirmeden hareket ederek işletmenin kaymakların tahsisine yol gösterme amacıyla yapılan analitik bir tekniktir.İşletmenin stratejik nitelikteki işi veya ürünü :İşletmeler SİB’ lerini ayırt etmek için aşağıdaki ölçüleri kullanır. Her biri ayrı bir işletme birimidir.Her ürünün kendine özgü bir pazar özelliği ve hayat eğrisi vardır.Yatırılmış sabit ve döner sermaye ile tahsis edilmiş personel mevcuttur.Genel sorumlu yöneticileri vardır.Kendi rakipleri ve paylaştığı pazarı vardır.Biribirinden bağımsız tedarik, üretim, pazarlam, finansman uygulamaları vardır.Her SİB’ in ayrı bir görevi vardır.İşletmenin bir kısmı veya bir ürünü teşkil eder.

1 )Boston danışma grubunun ( BDG ) portföy analizi

Yıldızlar veya nakit inekleri :Nakiti kendi kendine yeter ve ihtiyacı olan kendileri yaratır.Nakit inekleri :Kârlı bir yatırımı ifade eder ve bol nakit sağlayan ürünlerdir.Çocuk gibi bakıma muhtaç olanlar :Pazar hissesini koruyabilmek için çok nakite ihtiyaç duyarlar.Köpekler :Nakit tuzağıdır.Ne nakit getirir ne de nakte ihtiyaç duyarlar. 

2 )Yönlendirici politika matrisine göre portföy analizi

İlk defa Shell Kimya Şirketi tarafından gerçekleştirilmiştir.İki boyutlu alanda inceleme yapar.Dikey eksende rekabet yeteneği, yatay eksende ise faaliyet alanı yer alır.Bu matrisin en önemli özelliği  mevcut faaliyet alanlarını ve girmeyi düşündüğü faaliyet sahalarını aynı anda değerlendirir.

Rekabet yeteneğinin analizinde kullanılan ölçüler

1 )İşletmenin pazardaki durumu2 )Üretim imkan ve yetenekleri3 )Ar – ge ve yenilik yapma gücü

Faaliyet alanını değerlendirmekte kullanılan ölçüler

1 )Pazar büyüme oranı2 )Pazarın kalitesi3 )Hammadde temini imkanı4 )Dış çevresel etkenlerin gücü 3 )Değer matrisine göre uygun ve uygun olmayan yatırım bölgeleria )Değer matrisinin kurulması :Walsh ve Mack, sermaye maliyetleri ile yatırımların kârlılığının portföy analaizndeki önemini ilk kez vurgulamışlardır.Değer matrisi ile SİB’ lerin yeri tayin edilir ve taşıdığı değer tayin edilir.b )Yatırımların kârlılığı :İdeal kârlılıkla, mevcut kârlılık arasındaki farkı görmek ve kapatmak için izlenecek yolu gösterir.    Yatırım kârlılığı = Satışlar / Aktifler  4 )Trafik lambası matrisi analizi :GE geliştirmiştir.İki boyutludur.Birinci boyut endüstri dalının çekiciliği, ikinci byutta ise işletmenin gücü gösterilir.Her iki boyutta düşük, orta ve yüksek bölümü vardır.Endüstri dalının çekiciliği :Endüstrinin büyüme hızı, yaşı, pazar büyüklüğü, rekabetin yapısı, Endüstri dalının sosyal, beşeri ve yasal koşulları, endüstrideki teknolojik seviye, kârlılık oranları gibi.İşletmenin gücü :İşletmedeki teknolojik seviye, Kârlılık oranları, pazar büyüme oranı, prestij ve imaj, İşletmenin yönetsel ve beşeri gücü, rekabet gücü, pazar payı, endüstri içindeki büyüklüğü gibi. 4 )Pims analizi :Pazarlama stratejilerinin kârlılığa etkisi demektir.Buzzel, Schoffler, Heany’ nin araştırmalarıdır.Amacı :Farklı rekabet koşullarında ve farklı konularda faaliyet gösteren işletmelerin bekledikleri kârlılıkla amaçlarına ilişkin bilgi sağlamaktır.Pazar payının kârlılık üzerinde etkisi çok fazladır.Pazar payı artarken kârlılıkta artar.Aktif kârlılığı artıran en önemli sebep yüksek kaliteye sahip olmaktır.İkinci  kriter de yatırım yoğunluğudur.  Yatırım yoğunluğu =Toplam aktifler / Satışlar  Oran yükseldikçe toplam aktiflerin kârlılığı azalır.Üçüncü kriter işletme faktörleridir. 5 )Thompson ve Strickland’ ın stratejik kümeleme analizi azar büyüme ve rekabet durumu olmak üzere iki değişkenli matrisi vardır. 2.Bölge                                                                             3.Bölgea )Uzmanlık stratejisinin yeniden düzenlenmesi              a )Tasarruf etme b )Yatay entegrasyon                                                       b )Çeşitlendirme c )Kopya                                                                           c )Kopmad )Tasfiye etme                                                                d )Tasfiye etme  6 )Hofer’ in analizi :Stratejik avantajın analizleri yöntemini ortaya atmıştır.BDG yöneltilen eleştirilere cevap niteliği taşır.İşletmeyi rekabet durumu ve ürün – pazar  gelişme safhaları açısından analiz eder.Ürün hayat eğrisine başlangıç, büyüme, olgunluk, düşüş ve sarsılma ve kendine gelme safhasını eklemiştir.Hofer analizi yatırımlarını çeşitlendirmiş, değişik pazar paylarına sahip işletmelerin durumunu analiz etmek için kullanılır.   7 )Patel ve Younger rehberlik analizi a )Pazar payını arttırma b )Durumunu koruma c )Endüstri ile beraber büyümeye devam etme :Endüstri büyümesine d )Harmanlamae )Seçici olma ve durumu iyileştirmef )Peyderpey geriye çekilmeg )Etrafına bakh )Uygun bir yer bul ve onu korul )Derhal terk et 

Ü   N   İ    T    E    9

Politikaların fonksiyonları

Yol göstericidir.Alt kademelere yetki devrini kolaylaştırır.Üst kademeye kontrolde  standart niteliği taşır.Yöneticilerin karar verme süresini kısaltır.Çıkar grupları için standart ve adalet sağlar.Birimler arası çatışmayı azaltır.Etkin geri besleme sağlar.Stratejik kararların uygulanmasını kolaylaştırır. 

Finans ve muhasebe işlevlerine ilişkin politikalar

a )Sermaye, oto finansman ve borç tedariki :Faaliyetlerin nasıl finanse edileceğini belirleyen kısa ve uzun dönemli politikalardır.

b )Kiralama ve satın alma seçenekleri :Sermaye temin politikalarıdır.c )Yatırım ve risk politikaları :Yatırımlar için gerekli finansal politikalardır.d )Sabit kıymet politikaları :Amortisman ayırımına ilişkin politikalardır.  

Pazarlama işlevine ilişkin politikalar

a )Ürün ve pazar politikaları :Önce ürün hattı belirlenir.Pazar ihtiyaçlarına göre kalite ayarlanır.İşletme ürün tasarım politikalarını belirleyip ürün piyasaya sunulur.b)Dağıtım politikaları Büyüme ve gelişme stratejisinde pazara derinlemesine nüfuz etmek için en yüksek pazar payını sağlayacak kanallar seçilir.Tasarruf stratejisinde ekonomik olan  tek kanalı tercih eder.İstikrar stratejinde en uygun kâr marjı veren bir veya bir kaç kanalı tercih eder.Kâr ve harmanlamada en ekonomik kanal seçilir.Dağıtım kanalı ise işletme, bayiler, perakendeciler ve nihai müşterilerdir.c )Tutundurma politikaları :Ürünü tutundurmak için hangi reklam araçlarına başvuracaklarına ilişkin politikalarıdır.Büyüme ve pazara derinlemesine nüfuzda tüm reklam araçları kullanılır.İstikrarda en ekonomik ve uygun olanı seçilir.Tasarrufta ise kısıtlı bütçe ile en ekonomik olan ile, var olduğunu hatırlatacak kampanyalar yaparlar.d )Fiyat politikası :Ürünün özellikleri, maliyeti, rekabet durumu ve işletme stratejisi belirlenir.Büyümek, yeni pazara girmek ve pazar payını artırmak isteyen firma fiyatın belirleyicisi, diğer firmalar takipçisi olur. İstikrar ve durgun büyümede firmalar fiyatın sabit kalacağı, enflasyona bağlı artacağını savunur.Tasarrufta firmalar rekabetin az olduğu maliyetlerini düşürebileceği alanları seçer.e )Satış sonrası hizmet :Büyüme ve gelişmede yetkili servisler aracılığı ile yürütülür.Durgun büyümede bunlara ek olarak kendi kuracakları firmalar tarafından yürütebilir.Tasarrufta başka firma ve markalara hizmet veren kuruluşlarla işbirliğine gidebilir.f )Tüketici koruma politikaları :Garanti süresi içinde bakım ve onarım, ücretsiz kurslar, değişim, bilgilendirme politikaları mevcuttur.Tüketiciyi koruma politikası başarının şartıdır. 

Üretim ve satınalma politikaları

İşletmenin asli fonksiyonu mal ve hizmeti ekonomik biçimde üretmektir.Üretim yöneticisinin görevi, girdi temini, maliyet kontrolü ve çıktı sürecini kaliteli ve ekonomik gerçekleştirmelidir.a )Kapasite kullanım politikaları :Hangi stratejiyi seçerse o stratejinin gerektirdiği üretim miktarını sağlayacak kapasiteye sahip olmalıdır.Ek yatırım yapmadan kapasite arttırmak istiyorsa atıl kapasitesi olmalıdır.Bunun  için vardiya sayısını,  mevcut kapasiteyi arttırmak ve yeni teknolojileri seçmek sayılabilir.b )Kuruluş yeri seçim politikaları :Etkileyen faktörler aşağıdadır.Yerin müşteriye yakınlığı Dağıtım imkanları ve pazarlama kanallarının çeşitliliğiHammadde temin, maliyeti ve nakliye kolaylığıİşgücü temin ve maliyetiEnerji kaynaklarının bolluğu ve maliyetic )Hammadde temin politikaları :En önemli politikası satın alma seçeneklerinin belirlenmesidir.Satıcı az ve üretim kapasitesi yetersiz ise ;İkame hammaddelere yönelirler.Kendileri üretir veya dikey bütünleşmeye gider.(Hammadde üretene ortak olur.)d )Üretim yöntem ve teknoloji politikaları e )Üretim araçlarının bakım politikaları İnsan kaynakları yönetim politikaları İnsan kaynakları sürekli yenilenmesi ve geliştirilmesi gerekir.İnsan kaynaklarının kısa ve uzun dönemli planlamaları, kariyer ve terfi planları çok önemlidir.Büyüme stratejisini seçen işletmelerde en maliyetli politikalardır.

Araştırma ve geliştirme politikaları

Araştırma :Daha çok bilinmeyen bir teknoloji ürün ya da bilgiyi ortaya koymak, keşfetmek ve bunları yaşama aktarmaktır.a )Uygulamalı araştırma :Ticari bir uygulama gerçekleştirmek, teknik bilgi kapasiteni artırmak ve uygulamaya aktarmak için kullanılır.b )Özel saha araştırması :Özel ve sınırlı alanda bilinmeyen bilgilerin keşfedilmesidir.c )Temel araştırma :Bilgi stokunu artırmak, bilinmeyeni keşfetmek ve teknolojik bilgi potansiyelini arttırmaktır. Geliştirme :Mevcut teknoloji ya da bilgiyi yeni ürünlere uygulama, bilineni daha etkin kılma çabasıdır.a )Basit geliştirme :Mevcut bilgileri düzenli hale koymadır.Eleştirisel gözle bakarak maliyet, kalite ve verimlilik yararları sağlanır.b )Teknolojik geliştirme :Bir takım hesaplar, tecrübeler ve deneyler yaparak müşteri yararına bir değişikliğin gerçekleştirilmesidir.c )Bilimsel geliştirme :Hayal gücü ve tecrübe yanında araştırma elemanları istihdam ederek bilimsel bir tekniğin yeni bir ürüne uygulanması veya bir üretim sürecine uygulanması veya üretim sürecine uygulanarak verimlilik artışı sağlanmasıdır. 

Halkla ilişkiler politikalar

 

Hukuksal politikalar

 

Ü N İ T E     4

Çevresel analiz ve teşhislerin niteliği ve önemi : Stratejik avantajların sağlanması ve seçimlerin etkili olabilmesi için işletme yöneticileri  sürekli ve sistematik bir çevre analiz sistemi kurmalıdırlar.Çevresel analizlerin yapılması sorumluluğu ,özellikle tek ürünlü firmalarda üst yönetimin sorumluluğundadır.Bazı yakın çevre faktörlerinin analizi ve bunlara ilişkin teşhisler :A )Devlet ve yerel yönetim düzenlemelerine ilişkin faktörler : ( * )a )Asgari ücretb )Yıllık ücret düzeyic )Fiyat kontrollerid )Eşit isdihdam olanaklarıe )Peşin ve indirimli satışlarf )İş güvenliğig )Reklam ve duyurularh )Vergi ve vergi indirimlerij )Gümrük tedbirlerik )Tekeli kaldıracak yasalark )İthalat kısıtlamalarıl )Antidamping

B )Pazar koşulları ve müşterinin özelliklerine ilişkin faktörler: ( * )

a )Nüfus miktarı

b )Nüfus piramidinin değişmesi

c )Nüfusun gelir dağılımı

d )Ürün veya hizmetlerin hayat eğrilerinin bulunduğu dönem

e )Müşteri  özellikleri

C )Satıcılara ve satıcılar pazarına ilişkin faktörler :Satıcılar pazarda  serbest rekabet halinde ise kontrol alıcılarda,oligopol ve monopol piyasalarda kontrol satıcılardadır.Eğer alıcılar rekabet halinde ise pazarın kontrolü satıcılardadır.Strateji uzmanlarının incelemesi gereken ilk konu rekabetin nasıl değiştiğidir.D )Finansal kurumlara ilişkin faktörler :İşletmenin sermaye maliyeti ( faiz+komisyon ) kârlılık oranının altında ise borçlanmaktan kaçınmaz.Fonların maliyetini etkileyen en önemli konu ise devletin para ve maliye politikalarıdır.E )Sendikal kurumlara ilişkin faktörler:Sendika ile işletme çatışmalı ise işletme daralma, sendika ile uyumlu ise büyüme stratejisini tercih eder.Rekabet : ( * )Dogrudan doğruya, dolaylı ya da ikame endüstrilerin ürünleriyle işletmenin pazarlarına mal ya da hizmet sunmaya çalışan faaliyetlerin bütünüdür. A )Rekabeti etkileyen faktörler : ( * )a )Giriş hakkı :Her sektörün sermayesi farklıdır. b )Dış koruma :Ar-gelerin sonuçları patent hakları ile korunur.c )Yararlanılan pazar durumud )Sektördeki kârların gelişme durumue )Pazarın durumuf )Gelişmenin genel durumuEndüstride rekabet analizinin temel değişkenleri : ( * )1 )Satıcıların pazarlık gücü 2 )Alıcıların pazarlık gücü 3 )İkame endüstrilerinin o endüstri üzerindeki tehdit ve tehlikeleri 4 )Yeni giren firmaların yarattığı tehdit ve tehlikeler  5 )Mevcut olan rakipler arasındaki rekabetin şiddeti  

Satıcıların pazarlık gücü

Girdileri farklılaştırmaSatıcıları değiştirme maliyetiİkame girdilerin mevcudiyetiEndüstride satıcılar arasında birleşmelerSatın alınacak girdi hacmiEndüstride toplam alımların nispi maliyetiGirdilerin maliyetlere ve farklılaştırmaya etkisiEndüstride ileri entegrasyona bağlı geriye entegrasyon tehlikesi Alıcıların pazarlık gücünü belirleyiciler : 

Pazarlık kaldıracı

Firmalar arası anlaşmalarAlınan malın miktarıAlıcının firma değiştirme maliyetleriAlıcıların piyasa ve firmalar hakkında bilgi düzeyiAlıcıların geriye doğru entegrasyon yeteneğinin olmasıİkame malların iyi bir duruma gelmesi 

Fiyat duyarlılığı

Toplu alımların fiyatıÜrün farklılıklarıMarka kimliğiKalite imajının etkisiAlıcı kâr ve çıkarlarıKarar verenlerin teşvikleri 

Endüstriye yeni giren firmaların yarattığı tehlikeler

Ölçek ekonomisiÜrün farklılıklarına sahip olmaMarka belirginliği ve kimliğiÜrün değiştirme maliyetleriSermaye ihtiyaçlarıDağıtım kanallarına girişMutlak maliyet avantajlarıHükümet politikasıMisilleme yapma beklentisiB )Rakip işletmelerle ilgili analizler :Rekabetin çevresinde strateji uzmanlarının incelemesi gereken birinci konu rekabetin nasıl değişme gösterdiğidir.Yeni rakiplerin endüstriye girmesindeki engelleri incelemek gerekir.Hammadde teminindeki güçlüklerMüşterilerin sadakatiÖlçek ekonomilerinin kuvvetli oluşuMevcut firmaların ana pazarlama kanallarına sahip olmasıMevcut firmaların yeni firmaya karşı beraber hareket etmeleri4 )Çevresel analizler için kullanılan teknikler : a )Tek değişkenli ekstrapolasyonb )Vak’a analizleri ,Alt-Üst sınır tahmin hesapları :Sorunlu işletmelerde rakam analizlerine dayanır.c )Dinamik modeller :Simulasyon, tarihsel benzetme, dinamik programlama, skolastik modellerden oluşur.d )Karar ağaçları , Morfoloji analizleri :İhtimal hesabına dayanır.(PERT, CPM tekniği )e )Yapılandırılmamış  uzman görüşü :Uzmanlar ile görüşme, panel, senaryof )Yapılandırılmış uzman görüşü :Planlı görüşme,delphi tekniği, on-line bilgisayar etkileşimig )Yapılandırılmış anket ve mülakatlar :Planlı mülakat, anket ve bilimsel araştırmalardır.h )Yapılandırılmamış anket ve mülakatlar :Sokak mülakatları, senaryo  geliştirme, beyin fırtınası I )Çok değişkenli etkileşim analizleri :Girdi çıktı modelleri, ekonometrik modeller, faktör analizleri, kümeleme analizleri

Ü N İ T E     5

İşletmede değerleme ,güçlü ve zayıf tarafların analizine ilişkin yöntemler :a )7 S analizi ( Peter Waterman )b )PIMS analizi ( General Elektrik )c )Değer zinciri  analizi ( Porter )d )Fonksiyonel analiz A )7 S Analizi yöntemi : ( * )Peters ve Waterman ortaya atmıştır.Yedi örgüt değişkeni vardır.1 )Yapı   2 )Strateji   3 )Yönetim stili   4 )Sistem ve süreçler  5 )Beceriler  6 )Paylaşılan değerler  7 )KurmaylarB )PİMS Analiz yöntemi : ( * )1960 yılında General Elektriğin kârlı işletmelerine ilişkin araştırma sonucunda bulunmuştur.Pazarlamanın kârlar üzerindeki etkisi :a )Yüksek pazar payı, ürün kalitesi, kapasite kullanımı, işletme verimliliği    b )Düşük birim maliyetler, yatırım yoğunluğu C )Değer zinciri  analizi : ( * )Porter’ a aittir.İşletmenin temel amacı kârdır.Bu analizde değer ürün veya hizmetin fiyatı ile ölçülür.Temel faaliyetler : a )İç lojistik   b )İşlemler    c )Dış lojistik     d )Pazarlama ve satış     e )HizmetDestek faaliyetler : a )Teknoloji geliştirme    b )Tedarik   c )Firmanın alt yapısı   d )Firmanın alt yapısıDeğer zinciri analizinde , strateji oluşturma bakımından stratejiler  4 düzeyde incelenir.1 )İşletme düzeyi  2 )Şirketler grubu düzeyi   3 )Fonksiyonel düzey   4 )Küresel düzey Değer sistemi : Satıcı -à Firmaà DağıtıcılaràTüketicilerc )Duyarlılık analizi : ( * )Satıcının ürünlerini satmak için kullandığı pazarlama stratejisini harekete geçiren araçların bileşimine  duyarlılık analizi  denir.Yatırımların elden çıkarılması :Ürün hayat eğrisinin düşüş döneminde yatırımlar elden çıkarılabilir.Finansal analiz :Verimsiz yatırımlara ayrılan fonlar çekilerek yeni yatırımlara kaynak yaratılır.Ar-ge ve teknoloji faktörlerinin analizi :a )Teknik gelişmeler ve faaliyet dalları :Teknik gelişme patent ve marka sayısı ileölçülür.Parasal ölçümü ar-geçalışmalarına ayrılan para miktarı ile ölçülür.b )Teknik gelişmelerin hızlılığı :İki şekilde ölçülür.Buluşların düzenli artması ve teknik yenilenme süresinin kısalmasıdır. c )Ar-ge faaliyetlerinin işletme stratejisindeki önemi :Arge,pazarlama ve üretim fonksiyonları bağımsız hareketedemezler.Etkileşimleri :1.Zayıf derece çiftleşme :Arge-à Üretim-àPazarlama ( Tek yönlü etkileşim vardır.)2.Orta dereceli çiftleşme :Argeß>Üretimß>Pazarlama ( Etki ve tepki vardır.)3.Yüksek dereceli çiftleşme :Argeß>Üretimß>Pazarlama (Hepsi etkileşir.)                                                     ß-------------à Etkileşime göre pazarlama stratejileri :a )Lider olma veya başı çekme :Güçlü arge,risk alma ,teknik liderlikb )Liderin adından gitme :Yeniliği yapanı takip eder.c )Mühendislik uygulamaları :Müşteri isteklerine önem verir,sınırlı pazarı vardır,fazla gelişemez,müşterisi belirlidir.d )Ben de varım :Başkalarının ürünlerini maliyet ve teknik avantajla daha ucuza üretirek pazarda kalırlar.Üretim ve tedarik faktörlerinin analizi : ( * )Ürün analizleri :İşletmenin arz etme ve pazardaki ihtiyaçların çeşit ve özelliklerine bağlıdır.Ürün politikasının belirlenmesinde ilk yapılan inceleme ürün hayat eğrisinin analizidir.Ürün hayat eğrisi :Forrester bulmuştur.Zaman içindeki satış ve kârların gösterdiği seyre göre çizilir.İşletme değerleme sinerji faktörleri :Sinerji : ( * )İşletmede kişilerin örgüt içindeki birlikteki çalışmaları sonucu elde ettikleri üretim düzeyi tek tek elde edeceklerinden fazladır.Kısaca işbirlidir.Matematiksel olarak açıklayan Ansoff’ dur.Kârlılık=Satış-Masraf /Yatırım dır.Sinerji tipleri : ( * )Pazarlama sinerjisiatış ve dağıtımın tüm imkanları ortak kullanılarak tasarruf sağlanır.İşletme sinerjisi ersoneli bir çok işte kullanma,satın alma ve eğitim gücünün birleşmesinden doğan avantajlardır.Yatırım sinerjisi :Örgütsel ve kumanda tecrübesini yeni faaliyet  alanında kullanması ile ortaya çıkar.Çalışma sinerjisi :Atıl kapasite ve zamandan kaynaklanır.İki evreden oluşur.Çalışmaya başlamadan önce ve çalışmaya başladıktan sonraki evredir.GZFT veya  SWOT  analizi :Genel çevre analizi ve yakın çevre analizi yaparak  çevrenin sunduğu tehlike ve tehditler , imkân ve fırsatları işletmenin rakiplerine kıyasla güçlü ve zayıf taraflarını incelemektir. 

Ü N İ T E      6

1 )Büyüme stratejileri  İç büyüme yolları :UZMANLAŞMA ınırlı pazarda bir ürün veya bir ürünün türleri  ile faaliyette bulunmaktır.Nedenleri : a )Yeni iş için araç bulunmamasıb )Yöneticinin riskten kaçmasıc )Belli konuda uzmanlaşmak ve üstünlük sağlamakSakıncaları :a )Talebin daralmasıb )Pazarın ileride doyumuBu strateji küçük işletmelerin rekabet gücünü artırır.YATAY FARKLILAŞMA :Temel bir ürünün, ürün türlerini artırma veya çeşitlendirmedir.Nedenleri : a )Eski ürün talebine uygun mallar üretip esneklik sağlamakb )Tek tip üretmenin riskini azaltmakSakıncaları :Uzmanlaşma ile aynıdır.DİKEY FARKLILAŞMA :Temel  bir ürünün hammaddelerine veya nihai üretim ve satışına girmektir. Nedenleri :a )Nihai mamül maliyetini düşürmek                          b )Faktör tedariki veya üretilen malların satışındaki  güçlükleri çözmec )Sağlanacak teknolojik yeniliklerle kendi kolunda etkin hale gelmekSakıncaları :Ana üründe talep daralması tüm üretim süreçlerini etkiler.Günümüzde  en başarılı dikey farklılaşma tekstil ,kimya ,metalurji  ve petrol sanayinde görülür.TEK YÖNLÜ FARKLILAŞTIRMA (Konsantrik ) :Yatay farklılaşma stratejisinin genişletilmesi sonucu  ürün ya da pazar farklılaşmasına  gitmektir.YIĞIŞIM :Bir çok faaliyetin bir arada yapıldığı çok geniş farklılaştırılmış grupların oluşturulmasıdır.Her tür faaliyete açılmadır.(Holding şirketler )Devlet anti-tröst yasalarla yığışımların yaşamlarını engelleyebilir.TÜRDEŞLİK :Ticari faaliyet gruplarının bir araya gelmesidir.Pratikte görülmez. Dış büyüme yolları : ( * ) Başka şirketleri satın alma veya birleşme ( Merger ):Üç çeşidi vardır.Yatay birleşme :Aynı iş kolunda bulunan ve üretim süreçleri benzer iki ya da daha fazla firmanın birleşmesidir.Tek yönlü birleşme :Teknoloji, üretim süreçleri ve pazarı benzer  iki ya da daha fazla firmanın birleşmesidir.Yığışım birleşme :Hiç bir konuda benzemeyen iki  veya daha fazla firmanın birleşmesidir.Alıcıyı birleşmeye  yönelten nedenler :a )Hisse senetlerini yükseltmekb )Büyüme oranını artırmakc )İyi bir yatırım yapmakd )Kâr ve satışları artırmak   e )Ürün hattını dengelemek  ve çeşitlendirmekf ) Rakibi satın alıp rekabeti azaltmakg )İşletmeye kaynak bulmak h )Geçmiş zararları vergiden düşmekı )Sinerji yaratıp verimi ve kârı artırmakSatıcıyı birleşmeye iten sebepler :a )Hisse ve işletme değerini artırmakb )Büyüme oranını artırmakc )Kaynak sağlamakd )Güçlü bir çeşitlendirme stratejesine girmeke )Durumu kötü işletmelere yaşama şansı verir.Müşterek yatırım ortaklıkları ( Joint Venture ) :Bir işi tek başına yapamayan firmanın iki veya daha fazla kuruluşun kaynaklarını bir araya getirip ( konsorsiyum )  faaliyetleri gerçekleştirmesidir. Ulusal  yatırım ortaklıklarının yararları :a)Finansal kolaylık ve yatırım maliyetini düşürür.b )Pazar potansiyeli ve satış miktarı artar.    c )Pazarlama  kanalları gelişir.d )Bağımsızlıklarını koruyabilirler.     e )Küçük firmalar dev firmalarla rekabet edebilir.f )Yatırım riski dağılır.

g )Yeni teknoloji elde etme imkânı doğar.

DURGUN BÜYÜME STRATEJİLERİ : ( * )Dört grupta incelenir.Yavaş büyüme stratejileri :Çevre çok yavaş değişiyor işletme buna ayak uydurabiliyorsa bu stateji başarı olur.Nedenleri :a )İyi bilineni devam ettirme alışkanlığıb )Riski düşüktür. c )Strateji değiştirmek zordur.d )Tepe yöneticisi için kolaydır. Kâr veya Harmanlama stratejileri :Büyümesini durdurmuş ve olgunluk dönemine girmiş ürünler için geçerlidir.Tek amacı nakit yaratmak olup BDG portföy analizindeki nakit inekleri için en uygun stratejidir.Fasılalı Durgun büyüme stratejisi :Çevre koşulları yavaş değişmekte ise bu strateji uygundur.Verimliliğe odaklanır.Bir süre durgudur, nefes alır ve gelişmeye devam eder.Tek başına kullanılan bir yöntem değildir.Destekli büyüme stratejileri :İşletmenin kaynakları tükenmekte ise başarılı olur.Amaç geleceği garanti altına almak ve kaynak israfını önlemektir.TASARRUF STRATJİLERİ : ( * )Başarısızlığın simgesidir.Dört çeşittir.Etrafına bakma stratejisi :İşletmenin verimliliğini sağlama esasına dayanır. a )Maliyetleri azaltmab )Gelirleri artırmac )Varlıkları azaltmad )Kurmay kadrosundan tasarrufe )Faaliyet alanını daraltmaf )Pazarlama giderlerini azaltmag )Arge (Yenilik) harcamalarını azaltma2 )Tecrit etme stratejisi :Bir stratejik iş birimi veya alt bölümlerden birini satmak ya da faaliyetini durdurmaktır.3 )Son verme stratejesi :İşletmeyi tamamen satma veya faaliyetine son vermektir.4 )Mahkum işletme stratejisi :Ana fonksiyonel faaliyetleri azaltmak veya satışlarının %75’ ni ya da daha fazlasını tek bir alıcıya satmaktır.Karma stratejiler :İşletme tek bir ürünle faaliyet gösteriyorsa bu alternatiflerden birini kullanır.Ürünlerde çeşitlendirmeye giderse iki veya daha fazlasını kullanır buna karma strateji denir.  Yenilik stratejisi :En riskli olanıdır.En önde gelen uygulama, yeni ürünlerin piyasaya sürülmesidir. 

STRATEJİK YÖNETİM ÜNİTE  1STRATEJİ : ( * )Amaçlara ulaşmak için eldeki kaynakları en etkin şekilde kullanarak uzun dönemli , açık ve genel bir işletme planı yapma sanatıdır.Endüstri işletmelerinde önemlidir.Stratejinin ekonomik anlamıyla açık şekilde izah eden Nevmann, Morgernstern’ dir.  İŞLETME :Biribiriyle çelişen amaçların değerlendirildiği genel amaçlar sistemidir.

Yönetsel stratejinin özellikleri :

a )Analiz etme sanatıdır.b )Amaçlara bağlı bir unsurdur.c )İşletmenin çevresiyle karşılıklı ilişkilerini düzenler. d )Rutin işlerden çok uzak geleceğe bağlı bir düzeni ilgilendirir.e )İşletmenin bütün finansal ve beşeri kaynaklarını uyum içinde yöneten ve faaliyete geçiren bir unsurdur.f )Faaliyet sahalarını belirler. g )Çalışanları cesaretlendirme ve harekete geçirme geçirme aracıdır.HEDEF :Amaçlara erişmek için gerekli olan kısa dönemli aşama durumlarıdır.AMAÇ :Amaç bir işletmenin gelecekte ulaşmayı düşündüğü durumdur.Amaçlar kısa ve uzun dönemli olmak üzere ikiye ayrılır.Kısa dönemli olanlar genellikle 1-2 yıllık , uzun dönemli amaçlarsa 3-5 yıllık dönemleri kapsar.Amaçların oluşması için gerekli başlıca ilkeler : ( * )a )Açık ve seçik olmalıdır.b )Gerçekçi ve çekici düzeyde olmalıdır.c )Esnek olmalıdır.d )Ölçülebilir olmalıdır.e )Kısa ve uzun dönemli amaçlar biribirinden ayrılmalıdır.f )Uygulayanlar tarafından benimsenmelidir.g )Her düzeyde motive edici olmalıdır.

VİZYON :Vizyon kişinin kendine özgü görüş açısı ve derinliğini ifade eder. ( * )

a )Kendine özgüdür , orijinaldir.b )Gelecekte yapılması düşünülen tüm faaliyetlerin değerlendirilmesi gerekir.c )Yönetici ekibi ile neler yapabileceğini değerlendirir.d )Yönetici tarafından açıklanıp ,anlaşılıp ,paylaşıldıkça değer kazanır.e )Kişinin içinde çalıştığı kurumun geleceğe bakış açısıdır.

MİSYON :Örgütlerin varlık nedenlerini açıklamak ya da işletmelerin kendilerini ne tür bir işletme olarak görmek istedikleri konusuna misyon denir.Misyon stratejilerin temelidir.İşletmeye kimlik kazandırır.( * )

a )Temel mal ve hizmetlerin neler olduğunu b )Hedef pazarc )Temel teknolojilerinin neler olduğunu d )Genel iş yapma felsefelerie )İşletmenin kendini nasıl gördüğünü içerir.

POLİTİKA :İşletmede saptanmış amaçlara ulaşma yollarına denir.( * )Politikalar belirlenmiş amaçlara ulaşmak için izlenenen genel planlar olup sık sık değişmezler.Politika devamlı tekrarı olan kurallar olup ,strateji tekrarı olmayan kurallardan oluşur.Her ikiside uzun vadelidir.Stratejilerde kararlar belirsizlik ortamında alınırken, politikalar belirlilik ortamında alınmış kararlardan oluşur.

TAKTİK :Taktik stratejiden daha ayrıntılıdır.Taktik özel ve kısa fikirlerden ve uygulama sanatından oluşur.( * )

PROGRAM :Program , bir olayın en ince ayrıntılarını yer, zaman ,şahıs ve usül gösterek belirlemektir.( * )Program tam belirlilik halini içerir.Kısa süreli ve çok az katı niteliktedir.

BÜTÇE :Programda belirlenmiş faaliyetlerin gelir ve giderlerinin rakamsal öngörüsüdür.( * )Her programın bir bütçesi vardır.

YÖNTEM :Bir politikanın veya stratejinin uygulanış şeklidir.( * )Strateji ve politika yöntemden daha geniş kavramdır.Ortak yönü sürekli ve uzun süreli olmalarıdır.PLAN :Plan hesap edilmiş ,rakamlandırılmış ve en önemlisi yazılı hale getirilmiş öngörüdür.( * )Strateji program ,politika ve yöntemi içine alır.STRATEJİK PLANLAMA :Yazılı hale getirilerek kesin bir hüviyet kazandırılan stratejilere denir.( * )3 )STRATEJİK YÖNETİM :Stratejilerin planlanması için gerekli araştırma, inceleme,değerlendirmeleri,uygulamadan önce gözden geçirme ve uygulama aşamasında örgüt içi her türlü yapısal ve motivasyonel önlemleri almayı kapsayan ve üst yönetimini ilgilendiren süreçler toplamıdır.1.aşaması stratejik planlama ( * )2. aşaması politika oluşturulması ve yapı araştırma çabaları ( * )  3. aşaması karşılaştırma ve kontrol ( * )Stratejik yönetim sürecinde işletmeler :Genel çevre , Yakın çevre , Uluslararası çevre , İmkanlar ve fırsatlar , Tehlike ve tehditlerin çevresel analizlerini yaparlar. 4 )İşletme için stratejinin önemi :Strateji yokluğunun doğurduğu olumsuz sonuçlar :a )Nasıl araştırma ve analiz yapacaklarını bilemediklerinden pasif kalırlar b )Yöneticiler gerçekçi olmak yerine düşünce ve utkuları ile davranırlar.c )Fırsat ve şanslar ölçülemez. d )Ya ömrünü tamamlamış ürüne devam ya da en verimli dönemde ürünün üretimi durdurulur.e )Gelecekte olacak değişikliklere önceden hazırlanamaz.Stratejiye sahip olmanın yararları :Riskleri asgariye indirecek kararlar alınmasını sağlar ve pişman olunacak kararlar almanın riskini minimuma indirir.5 )İşletme stratejisinin sınırları : ( * )A )Töresel ve yasal sınırlar B )Uygulamadan gelen sınırlar                   a )Gelenek ,adet ve ön yargılar                    b)Yöneticinin kapasitesi -                   c )Zaman faktörü                    d )Gerekli finansal kaynaklara sahip olamamaC )Karşı stratejiler :Rakipler - Devlet - Diğer Kamu Kurumları - Sendikalar - HalkD )Sosyal ve psikolojik sınırlar Ü N İ T E      2AMAÇLAR :Amaçlar belli bir takım faaliyetleri gerçekleştirerek ulaşılmak istenen durumlardır.Örgütsel amaç, organizasyonun bir bütün olarak gerçekleştirmek istediği geleceğe ilişkin bir konudur.İşletme ise amaçlara ulaşmak için bir araçtır.İşletmelerin iki çeşit amacı vardır.1 )GENEL AMAÇLAR :İşletmenin bütününü ilgilendirir.Kısa sürelidir.    a)Temel amaçlar :Optimal kâr etmeye dayanır.( * )         a )Çalışılan pazarın yenilenmesi         b )Yenilik         c )Verimlilik          d )Fiziksel ve finansal kaynaklar         e )Otonomi         f )Güvenlik        g )Esneklik         h )Prestij          ı )Likidite    b )Sosyal amaçlar :Çıkar grupları ile ilişkilerini düzenler.       a )Yönetici yetiştirme ve geliştirme       b )İşçi yetiştirme ve geliştirme        c )Halka karşı sorumluluk 2 )ÖZEL AMAÇLAR :Taktik ve eylemsel olaylarla ilgilidir.İkincil amaçlar : Genel amaçların elde edilmesi ile ilgili planlama süresi içinde belli faaliyetler olarak  bölünen ve sabit kesin tarihler içinde erişilecek olan rakamlandırılmış hedefler dizisidir.   Özellikleri :       a )Genel amaçların bir işlevidir.       b )Kısa sürelidir.       c )Taktik ve eylemsel olaylarla ilgilidir.       d )Farklı zaman süreleri için hesaplanabilir.       e )Ulaşılacak hedefler olarak saptanır.        f )Yılda bir kere gözden geçirilir.İkincil amaçlara örnekler :Toplam satış tutarı ,Müşteri sayısı ,Likidite oranı ,Personel sayısı ,Personel devir oranı, Yatırım tutarları, Eğitim bütçesi, Kayıp iş saati, Ürün tipi ve kârlılık rakamları Çalışan Personelin Normları Tablosu : ( * )Çalışan işçilerin ve uzman personelin verimini saptamaya yarar.Tablo işletmenin çok kısa süreli ve hatta kişisel hedeflerini gösterir.Bu normlara örnek olarak : ( * )a )Asgari satış tutarı b )Müşteri ziyaretleri oranı c )Asgari satış tutarı d )Azami ve asgari reklam tutarı e )İnsan gücü saatleri sayısıf )Asgari mesai saatleri g )Birim zamanda işçi getiri miktarı h )Eleman maliyet normları j )Gerçekleşmesi gereken aylık ve yıllık satış hacimleri k )Stoklama ve ambalajlama kayıpları TEPE YÖNETİCİLER -->GENEL İŞ AMAÇLARI  (TEMEL ,SOSYAL )DEPARTMAN YÖNETİCİLERİ -->BİRİM , BÖLÜM ,SERVİS VE BAĞLI KURULUŞLARIİCRA ŞEFLERİ -->ÇALIŞAN PERSONELİN NORMLARI TABLOSU VEYA VERİM NORMLARINI BELİRLER. İşletmenin ekonomik amaçları :Ekonomik amaçlar faaliyetlerin verimi ve artırılmasıyla ilgilidir.Burada verim kriteri olarak gösterge kabul edilmiş , sonuçların ölçülmesi için ayarlama ölçeği kabul edilmiştir.İşletmelerde verim kriteri olarak kabul edilen en kullanışlı gösterge kârdır.Kârlılığın genel kabul görmüş ayar ölçüsü ise :Kârlılıktır. ( * )               Kârlılık =Kâr /Sermaye  X 100Uzun dönemli ekonomik amaçlar :Faaliyet konusunun seçiminde en önemli gösterge kârlılık oranıdır.Kârlılığı koruması ve büyümesi için hedefleri benimsemesi gerekir. a )Mevcut pazarda ürünlerini satma arzusub )Verimlilik c )Nakit akışı d )Net kâr e )Ürün farklılaştırmakf )Mevcut ve yeni pazarda müşteri miktarını artırmakg )Mevsimsel ve dönemsel dalgalanmalara önlem almakh )Verimsiz faaliyetlere son vermekA )Kârlılık :Amaçlar sisteminin ilk elemanıdır.İşletmenin kârlılığını ölçmek  için yatırımların getirisinden söz edilir.Hisse senetlerinde ise kârlılıktan çok borçlanma oranı ile ilgilenirler.

Borçlanma oranı =Özkaynaklar / Borçlar ( * )

Kârlılık bu kadar önemli iken firmaların düşük gelir getiren faaliyet konularında çalışmalarının temel nedeni risk derecesinin düşük olmasıdır.B )Büyüme :Sayısal :Makine, şube, personel sayısıNiteliksel :Teknoloji, çalışanların eğitimiBüyümeye yönelmenin faydaları :a )Maliyetlerdeki düşüşler saptanıp yeni müşteri kitlesi hesaplanır.b )Bilgisayar ile edilecek tasarruflar hesaplanır.c )Ar-ge biriminin hizmet görmesine olanak sağlar.d )Sınırlı sermaye kaynaklarını artırabilecektir.          Takip edici işletme :Kritik boyutun altında bulunur.          Direnen işletme :Kritik boyut seviyesinde faaliyet yapar.          Liderlik yapan işletme :Kritik boyutun üzerinde bulunur.Kantitatif büyüme :Üç adet kriter vardır. a )Sayısal büyüme aracının homojen olması isteniyorsa üretim ve satış hacimlerinden hareket edilir.(Demir ,çelik ,çimento sanayi)b )Ürünlerin özellikli ve değişken olduğu endüstrilerde satış tutarı gibi parasal değerlere bakılır. (Otomobil endüstrisi)c )Maddi ve beşeri varlıkların sayısına bakılır.(Şube ve ajans sayısı )Niteliksel büyüme :Genel olarak büyüme amacı satış tutarlarının yıllık ortalama gelişimi  ile ölçülür.Bunun içinde firmanın nakit akışı çok önemlidir.C )Güvenlik :Risk :Büyük ölçüde iradenin dışında ve zararlara neden olan bir olayın rastlantısıdır.İşletme riski önlemek için iki tür davranabilir.a )Defansif (Savunma)  güvenlik :                               Nötrleştirme : ( * )Risk yaratan elemanını etkisiz kılarak belirsizliği azaltma yoludur.(Yerli sanayiyi koruyucu gümrük tedbirleri gibi)                               Denkleştirme : ( * )Risklerin birikiminden kaçınma yoludur.Üç ölçü aracı vardır.(Bağımsız müşteri sayısı, Ürünlerin satıldığı pazar sayısı, Sahip olunan bağımsız teknoloji sayısı )b )Ofansif (Hücum) güvenlik aha az risk taşıyan faaliyetlerdir.Teknolojik yenilik imkanları Ar-ge servislerinin gücüÖz ve yabancı sermaye Çalışan eleman sayısıOfansif ve defansif güvenlik dış güvenlik içindir.İç güvenliği sağlamak için sadece defansif araçlar kullanılır.D )Otonomi :İşletmenin geleceğine hakim olmayı gerektiren amaçtır.İşletmenin yönetim özgürlüğüdür.İşletmenin ekonomik olmayan amaçları :a )İşletmenin dışından kaynaklanan baskılar :Devlet ,halk ve müşterileri tarafından yaratılır.b )İşletmenin içinden kaynaklanan baskılar :Personelin özellik ve kişisel değerlerine bağlıdır.Kişisel amaçların ekonomik olmayan amaçlara etkileri : a )Kişilerin ekonomik amaçları :Kazanç artırma,Tasarruf elde etme,Geleceği garanti etme,Çalışma emniyetib )Kişilerin ekonomik olmayan amaçları :İnsan sevgisi, Kişisel ahlak, Sosyal sorumluluk, Çevrede tanınma, Riskli teşebbüslere girme

Sosyal sorumluluk ve sosyal anlaşma : 

Sosyal sorumluluk : ( * )İşletmenin ekonomik ve yasal koşullara, iş ahlakına, işletme içi ve dışı kişilerin beklentilerine uygun bir çalışma stratejisi gütmesidir.Sosyal anlaşma : ( * ) İki veya daha fazla kişi veya kurumun aralarındaki ilişkilerden ortaya çıkan karşılıklı anlayış ve beklentiler toplamıdır. Sosyal sorumluluğun kapsamı :1 )Yöneticilerin hissedarlara yükümlülükleri2 )Çevreye istihdam olanaklarının sağlanması3 )Tüketicinin korunması4 )İş ahlakı5 )Çevre korunması6 )İnsanlığı karşı duyulan ihtiyari sorumluluklar ( Eski mahkum, sakatlara iş bulma gibi. ) (Uluslararası düzeyde, Ulusal düzeyde, İşletme personeli düzeyinde ) 

                                                                              Ü N İ T E       3

Genel çevre analizi : ( * )Politik EkonomikSosyo- kültürel TeknolojikEkolojikHukuksal, dinsel, ahlâksal 1 )POLİTİK ÇEVRE :a )Askeri güçler:Süper güç  ABD ve NAFTAb )Bölgesel güç :Rusya ve Bağımsız devletler Topluluğuc )Ekonomik ve politik güç :Avrupa Birliği d )Otonom Devletler :Çin, Japonya, Güney Afrika, Avusturya, Yeni Zelandae )Asya'nın dört kaplanı :Güney Kore,Tayvan, Hong Kong ve Singapur2 )EKONOMİK ÇEVRE : Ekonomik Görünüm :Dünya ekonomik zenginlik yönünden  ikiye ayrılmıştır.Kuzey Amerika, Batı Avrupa ,Japonya ve Avusturalya bolluk ve refah ülkeleridir.Bir çok az gelişmiş ülke mevcuttur.Az gelişmişliğin nedenleri :a )Tek kültürlülük b )Egoizmc)Yönetici  sınıfının bilgisizliği   d )Tasarrufların yetersizliği   e )Kötü beslenme    f )Artan nüfus hacmi g )Dini geleneklere aşırı bağımlılık   h )Belli bölgelerde coğrafi bölgeselleşme  ı )Yabancı uluslara dış ticaret açısından aşırı bağımlılık i )İklim koşulları  j )Sosyal  gelişmelere zamanında uymamaB )Ekonomik gelişmelerin işletmenin stratejik yönetimine etkileri * ) a )Milli gelirin miktarı b )Kamu ve özel sektör harcamalarının milli gelir içindeki payları c )Tasarrufların yatırıma dönüşme eğilimi     d )Hammadde işgücünün maliyet artışları  e )Milli gelirin dağılımı  f )Enflasyonun seyri  g )Devletin para ve maliye politikalarıİşletmelerin analiz etmek zorunda oldukları özel ekonomik faktörler :a )Ürün  ve hizmet fiyatlarındaki enflasyonist ve denflasyonist eğilimler   b )Devletin vergi politikaları   c )Devletin ödemeler dengesi  d )Devletin para politikası  e )Ekonominin gelişme devresinin durumuC )Enflasyon ve işletmenin stratejik yönetimi :Enflasyon ortamında işletme aktiflerinin değeri fiyat artışına paralel olarak artmalıdır.Çünkü enflasyon bir fon çıkışı niteliğindedir.İşletmelerin enflasyon devrelerinde borçlanma kapasitelerini sonuna kadar kullanmalarında fayda vardır.3 )Sosyo kültürel incelemeler ve hipotezler : ( * )a )Demografik değişimler (nüfus artışı ve kentleşme)  b )İletişimdeki gelişmeler c )Eğitimdeki gelişmeler  d )Düşünsel gelişmeler4 )Teknolojik koşullara ilişkin faktörler ve stratejik yönetim  : ( * )Teknolojik değişimlerden en çok etkilenen sektörler :Uçak ,silah ,haberleşme,elektrik,elektronik ,ilaç ve hastaneTeknolojik değişimlerden en az etkilenen sektörler :Ağaç ,kereste,mobilya,tekstil,mobilya ve demir endüstrisidir.5 )Ekolojik inceleme ve hipotezler :Ekoloji :Canlılarla doğa arasındaki ilişkileri inceleyen bilim dalıdır.Sanayileşme ile birlikte büyüyen çevre kirliği sorununa en fazla eğilen ülkeler ABD , İsveç ve İngilteredir.6 )Hukuksal ,dinsel ve ahlaksal incelemeler :Devlet, işletme faaliyetleri üzerinde en fazla etkide bulunan organizasyonlardan biridir.Hukuk düzeni yönetim stratejisinin sınırını belirler.

 

Ü   N  İ   T   E    13

Sermaye piyasasında kamuyu aydınlatma :Yatırım kararları alınırken firma içi ve firma dışı bilgilere ihtiyaç vardır.Bu bilgiler olamazsa kararlar risk koşullarında değil belirsizlik koşullarında alınmış olur.Belirsizlik koşulları :Gleceğin objektif olasılıklarla tahmin edilemediği koşullardır.Risk koşulları :Geleceğin objektif olasılıklarla bilinebilmesi koşullarıdır.Firma dışı bilgiler :GSMH, sınai endeksi, ödemeler dengesi, enflasyon, faiz oranları, istihdam hacmi gibi bilgilerdir.Bu bilgiler bize ;Devlet İstatistik EnstitüsüDevlet Planlama TeşkilatıHazine MüsteşarlığıMerkez Bankasından yatırımcılara sunulur.Kamuyu aydınlatma yöntem ve araçları :Bu bilgiler iki grupta toplanır.a )Kantitatif olmayan bilgiler Firmaların gelecek plan ve projeleriOrtak ve yöneticilerin moral durumlarıFirmanın sektördeki yeriÜrettiği mal ve hizmetlerdir.Bu bilgiler faaliyet raporunda yer alır.Olmayan bilgiler peryodik olarak şirketçe halka duyurulur.b )Kantitatif bilgiler :Muhasebe kayıtlarıdır.
BilançoGelir tablosuKâr dağıtım tablosuNakit akış tablosuProforma tablo ( Bütçe )Bu bilgilerin özellikleriVeriler doğru olmalıdır.Veriler GKGMİ doğrultusunda kaydedilmelidir.Karşılaştırabilmek için standart muhase hesap planı kullanılmalıdır.Stok değerleme, amortisman yöntemi değişmemelidir.Kaçınılmaz ise bilanço dipnotlarında belirtilmelidir.Bağımsız dış denetimden geçmelidir.Daha sonra kamuya açıklanması amacıyla İMKB’ye vermek zorundadır.Türkiye’ de kamuyu aydınlatma :İki şekilde yapılır.Kamuyu gerektiğinde aydınlatma a )Halka açıkA.Ş.’ lerin yeni menkul kıymet çıkarmasıb )Vekaleten oy kullanma c )Şirket devir almad )Çağrı yolu ile hisse toplanması gibi kamuyu ilgilendiren konularda bilgilendirme yapılır.Kamuyu periyodik olarak aydınlatmaMenkul kıymetleri kurul kaydına alınmış A.Ş.’ nin mali tabloları ve tabloları GKMİ ve standartlarına uymak suretiyle düzenlenerek kamuya sunulmasıdır.Kurula tabi kuruluşların halka açıklanacak mali tablolar, denetim raporu ve duyuruların ne şekilde yapılacağı ve kamuya duyurmak SPK’ nın işidir.Türkiye’ de bağımsız denetimBağımsız denetleme ( Dış ) :Denetim kuruluşlarınca görevlendirilen denetçiler tarafından bu kuruluşlar adına denetim standartlarına göre incelenmesi ve bu incelemenin sonuçlarına dayanarak mali tabloların 2499 sayılı kanuna  göre gerçeği yansıtıp yansıtmadığının tespiti ve rapora bağlanmasıdır.Denetim kuruluşunu SPK belirler.Denetim raporu türleri Olumlu rapor :Mali durum ve faaliyet raporlarının gerçeği yansıttığının tastik edilmesidir.Olumsuz rapor :Mali durum ve  faaliyet sonuçlarının gerçeği yansıtmadığını ifade eder.Şartlı rapor :Mali tablolarda güvenirliği bozmayacak aksaklıkların var olduğunu ifade eder.Denetim türleriSürekli denetleme :Her yıl yapılan denetlemedir.Özel denetim :Menkul kıymetlerini halka arz etmek için SPK ‘ nın izin talep eden ortaklıklar ile 2499 sayılı kanun kapsamında olup ta birleşme, devir ve tasfiye durumunda bulunan kuruluşların denetlenmesidir.İsteğe bağlı denetim :Dış denetleme kapsamı dışında kalan ortaklıkların denetlenmesidir.İçerdekilerin istikbaratı :İşletmeye ait olan bilgilerin, o işletmede çalışanlardan ya da bu kişilerden bilgi öğrenebilecek kişilerden elde edilmesine denir.İçerdekilerin ticareti :Şirket bilgilerini, kamuoyuna duyurulmadan öğrenme olanağı olan bireyin menkul kıymetleri satın almak veya elindeki menkul kıymetleri satmak suretiyle kâr elde etmesi veya zararını azaltmasına denir.Ü  N   İ   T   E    14Uluslararası finansal piyasa :Ulusal fonların yabancılar tarafından veya yabancı fonların yerli kullanıcılar tarafından kullanıldığı piyasalardır.Temel fonksiyonu sınır ötesi fon akımına imkan sağlar.Yurtiçi piyasa :Bir finansal işlemin iki tarafının da aynı ülkede yerleşik kişi ve kurumlardan oluşmasıdır.Uluslararası piyasa :Taraflardan birinin yabancı bir ülkede oturması veya iş merkezlerinin başka ülkede olmasıyla oluşan piyasalardır.Londra, Tokyo, New York, Paris, Frankfurt, Zürih, Singapur, Hong KongKıyı ötesi ( Off shore ) piyasa :Fon alış verişlerinin yabancılardan yabancılara olduğu piyasalardır.Lüksemburg, Bahamalar, Bahreyn, Cayman adalarıUluslararası piyasaların 70’ lerden sonra gelişme sebepleri :Ekonomik istikrarsızlık, belirsizliğin artması, Yeni finansal ürünlerin gelişmesi, Bilgisayar ve iletişimin gelişmesiUluslararası piyasaların fonksiyonları :Uygun koşullarda dışardan fon sağlamasıSınır ötesi fon akımına olanak sağlarYüksek getiri için yatırımcıların yurt dışını tercih etmesiYabancıdan yabancıya fon akımı sağlar.Uluslararası piyasaların özellikleri :En önemli koşulu gelişmiş ekonomi ve siyasi istikrardır.Fon giriş - çıkışının rahat olmasıMaliyet avantajı sağlar.İşlem hacmi büyüktür, yasal sınırlamalar yoktur. Uluslararası para piyasaları :Kısa vadeli uluslararsı fon arz ve talebin karşılaştığı piyasalardır.a )Eurodolar veya europara piyasasıb )Euro kredic )Euro borç senetlerid )Euro borç senetleri Eurodolar piyasası :Bir ulusal paranın, o paranın ana ülkesi dışındaki piyasasıdır.Euro para :Kendi ülkesi sınırları dışında işlem gören paradır.Eurodolar piyasasının gelişmesinin nedenleriPolitik ve kurumsal faktörlerABD ‘nin ödemeler bilançosu açıkları ABD firmalarının uluslararası özellik kazanmasıPetrol fiyatlarındaki artışlarABD’ deki yasal düzenlemelerEuro kredi :Bankaların içinde bulundukları ülke parasının dışındaki paralarla açmış oldukları kredilerdir.Değişken faizlidir.LİBOR + ( risk primi ) esas alınır.Genelde kısa vadelidir.Kredi sendikasyonu ve öncü banka olur.Bundan amaç riski dağıtmak ve krediyi artırmaktır.Faiz marjı düşüktür.Euro borç senetleri :Yabancı ülke parasına bağlı olarak çıkarılmış eurodolar piyasasında satışa sunulan borç araçlarıdır.Ödeme gücü yüksek ülkeler çıkarır.İkincil piyasası vardır.Faiz + risk primi uygulanır.Bankalar aracılık eder ve satılmayanı alma garantisi verir.Euro finansman bonoları :Bir başka ülkenin parasına bağlı olarak çıkarılan kısa vadeli menkul kıymettir.Borçlanma aracıdır.Kredisi yüksek firmalarca, güvencesiz ve hamiline düzenlenir.Doğrudan veya bankaların aracılığı pazarlanır.Uluslararası bankalar :Çeşitli kanallarla yurt dışındaki müşterilerine hizmet sunan bankalardır.Kıyı bankacılığı :Ülke dışından toplanan fonların yine o ülke dışında kullandırılmasını amaçlayan ve mali, hukuki kolaylık sağlayan merkezlerde yapılan bankacılık türüdür.     a )Kağıt merkezler :Fiilen yapılmadığı yalnızca o ülkenin sağladığı mali ekonomik avantaj ve faaliyet serbestliğinden yararlanıp maliyetleri düşürüp kârı maksimize etmeye çalışırlar.Bahama ve Cayman adalarındadır.       b )Fonksiyonel merkezler :Kıyı bankacılığının her türlü işlemlerinin fiilen yapıldığı merkezlerdir.Londra, Zürih, Paris, Frankfurt, New York, Hong Kong gibi. Uluslar arası sermaye piyasaları :Tahvil ve hisse senedi olarak ikiye ayrılır.Uluslararası tahvil piyasası :Yabancı piyasalarda satılmak üzere yabancı para cinsiyle çıkarılan tahvillerin işlem gördüğü piyasadır.Yabancı tahvil piyasası :Bir yabancı paraya bağlı olarak çıkarılan ve o ülkede satışa sunulan tahvillere yabancı tahvil denir.Belli bir yabancı ülkede ve o ülkenin parası ile yasalarına uygun şekilde çıkarılmalıdır.ABD, İsviçre, Japonya ve Lüksemburg gibi.Euro tahvil piyasası :Bağlı olduğu paranın kullanıldığı ülkede ve çıkaran kurumun ülkesinde satışına izin verilmeyen tahvillere denir.Euro piyasasında çıkarılır.Faizi taraflarca belirlenirek hamiline çıkarılır.Vergiden muaftır.Ulusal ve yasal düzenlemelerden, vergiden muaftır.Teminatsız olup birden çok borsaya kotedir.Bir çok ülkede satılabilir.Vadesi 7 yıldan uzun olup geri çağrılabilir.Temel para birimi dolardır.Euro tahvilin avantajlarıSerbestlik, Esneklik, Faiz maliyetlerinin düşük olması, Vade, Kurumsal çerçevedeki uygun ilişkilerYatırımcıya sunduğu avantajlar Vergi, Gizlilik, Emniyet, İkincil piyasası vardır.Uluslararası tahvil türleri Sabit faizli, Değişken faizli, Hisse senedine dönüştürülebilir. Uluslar arası hisse senedi piyasası İhraç edilen hisse senetlerinin yurt dışı piyasalarda satılarak fon sağlanmasıdır.Yararları :Çeşitlendirir, Talep dolayısıyla senetlerin fiyatı yükselir, Uluslararası piyasada reklam aracı olur.Amerikan Emanet makbuzları :ABD piyasalarında işlem gören depo edilmiş hisse senetlerini temsil eden menkul kıymettir.IMKB Uluslar ararası Pazar ( IMKB UP ) :Yabancı borçlanma araçlarının doğrudan, yabancı şirketlerin hise senetlerinin ise depo sertifikası olarak işlem gördüğü pazardır.Kullanılan para birimi dolardır.IMKB UP Depo Sertifikaları Piyasası :Yabancı hisse senetlerini temsilen çıkarılan ve hisse senetleriyle aynı hakları sağlayan menkul kıymettir.Kot içi ve kot dışı işlem görür.Takas süresi 3 gün olup işlemler Takasbank’ da saklanır.IMKB UP tahvil ve bono piyasası :Bu piyasada, kesin alım-satım işlemleri ve repo, ters repo işlemleri yapılır.Banka ve aracı kurumlar tarafından yapılır.Emirler en az 3 gün en çok 90 gün valörlüdür.ABD doları üzerinden yapılır.Repo ve ters repo işlemlerinde vade 1 gün ile 1 yıl arasında değişir.                                                                                                                                     Başarılar dilerim.

Ü  N  İ  T  E   10Ticaret Bankaları :Tasarruf sahiplerinin mevduatlarını kabul ederek bu mevduatları kredi ( kısa ve orta vadeli ) gereksinmesi duyan kişi ve kuruluşlara aktarmaktadır.Dünyada ilk ticaret bankası Bank of Nord Amerika (1782)dir.Kıyı Bankacılığı ( Off shore Banking ):Ülke sağlanan fonların ülke dışında ya da içinde kullandırılması gibi hizmetler sunan, genellikle serbest bölgelerde kurulan, ülke içindeki bankacılık yasal düzenlemelerine tabi olmayan bankacılık türüdür.Ülkemizde ilk banka Bank-ı Dersaadet’tir.Ticaret bankalarının var oluş nedeni :Finansal piyasalarda kısa süreli yatırım yapmak veya harcanabilir nakdini emin bir yerde depo ederek o depo aracılığıyla harcamak isteyen bireylerin taleplerine cevap vermektedir.Para piyasası yatırım fonu abit fiyatla geri ödenen katılma belgeleri çıkararak topladığı nakti kısa süreli hazine bonosu, mevduat sertifikası, ticari kağıt gibi yatırım araçlarında değerlendirilen fondur.24 Ocak 1980 kararlarından sonraki gelişmeler :Faiz oranlarının belirlenmesi bankalara bırakılmıştır.Banka kurma ve şube açma kolaylaştırılmıştır.Dış piyasa ilişki ve işlemleri kolaylaştırılmıştır.Yeni ürünler sunulmuştur.Ticaret bankacılığının ekonomideki fonksiyonu :1 )Kısa ve orta vadeli fon transferine aracılık2 )Tasarrufların ekonomiye kazandırılması 3 )Atıl paraların yatırma dönüşmesine aracılık eder.4 )Çek karnesi ile kaydi para yaratır.5 )Yaşamlarını kolaylaştırıcı hizmetler sunar. Kaydi para :                                          Kp = Kaydi para               1                                              kko =Kanuni karşılık oranı Kp  =  ------------ x vm                            vm = Vadesiz mevduat              KkoBu hizmetlerin sonucunda :Ulusal ve uluslar arası ticaretin gelişmesine, ticaret hacminin artmasına, para politikalarının etkinliğinin artmasına, gelir ve servet dağılımının normalleşmesine katkıda bulunur.Bankaların fon kaynakları :Öz kaynaklar :Ödenmiş sermaye ile yedek akçelerin toplamından geçmiş yılların zararı ( varsa ) düşülerek bulunur.     Ödenmiş Sermaye :Ortaklar tarafından taahhüt edilmiş sermayenin fiilen ödenmiş kısmıdır.Yabancı Kaynaklar :Vadeli ve vadesiz mevduatlardır.Vadesiz mevduatın miktarı yüksekse banka için risk yaratır.     Tasarruf, Ticari, Resmi, Bankalar arası, Diğer kuruluşlar mevduatı olarak beşe ayrılır.Ticari Bankaların Yurtiçinden Sağladıkları Krediler :1 )Bankalar arası para piyasası :Kısa süreli likidite ihtiyacının karşılanması ve rezerv hareketinin desteklenmesi amacıyla Merkez Bankasının yönetim ve gözetiminde çalışan piyasadır.2 )Reeskont işlemleri 3 )Alınan nakti teminatlar4 )Çeşitli fon kesintileri5 )Borçlu cari hesapların alacak bakiyeleri ve faiz zamanlama farklılıkları 6 )Bloke paralar7 )Elektronik bankacılıkta biriken paralar ve diğer kaynaklarTicaret Bankalarının fon kullanımı :1 )Likit değerler2 )Bağlı değerler3 )Duran varlıklar ve diğer aktifler 4 )Krediler :Aktifte en büyük orana sahiptir.

        Vadesine göre :Kısa, Orta, Uzun

        Niteliğine göre :Nakti, Gayri Nakti        Amacına göre :İşletme, Donatım, Yatırım        Güvencesine göre :Güvenceli, Güvencesiz       Konusuna göre :Ticari, Sanayici, Tarım, Dış Satım ve Alım, Konut, Tüketici       Kredi kaynağına göre :Banka Kaynaklı, Reeskont Kredileri, Dış Kaynaklı KredilerTicaret Bankalarının Hukuksal Çerçevesi :Yasal dayanağı Bankalar Kanunudur.A.Ş olmak zorunlu ve ön şarttır.Bankanın kurulması ve ilk şubenin açılmasına BDDK'’ın  5 üyesinin kabul oyuyla izin verilir.Bir yıl içinde kullanılmayan izin kalkar.Bankanın organları :Genel kurul, Yönetim Kurulu ( en az beş kişi ), Genel Müdürlük, Şubeler ve Denetleme Kuruludur.Bankaların vereceği kredi limitleri :

Gerçek ve tüzel kişilere, öz kaynaklarının % 25’ den fazlasını kredi olarak veremez.Herhangi bir nedenle mali bünyesi zayıflayan ve bankacılık faaliyetlerini yürütemeyecek duruma gelen bankalar mevduat sahiplerini korumak amacıyla TMSF’na devredilir.

Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu ( BDDK ) :Tasarruf sahiplerinin hak ve menfaatlerini korumak, bankaların özel finans kurumlarının piyasa disiplini içinde, sağlıklı etkin ve rekabet edebilir bir yapıda işleyişine uygun ortamı yaratarak ülke ekonomisine katkıda bulunmak üzere kurulan kurumdur.Tüzel kişiliğe haiz, idari ve mali yönden özerktir.Merkezi Ankara’ dadır.Yedi üyeli karar organı vardır.İlgili bakanın önerisi ile Bakanlar Kurulu atar.

 Ü  N  İ   T  E   1 1

Yatırım Bankası :Sanayi işletmelerinin orta ve uzun vadeli çalışma ve duran varlık yatırımları için gerekli kredileri sağlayan bankalardır.

Sermaye pazarının birincil kesiminde A.O.’ların çıkaracakları menkul kıymetlerin ihracına aracılık etme amacıyla kurulmuş finansal kuruluştur.Adı bankadır ama banka değildir.

Kalkınma Bankalarının özellikleri :

1 )Mevduat alamazlar.

2 )Öz kaynak ve fonlarını işletmelerin yatırımlarında kullanırlar.

3 )Dünya Bankası ve Avrupa Bankasından ucuz kaynak sağlarlar.

4 )Sermaye şirketidirler.Hisse senetlerini satarak sermayesini oluşturur.

5 )Sermayeleri özel bireye veya devlete aittir.

Kalkınma Bankalarının görevleri :

Temel görevi :Gelişme aşamasında olan ülkeler ile bölgeler ve sektörlere orta ve uzun vadeli finans kaynağı aktarmaktır.

1 )Kaynakların rasyonel kullanımı

2 )Ekonomik raporlar ve fizibilite raporları hazırlamak.

3 )Yatırım projesi hazırlanmasında bilgi desteği vermek.

4 )Teknoloji ve ürün geliştirmeye destek

5 )Girişimcinin yetersiz olduğu yerde girişimci rolü üstlenmek

6 )Kalkınma planlarına uygun kredi politikaları geliştirmek

7 )Yabancı piyasaların kaynaklarını işletmelere sunmak

8 )Sınırlı olan risk sermayesi yatırımlarına iştirak etmek

Uluslar arası Kalkınma Bankaları :

Dünya Bankası ( IBRD ) :1944’ de Bretton Woods karaları ile kurulmuştur.Gelişmekte olan ülkelerin ekonomilerine parasal, eğitim, teknik destek sağlamak amacıyla her ülkede kalkınma bankaları kurulmasına öncülük etmiş, mali destek sağlamıştır.

U. İmar ve Kalkınma Bankası ( IBRD )

U. Finans Kurumu ( IFC )

U.Kalkınma Birliği ( IDA )

Çok Taraflı Yatırım ve Garanti Ajansı ( MIGA )

U.Yatırım Anlaşmazlıkları Çözüm Merkezi ( ICSID )

Bölgesel Kalkınma Bankaları :

Bölge ülkelerinin ekonomik kalkınmalarına katkıda bulunmak bölge insanının çevre bilincini geliştirmek ve bölge ülkelerinin bütünleşmesini sağlamak amacıyla kurulan bankalardır.

Avrupa Y.B.G. ( EIB ) :Avrupa Birliği ülkelerine kalkınma, uyum amaçlı finansman sağlar.

Avrupa İ.K.B. ( EBRD ) :Doğu Avrupa ülkelerindeki özel sektöre finans kaynağı sağlar.

İskandinav Y.B. ( NIB ) :Danimarka, İzlanda, Finlandiya, İsveç ve Norveç’te uzun süreli finansman verir.

Asya K.B.G. ( ADB )  :Asya ve pasifik bölgesinde açlıkla mücadele için kurulmuştur.

İslam K.B.G. ( ISDB ) :Müslüman ülkelerde şeriat kurallarına uygun kaynak sağlar.

Afrika K.B.G ( ADB ) :Temel görevi üye ülkelerin ekonomik ve sosyal gelişmesine katkı sağlar.

Amerikalılar arası K.B.G ( IDB ) :19 Latin Amerika ülkesi ve Amerika arasında kurulmuş olup bölge ülkelerine destek sağlar.

Uluslar arası Ekonomik İşbirliği Bankası :COMECON ‘nun yerine kurulmuştur.Amacı Doğu Bloku çözüldükten sonra ülkelerin ekonomik kalkınmalarına katkıda bulunmak için kurulmuştur.

Türkiye’ de Kalkınma ve Yatırım  Bankacılığı :   Kalkınma bankacılığı Cumhuriyet döneminde başlamıştır.İlk ( Devlet )kalkınma bankası 1925 yılında kurulan Sanayi ve Maadin  Bankasıdır.İlk özel kalkınma bankası 1950’de kurulan Türkiye Sınai Kalkınma Bankası ( Dünya Bankası desteğiyle ) karma sermayeli olarak kurulmuştur.Türkiye’de faaliyet gösteren Kalkınma Bankaları :1 )Türkiye Kalkınma Bankası :1975 yılında Devlet Sanayi ve işçi Yatırım bankası A.Ş ( Desiyab ) adıyla kurulmuştur.1989 yılında T.C. Turizm Bankasına katılmıştır.2 )Türkiye İhracat Kredi Bankası ( Eximbank ) :Devlet Yatırım Bankası 1964 yılında K.İ.T.’lerin yatırım kredisi ihtiyacını karşılamak için kurulmuştur.    Türkiye Sınai Kalkınma Bankası ( TSKB ) :Özel sektöre ait tek bankadır.Kurucuları T.C hükümeti, Merkez Bankası, Türkiye’de faaliyet gösteren ticaret bankalarıdır. Ü  N  İ  T  E    12Özel Finans Kurumları ( ÖFK ) :Dini nedenlerle faiz almak istemeyen kişilerin finansman ihtiyaçları için, tasarruflarını değerlendirmeleri ve modern bankacılık hizmetlerinden yararlanmaları amacıyla, faizle çalışan klasik bankalara alternatif olarak kurulan mali kuruluşlardır.Kuruluş amaçları a )Dini sebeplerle tercihb )Atıl duran altın ve dövizi ekonomiye kazandırmakc )İnançları nedeniyle tercih edenlere modern bankacılık hizmeti vermekd )Arap kaynaklı sermayeyi çekmekKuruluş şartları BDDK tarafından 20 Eylül 2001 tarihinde çıkarılan yönetmelik kuruluş esaslarını düzenlemektedir.Kuruluş izini BDDK’ nın  5 üyesinin aynı yöndeki kararı alınır. Fon toplama faaliyetleri 1 )Özel cari hesaplar :İstenildiği her an kısmen veya tamamen geri çekilebilen vadesiz hesaplardır.Getirisi olmaz.Hesap yoluyla havale, çek ve senet işlemleri yapılabilir.Bu fonun yasal yükümlülük harici % 25’ i nakit kalmak zorundadır.TL veya döviz açılabilir.2 )Katılma hesapları :Kâr ve zarara katılma esasına göre açılır ve sabit getiri taahhüt edilmez.Faiz ödenmez.Fon geliri havuzdaki hisselerine göre kâr payı ödenir.30, 90, 180, 360…gün ve daha uzun açılabilir.30 gün önce ihbarla gününden önce çekilebilir.Kârın % 20’si ayrılır kalanı dağıtılır.Ana paranın aynen ödenmesi garanti edilmez.Fon kullandırma yöntemleri :a )Üretim desteği :İşletmenin ihtiyacı olan hammadde bedeli satıcıya ödenir ve işletme vadeli borçlandırılır. b )Bireysel finansman desteği :Ticari işlerin finansmanında kullanılmak şartıyla mal  ve hizmet bedellinin alıcı adına satıcıya ödenerek, alıcının borçlandırılmasıdır.c )Kâr zarar ortaklığı :Fon kullanacak gerçek ve tüzel kişilerin faaliyetlerinden doğan kâr ve zarara katılma işlemidir.3 )Finansal kiralama :Finansal kiralama kanununa uygun olarak taşınır veya taşınmazların ÖFK tarafından temin edilerek kiraya verilmesidir.4 )Mal karşılığı vesaikin alım satımı :Dış ticaret ve kambiyo mevzuatı çerçevesinde, yazılı bir akde istinaden mal karşılığı vesaikin ÖFK tarafından peşin alınıp, vadeli fon kullanana daha yüksek bir fiyattan satılmasıdır.Ö.F.K’ larının Ticari Bankalardan farkı1 )ÖFK kâr zarar ortaklığı yapar.2 )Mal değişimi yapar.3 )Finansal kiralama yapar.4 )KDV’ ye tabidirler.5 )Reel sektörü fonlarlar.6 )Cari hesap değerlendirme yöntemleri farklıdır.7 )Faiz enstrümanları yoktur.Ülkemizde faaliyet gösteren  Ö.F.K.’ ları 1 )Albaraka Türk      2 )Anadolu Finans      3 )Asya Finans       4 )Family Finans       5 )Kuveyt Türk Finans Güvence Fonu :ÖFK’ larında özel cari ve kâr zarara katılma hesaplarında toplanan tasarrufların güvence altına alınması amacıyla Özel  Finans Kurumları Birliği bünyesinde kurulan fondur.( 50 bin YTL ‘si güvence altındadır.)Güvence Fonunun Kaynakları 1 )Güvence primleri 2 )Zaman aşımına uğrayan hesaplar3 )Kurucuların yatırdığı asgari sermayenin  % 10 kadar sisteme giriş payı4 )Devre konu hisse senetlerinin % 1’ i 5 )Adli ve idari para cezaları6 )Güvence fonu mevcudunun gelirleri Kurumsal Yatırımcılar :Küçük yatırımcıların tasarruflarını toplayarak, kabul edilebilir risk, getiri maksimizasyonu, vade uyumu amaçlarına uygun olarak yatırım yapan ihtisaslaşmış finansal kurumlardır.Sosyal güv.kurumları, Sigorta şirketleri, Yatırım fonları ve ortaklıklarıdır.Kurumsal Yatırımcıların İşlevleri Mal, hizmet ve varlıkların değişimine likidite yaratır.Büyük projelere finansman ve mülkiyetin tabana yayılmasını sağlar.Kaynakların bölge ve sektörler arasında dengeli dağılımını sağlar.Fiyat bilgisinin sağlanması Asimetrik bilgi sorunu çözer.Sosyal Güvenlik ( İLO’ ya göre ) :Halkın işsizlik, hastalık, yaşlılık, ölüm sebebiyle geçici veya sürekli olarak kazançtan mahrum kalması nedeniyle düşeceği fakirliğe karşı tıbbi bakımdan dolayı, çocuk sayısının artması ve analık halinde korunmasına yönelik genel tedbirlerdir.Sosyal Güvenlik Kurumlarının Özellikleri Devlet tarafından kurulur, gözetilir ve denetlenir.Sigortalılık zorunludur.Primle finanse edilir, finansmana iştirak zorunludur.Çalışan ve geliri olanları kapsar.Primle sosyal güvenligarantisi arasında ilişki vardır.Kamu hukuku ağır basar.Primli sosyal güvenlik rejimi :SSK, Emekli Sandığı, Bağ-kur, Oyak, Amele BirliğiPrimsiz sosyal güvenlik rejimi :Kamu Sosyal Güvenlik Harcamaları, Sosyal Hizmetler, Sosyal Yardımlar, Sosyal Hizmetler Gönüllü Kuruluşlardan oluşur.T.C. Emekli Sandığı 1950 yılındakamu kesiminde çalışan memur ve askeri personelin emekli ve maluliyetinde, ölüm halinde ise dul ve yetimlerin sosyal güvenliklerini sağlamak amacıyla kurulmuştur.Görevleri :Emekli, adi malüllük, vazife malüllüğü, dul ve yetim aylığı, bağlamak ve ödemek ( Vergi iadesi işlemleri )Kesenek iadesi ve toptan ödeme yapmakEmeklilik ve evlenme ikramiyesi vermekYaşlı, muhtaç ve sakatlara aylık bağlamakSağlık ve ölüm yardımı yapmakHarp malüllerine yardımda bulunmak ve tekel paylarını ödemekEmekli, dul ve yetimler için dinlenme ve bakım evleri tesis edip işletmekSosyal Sigortalar Kurumu Hizmet akdiyle çalışanların sosyal güvenliğini sağlamak amacıyla 1946’ da kurulmuştur.Aktif / Pasif oranı :Prim ödeyen çalışanların, aylık ya da gelir alanlarla sağlık hizmetlerinden yararlanan ancak prim ödeme dönemi sona eren kaç kişiyi finanse ettiğini gösterir.Aktüer :İstatistik ve olasılık hesapları ile sigorta rizikolarını ve primlerini hesaplayarak sigorta sözleşmelerinin ilkelerini sapayan kişidir.Üst düzey görevlidir.Bağ- Kur Belirli bir prim karşılığında devlet eliyle esnaf sanatkarlar ve bağımsız çalışan vatandaşların sosyal güvenliklerini sağlamak üzere 1971’ de kanunla kurulan sosyal güvenlik kuruluşudur.OYAK Üyelerinin karşılaşabilecekleri sosyal ve fiziksel risklere karşı ek bir sosyal güvenlik oluşturmak amacıyla, özel hukuk hükümlerine bağlı olarak 1961 tarihinde kurulmuştur.Milli Savunma Bakanlığına bağlı tüzel kişiliktir.Sigorta :Kanun ve sözleşme dahilinde tesadüfi olarak meydana gelen ve para ile ölçülebilen riskin, hasar olayını birlikte karşılamak amacıyla oluşturulan organizasyondur.Prim :Rizikoya iştirak payıdır.Reasürans :Sigorta şirketlerinin mali yapılarına göre almış oldukları risklerden kapasitelerini aşan kısımlarını başka şirkete devretmeleridir.Konservasyon :Sigorta işletmesinin devredemediği kendinde kalan tutardır.Sedan :Riski devreden sigorta işletmesidir.Reasürör :Sedan şirketten reasürans yoluyla iş alan şirkettir.Retrosesyon :Reasürans işletmesinin üstlendiği riskleri başka reasürlere devretmesidir.( İkinci derece reasürans ) Koasürans :Tek bir riski birden fazla reasüransın paylaşmasıdır.Jeran :Koasüransa öncülük yapan işletmedir.Sigortacılığın Mikro İşlevi Bir dayanışma organizasyonudur.Girişimcilerin kararlarını olumlu etkiler.Ucuz yatırım sermayesi sağlar.Kredi olanakları sağlar.Risk için fon tutulması yerine yatırıma yönlendirilmesini sağlar.Sigortacılığın Makro İşlevleri Tasarruf kaynağı yaratır.Sosyal ekonomik çöküntü ve kayıpları önler.Sosyal refahı artırır.Vergi kaynağı oluşturur.Ekonomi içinde sektör oluşturur.Uluslararası ilişki ve ticaretin gelişmesini sağlar.Türkiye’ de uygulanan sigorta türleri Kasko :Aracın yanma, çalınması ve kaza hasarlarını güvence altına alır.Konut :Binayı ve  içindeki eşyaları güvence altına alır.Ana teminat yangındır.Para ve mücevher kapsam dışıdır.Zorunlu Trafik :Zorunlu olup karşı tarafın hasarını bedeni ve maddi hasarını güvence altına alır.Yaptırmayanın aracı bağlanır, otoparka çekilir.Zorunlu deprem ( DASK ) :2000 yılında çıkmıştır.75 binYTL’ ye kadar güvece altına alır. Sağlık :Hastalık, ilaç ve tedavi giderlerini kapsar.Yıllık Hayat :Vefat ve sürekli sakatlık risklerini bir yıl süre ile güvence altına alır.Seyahat :Yurt içi ve dışı yolculukta hastalık, kaza ve bagaj kaybolması riskini güvence altına alır.Ferdi kaza :Kaza halinde vefat ve süreklilik riskini bir yıl süreyle güvence altına alır.Bireysel emeklilik sisteminin yararları ( 7 Ekim 2001 )Büyük ve uzun vadeli fon imkanı sağlar.Sermaye piyasasında entrüman oluşturur.Kamu ve özel sektöre uzun vadeli kredinin yanı sıra istihdam ve üretim artar.İhracat ve yurt içi tüketim artar.
Bireysel emeklilik sisteminin özellikleri18 yaşını dolduran herkes katılabilir.Sistemde 10 yıl kalmak, katkı payı ödemek ve 56 yaşını doldurarak emekli olup, toplu ödeme veya maaş alabilirler.Ödentiler emeklilik fonlarında ( fonu kendileri belirler ve değiştirebilir.) değerlendirilir.( Fon için  SPK’ dan izin alınır.)Emeklilik şirketini değiştirebilirler.Fon portföyünde bulunan sermaye piyasası araçları ve para Takasbank’ ta saklanır.Fon varlığı rehin edilemez, teminat gösterilemez, haczedilemez ve iflas masasına dahil edilmez.Katkı payı ödeyenlere vergi avantajı yaratır.Bireysel Emeklilik şirketlerinin kurulması Hazine Müsteşarlığının iznine bağlıdır. 

Ü N İ T E    7

Menkul kıymet borsaları :                                                                                                                  Belirlenmiş kurallar çerçevesinde borsaya kote  menkul kıymet alış ve satışının yapıldığı  ve belli bir kapalı mekanda çalışan piyasa yeridir.     1 )Menkul kıymetler için devamlı piyasa oluşturmak :En önemli fonksiyonu olup tezgah üstü piyasalardan üstündür.Devamlı piyasa :Borsaya kayıtlı menkul kıymetlerin en kısa sürede ve en düşük maliyetle alınıp satılmasıdır.Bu sayede yatırımcı devamlı likit durumdadır.Oluşma şartları :a )Her an alıcı  ve satıcının hazır olması, talebin artmasında arzın borsaya çok hızlı girebilmesi b )Alım-satım işlemlerinin hızla sonuçlandırılmasıc )Arz ile talep fiyatının arasındaki marjın küçük olması d )Dış koşullar değişmediği sürece işlemler arasında çok düşük fiyat farklarının olmasıdır.Piyasanın derinliği :İşlem gören menkul kıymet için işlem fiyatının altında ve üzerinde çok sayıda ve yeterli miktarda alış ve satış emrinin bulunmasıdır.Piyasanın genişliği :Menkul kıymetlerle ilgili alış ve satış emirlerinin hacmidir.Hacim büyükse likiditesi artar.Piyasanın esnekliği :Geçici piyasa emirlerinin piyasanın dengesini bozulma sonucu hızla yeni emirlerin ulaşabilmesidir. 2 )Kote edilmiş hisse senetleri ve tahviller için doğru fiyatın oluşmasını sağlamasıBorsa uzmanları analizleri sonucunda gerçek değerlerini hesaplar arz ve talepte bu aralarda hafif dalgalanmalar gösterir.Borsanın ülke ekonomisine katkı sağlayabilmesi :Gelişmişlik düzeyine, Halka açılma düzeyinin yüksekliğine, Ekonomik istikrara, Bilinçli yatırımcının varlığına, Aracı kurum uzmanlarının varlığına bağlıdır.Menkul kıymet borsalarının tarihçesi :İlk menkul kıymet borsası 1487' de Belçika' nın Anvers kentinde kurulmuştur.Yerel borsa :Kuruldukları yörede faaliyet gösterirler.Ulusal borsalar :Kuruldukları ülkede faaliyet gösterirler.Uluslararası borsalar :Borsaya kote edilmek şartıyla dünyanın herhangi bir ülkesinde faaliyette bulunan bir anonim ortaklığın menkul kıymetlerinin işlem gördüğü borsalardır.New York  (1792), Londra, Tokyo ,Paris borsaları önde gelen borsalardır.Osmanlı Devletinde ilk  borsa 1866' da kurulan Dersaadet tahvilat borsasıdır. İMKB 1986 yılında faaliyete geçmiştir. Menkul kıymet borsalarının işleyişi :Menkul kıymet borsaları :İkincil piyasa işlemlerinin yapıldığı, kuralları, kurumları, tarafları, yasal ve fiziki alt yapısı belirlenmiş mekanlardır.Açık artırma yöntemi :Bir şirketin belirli sayıda hisse senedinin belirli fiyatla satışa sunulduğu  ve alıcıların fiyat teklifleri alınarak en yüksek fiyatı vererek satış yaptığı yöntemlerdir.Teklif verme yöntemi :Satın alma veya satma emri almış olan aracı kurum temsilcisinin bu emri ilgili şirket tabelasının alış veya satış kısmına yazarak teklif beklediği yöntemdir.Borsada uygulanan emir türleri :1 )Piyasa emri :Satma veya satın alma emridir.Acil likidite ihtiyacında kullanılır.2 )Sınırlı emir :Yatırımcının belirlediği fiyattan satın alma ya da satma işlemine yönelik emirdir.3 )Zamanla sınırlı emir :Emrin yatırımcı tarafından belirtilen  süre içinde geçerli olduğu emir türüdür.4 )Zararı durdurma emri :Sınırlı emirle piyasa emrinin karışımıdır.Borsanın düşme eğilimine girdiği dönemlerde kullanılır.Zararını azaltma veya kârı  korumak amacıyla yapılır.Fiyat endeksleri :Endeks :Menkul kıymetlerin fiyat değişimlerini incelemek üzere hazırlanan göstergedir.1987 yılında hazırlanan bileşik endeksler ulusal-100,ulusal-30,ulusal-tüm,ulusal-sınai endeksleridir.Endeks değeri :Endekste yer alan hisse senetlerinin her birinin endeksin hesaplandığı gündeki piyasa değerleri toplamı ,baz dönemdeki piyasa değerleri toplamına bölünerek bulunan değerdir.İMKB endeksleri : !987 yılında 1986 yılını baz alan bileşik endeksi günlük olarak  yayınlanmaya başlamıştır.Bunlar ulusal 100, ulusal sanayi ve ulusal mali endekstir.İMKB’ nin yönetim organları :1 )Genel kurul :Borsa üyelerinden oluşur ve yılda bir kere toplanır.Yatırım, Kalkınma ve Ticaret Bankaları, Aracı kurumlardan oluşur.Genel kurul kararları SPK' nın onayı ile yürürlüğe girer.   Görevleri :a )Borsa ile ilgili kararlar vermekb )Yönetim kurulu faaliyet ve denetçi denetim raporunu inceleyip karara bağlamakc )Borsanın bilanço ve gelir tablosunu incelemekd )Yönetim ve denetim kurulu üyelerini seçmek ve ibra etmek2 )Yönetim kurulu:1 başkan ve 4 üyeden oluşur.Borsa başkanı yönetim kurulunun doğal üyesi ve başkanıdır.   Görevleri :a )Borsa piyasalarını açmakb )Uyuşmazlıkları inceleyip sonuçlandırmakc )Kotasyon başvurularını karara bağlamakd )Borsaya ilişkin mevzuatı hazırlamak3 )Denetim kurulu ve görevleri :Genel kurulca borsa üyelerinden 2 üye seçilir.Akçeli işlemlerin usule uygun olup olmadığını denetler.4 )Komiteler :1 başkan ve 2 üyeden oluşan üç komite bulunur.a )Kotasyon komitesi           b )Disiplin komitesi             c )Uyuşmazlık komitesi 5 )Borsa başkanı :En üst yöneticidir.Yönetim kuruluna başkanlığın yanında SPK  ile borsa üyeleri arasında aracılık rolü de vardır.% yıllık atanır.15 yıllık iş tecrübesi aranır.6 )Başkanlık teşkilatı : Altı başkan yardımcısı vardır.Borsanın işleyişi : Borsa üyeleri aracılığıyla kote menkul değerler için günde iki seans yapılır.Seansların yapıldığı piyasalar  :Hisse senedi - Tahvil ve bono -Repo ve ters repo- Lot altı -Uluslararası pazar depo sertifikası -Uluslararası pazar tahvil ve bono -Vadeli işlemler piyasası   Aracı kurum hizmetleri :Birincil piyasa işlemleri -Portföy yönetimi -Yatırım danışmanlığı hizmetleri -Repo ve ters repo -Kredili alım,Açığa satış ,Ödünç verme- Türev araçların alım satımına aracılık faaliyetlerini yaparlar.Emir türleri :a )Limitli emir :Menkul kıymetin alış veya satış fiyatını müşteri belirler.b )Serbest emir :Menkul kıymetin alış veya satış fiyatının aracı kuruma bırakıldığı emirdir.Borsa emri :Müşteri emrinin bilgisayara girilmesi ile oluşur.   İşlemlerin geçici veya sürekli durdurulması :1 )Bekleyen veya gerçekleşen emrin iptali :Borsa başkanı veya en az iki üyenin başvurusu ile şu koşullarda emir iptal edilebilir. a )Bilgisayar hatası     b )En az bir emrin hatalı gerçekleşmesi        c )Yapay fiyat ve piyasa çabasının tespiti2 )İşlemlerin borsa başkanlığınca geçici durdurulması :Yedi günle sınırlıdır.Daha uzun süre için yönetim kurulu kararı gerekir.

3 )Olağanüstü ve borsanın kapatılmasını gerektiren olumsuz gelişmeler üzerine borsanın geçici olarak kapatılması :

Başkanın kapatma yetkisi 3 gündür.SPK  15 güne kadar kapatabilir.İlgili bakan 1 aya kadar kapatabilir.Daha uzun süreli kapama yetkisi Bakanlar Kuruluna aittir.Başkanın bir menkul kıymetin işlemini durdurma yetkisi 7 gündür. Kotasyon işlemleri :Bir menkul kıymetin borsada alınıp satılabilmesi için borsaya kote olması gerekir.Başvuru işlemini şirket veya aracı kurum yapar.Borçlanmayı temsil eden menkul kıymetlerin borsa kotuna alınabilmesi için gerekli koşullar :a )Kotasyon başvurusunun tamamı için yapılmış olması b )İhracın nominal tutarının 500 bin YTL olması c )Tümünün halka arz yoluyla satışa sunulması d )Başvuru tarihinden 3 yıl geçmiş olması (H.Açıklık oranı en az %25 ise 2 yıl )e )En son dönemin mali tabloların  denetimden geçmiş olmasıf )Başvurudan önceki 2 yıl (H.açık ise 1 yıl )vergiden önce kâr etmiş olmasıg )Öz sermaye  toplamının  en az 1 milyon YTL olması Başvurular  60 gün içinde sonuçlandırılır.Esas sermaye sistemi :Sermaye artırımının genel kurul kararına bağlı olarak Ticaret Mahkemesinin onayı ve Ticaret sicil memurluğunun tesciliyle yapılabildiği sermaye sistemidir.   Menkul kıymetlerin borsa kotundan çıkarılma nedenleri : 1  )Borsa kotundaki hisse senetlerinin nominal tutarının ödenmiş sermayesine eşit olmaması 2 )Ortaklık zararının öz varlık toplamına ulaşmış olması3 )Borsa başkanlığınca verilen beyan yazısına uyulmaması 4 )Kamunun aydınlatılmasına özen gösterilmemesi ,bilginin borsaya verilmemesi5 )Düzenleme ve mevzuata uyulmaması6 )İflasa karar verilmesi ve faaliyetin borsanın kabul etmediği şekilde 3 ay durdurulması 7 )Ortaklık süresinin dolması veya tasfiyeye gidilmesi8 )Sermayesinin 2/3' ü yitirmesi9 )Ödeme güçlüğüne düşmesi veya konkordato talebinde bulunması         10 )Piyasa değerinin, nominal değerinin altına düşmesi11 )Borsanın istediği bilgilerin verilmemesi12 )Borsaya ödenmesi gereken ücretlerin ödenmemesi13 )Ortaklığın lisans ve yetki belgelerinin iptali14 )Üretim faktörlerinin 2/3 ünün faaliyetten çıkması15 )Borsa kotundaki borçlanma senetlerinin itfa edilmesi veya vadesi dolan borçlarını ödeyememesi Borsanın Denetimi :İMKB' nin işlem ve hesaplarını SPK denetler.Borsanın gözetimi ile görevli borsa komiseri ve yardımcıları vardır.Borsa üyelerinin gözetimi :SPK ve İMKB tarafından yapılır.Disiplin ceza ve hükümleri :Ceza verme yetkisi  Borsa Yönetim Kuruluna aittir.Uyarı, kınama, para cezası ve borsa üyeliğinden geçici ya da sürekli çıkarma cezası verebilir.Borsanın gelir kaynakları :Giriş aidatı, yıllık aidatlar, kotasyon ücretleri, tescil ücretleri, disiplin para cezaları, kürtaj payı, ücret, tarife payları ve bağışlardır.

Ü  N  İ  T  E   8

Kollektif yatırım kurumları :Sermaye piyasasında faaliyet gösteren ve yatırımcı bireylerin dışındaki özel veya tüzel bireylerce ülkenin ilgili yasaları ve bu yasalara göre çıkarılmış olan tebliğler hükümlerine göre kurulan ve tüzel kişiliğe sahip olan kurumlardır.Birleştirilmiş kaynakların fon yönetimini profesyonelce yapan kuruluşlardır.

Oluşmasının nedenleri :

Bireysel yatırımcının bilgi ve beceriye sahip olmaması

Bireysel tasarruf hacminin çeşitlendirilmiş portföy oluşturmaya yetmemesiUzmanlığın gerekli olmasıPortföy çeşitlendirilmesi yoluyla riski azaltmalarıAnaliz ve araştırma giderlerinin yüksek olmasıKollektif yatırım türleri :

Yasal yapılarına göre :

        Yatırım ortaklıkları :Sermaye ortaklığı statüsünde ( A.Ş veya Limited şirket ) kurulan, pay senetleri ya da tahvil ihracıyla sağladığı fonlarla portföy oluşturarak yöneten ortaklıklardır.        Özellikleri :Sermaye ortaklığıdır.                           Kuruluşu, yönetimi ve denetimi ortaklıklar hükümlerine göre olur.                           Pay senetleri veya tahvil çıkartarak fon toplarlar.                           Hisse senetlerini alan yatırımcılar sahipleridir.                           Ortaklarca seçilen yönetim kurulu tarafından yönetilir.                           Dönem sonunda yatırımcıya kâr payı dağıtılır.        Yatırım fonları :Kişilerden katılma belgeleri karşılığı toplanan fonları, belge sahipleri hesabına , riskin dağıtılması ilkesi ve inançlı mülkiyet esaslarına göre sermaye piyasası araçları, altın ve diğer kıymetli madenler potfoyü işletmek amacıyla kurulan mal varlığıdır.        Özellikleri :Bireyle arasındaki anlaşmaya dayanır.                           Ortaklık statüsü ve tüzel kişiliği yoktur.                           Kurucuları banka, aracı kurumlar ve sigorta ortaklıklarıdır.                           Katılma belgeleri aracılığıyla portföy toplanır.                                  Yatırımcının kazancı fonun değerinde meydana gelen artıştır.Nakit ve tahsis olmak üzere iki şekilde kurulur.Nakit yöntemi :Fon kurucusu sözleşmesini hazırlar.Fon yöneticisi ve güvenilir kişiyi belirler, katılma belgelerini satarak fonu oluşturur.                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                    Tahsis yöntemi :Fon kurucusu sözleşmeyi hazırlar.Fon sermayesini öder.Portföy oluşturulur.Katılım belgeleri hazırlanarak katılımcıya satılır.Yatırım fonunda dört taraf vardır.Fon yöneticisi :Fonun işletiminden, katılma belgelerinin satışından ve politikaların uygulanmasından sorumludur.Güvenilir kişi :İlgili tarafların sözleşme hükümlerine göre uygun işlev görmelerini sağlar.Fon kurucusu :Fonun yönetimini kendisi yapar veya aracı kuruma da devredebilir.Yatırımcı bireyler :Katılım belgesini alarak fona yatırım yapanlardır.Katılım belgesi :Yatırım fonu tarafından hissedarlar adına yönetilen portfoyün belli bir oranıdır. Fonun sabit veya değişir olmasına göre :Kapalı sonlu yatırım kurumları :Belli bir sermaye veya fon tahsisi ile kurulan kanuni gerekleri yerine getirip sermayesini artırmadıkça sabit sermaye veya fonla faaliyetlerini sürdüren kurumlardır.                                                                                                               Kapalı sonlu yatırım ortaklıkları : ( KO )                     Yasal formaliteleri tamamlamadan hisse senedi çıkaramazlar.                     Hisse senetlerini geri toplayamazlar.                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                               Hisse senetleri ikincil veya serbest sermaye piyasasında işlem görür.                     Borçlanma ( tahvil ) yoluyla fon sağlar.                     Böylece kaldıraç faktöründen yararlanırlar.                     Büyümesi  sınırlıdır.( Sermaye sınırlıdır.)               Kapalı sonlu yatırım fonları : ( KF )                     Mevcut fona ait yeni katılım belgeleri çıkaramazlar.                     Kaynak ihtiyacında yeni fon kurmak gerekir.                     Katılım belgesi yalnız fona iade ile satılabilir.                     Yeni katılım ihtiyacına belgesine cevap veremezler.                      Alım satım işlemleri fonun sermayesini etkilemez.Fon sabittir.                     Borçlanmaya gidemezler.Açık sonlu yatırım kurumları :Sermaye ve fon toplamını hiçbir formalite olmadan artırabilir.                Açık sonlu yatırım ortaklıkları : ( AO )                     Kayıtlı sermaye esasına göre kurulan A.Ş’ lerdir.                     Her zaman sermaye tavanı kadar hisse senedi çıkarabilir.Sermayesi değişir.                     Yeni hisse senedi çıkarılması sermayeyi artırırken, geri alınması azaltır.                     Hisse senetleri sermaye piyasasında( yönetim haricinde ) alınıp satılmaz.                     Satış ve alış fiyatı  o günkü net aktif değerinden yapılır.                     Borçlanma imkanları yoktur.               Açık sonlu yatırım fonları : ( AF )                     Yeni fon paylarını temsilen katılım belgeleri çıkarabilirler.                     Yeni katılma belgelerinin satılması fonları artırır.( Geri alınırsa fonlar azalır.)                     Yalnız yönetim alım satım yapabilir.                     Alım satım fiyatı net aktif değerinden yapılır.Fiyat kamuya açıklanır.                     Borçlanma imkanı yoktur.Net aktif değeri :Aktiflerinin piyasa değeri toplamından borçları düşüldükten sonra bulunan değer katılma veya hisse senedi sayısına bölünmesiyle bulunan değerdir.            Kolektif yatırım kurumlarının yatırım politikaları Genel amaçlı adi hisse senedi fonları :Fonların uzun sürede sermaye ve gelir büyümesi sağlayacak adi hisse senetlerine, bunlara dönüştürülebilen tahvil ve öncelikli hisse senetlerine yatırıldığı fondur.Büyüme fonları da denir.Dengeli fonlar :Çeşitli yatırım araçlarına yönetimin inancı doğrultusunda riski azaltacak şekilde yatırım yapmaktır.    Yüksek kaliteli, riski az özel sektör tahvilleri, öncelikli hisse senetleri ve adi hisse senetlerini kapsayan portföy oluşturulur.Dengeli fonlarda yatırımcının geliri düzenli fakat düşüktür.Özel amaçlı fonlar :Özel amaçlara göre politikalarını saptayan kollektif yatırım kurumlarıdır.Vergisiz devlet tahvillerinden oluşturma, uluslararası sermaye piyasası menkul kıymetlerden oluşturma amaçlarına yönelik portföy oluşturulur.Likit varlık fonları :Enflasyona bağlı faiz oranları artışı sonucunda ortaya çıkmıştır.Yüksek faiz getiren, az riskli ve kısa süreli hazine bonosu, banka mevduatı, finansman bonosu gibi para piyasası araçlarından oluşturulan fonlardır.Endeks fon :Borsada yer alan hisse senetlerini endekste yer aldıkları oranlarda portföye dahil edilerek oluşturulan fonlardır.Amaç piyasanın getirisini yakalamaktır.Endeksi izleyen pasif bir fondur.Kollektif Yatırım Kurumlarının Hukuksal Çerçevesi :Sermaye piyasasını düzenleyen hukuksal yapılanma 1981’de çıkarılan SPK ile başlamıştır.Bu kanuna dayanarak 1982’de kurulan Sermaye Piyasası Kurulu düzenlediği tebliğlerle yatırım ortaklıklarını ve fonlarının kurulması yolunu açmıştır.Yatırım Ortaklıkları :Üç türdür.Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı :Gayri menkullere ve bunlara dayalı sermaye piyasası araçlarına yatırım yapmak amacıyla kurulan fonlardır.Yatırım Ortaklıkları :Sermaye piyasası araçları ile ulusal ve uluslararası borsalarda veya borsa dışı organize piyasalarda işlem gören altın ve diğer kıymetli madenler portföyü işletmek amacıyla kurulan ortaklıklardır.AŞ biçiminde ve kayıtlı sermaye esasına göre kurulurlar.SPK ve TTK hükümlerine göre kurulurlar.Kendi pay senetlerini alamazlar.Sermaye tavanına kadar yönetim kurulu kararı ile hisse senedi çıkararak fon toplarlar.             A tipi yatırım ortaklıkları :Sadece hisse senedine yatırım yapmak amacıyla kurulan yatırım ortaklığıdır.           Kuruluş esasları :           Kuruluş ve faaliyette bulunabilmesi için SPK’na başvurması gerekir.           Başlangıç sermayesi tebliğde yazılı olan değerden az olamaz.           Ortaklık kuruluşunda TTK hükümlerine uyulmalıdır.           Kurucular tebliğde sayılan şartları taşımalıdır.Yatırım Fonları :SPK düzenlediği tebliğlerle oluşturulur.Fonun mal varlığı ile kurucunun mal varlığı ayrıdır.Kurucu fonu yönetir, temsil eder, yönetimi devretmişse onu denetler.Fonun varlığının korunması ve saklanması kurucunun sorumluluğundadır.Yönetim ve saklama hizmetinin başka kurumca yürütülmesine SPK karar verir.

Yatırım fonu kurma yetkisine :

           Bankalar           Sigorta şirketleri           Aracı kurumlar           Emekli ve yardım sandıkları sahiptir.Fon kurucu tüzükle SPK’dan izin ister.Kuruluş sermayesi tebliğde belirtilen tutardan az olamaz.Kurucu tebliğde sayılan şartları taşımalıdır.Fon türleri :Tahvil ve bono fonu :Kamu ve özel sektör borçlanma senedinden oluşturulmuş fondur.Hisse senedi fonu :Özelleştirme kapsamındakiler dahil, Türkiye’de kurulmuş AŞ’lerin hisse senetlerinden oluşur.Sektör fonu :Belirli sektördeki ortaklıkların menku kıymetlerinden oluşturulmuş fondur.İştirak fonu :Tebliğde tanımlanmış iştiraklerce çıkarılmış menkul kıymetlerden oluşur.Grup fonu :Belirli bir topluluğun menkul kıymetlerinden oluşan fondur.Yabancı menkul kıymetler fonu :Ulusal ve uluslararası borsalarda işlem gören altın ve diğer kıymetli madenlere dayalı sermaye araçlarından oluşturulmuş fondur.Karma fon :Portfoyünün tamamı hisse senetleri, borçlanma senetleri, altın ve diğer değerli madenler ile bunlara dayalı sermaye piyasası araçlarından en az ikisinden oluşan ve her birinin değeri fon portföy değerinin % 20’sinden az olmayan fondur.Likit fon :Vadesi 90 günden az kalmış sermaye piyasası araçlarından oluşan fondur.Değişken fon :Portföy sınırlamalarına girmeyen fondur.Endeks fon :Endeks kapsamındaki menkul kıymetlerin tümünden ya da seçilen kısmından oluşan fondur.A tipi fon :Portfoyün en az % 25’i hisse senedinden oluşan fondur.B tipi fon :Portföyde % 25’den az hisse senedi olmasıdır.Özel fon :Katılma belgeleri önceden belirlenmiş kişi veya kuruluşlara tahsis edilmiş fondur.Emeklilik yatırım fonu :Emeklilik sigorta şirketlerince kurulan katılımcılar adına bireysel emeklilik hesaplarında izlenen katkıların işletilmesi amacıyla oluşturulan fondur.Fonun süresi :Süreli olarak kurulan fon süresi dolduğunda tasfiye edilir.Süresiz kurulan fonların sona erme sebepleri :Fon kurucusunun kurulun görüşünü alarak 6 ay önceden fesih ihbarı yapmasıKurucunun fon kurma koşullarını kaybetmesiEndeks fondaki korelasyon katsayısının fon iç tüzüğünde belirtilen değerin altına düşmesiKurucunun mali durumunun zayıflaması,  fonun maliyetlerini karşılayamamasıFonların birleştirilmesi :Aynı kurucunun kurduğu birden fazla fon kurucusunun ya da gerekli hallerde SPK’nun talebi ile birleştirilebilir.

Ü  N  İ  T  E   9

Merkez Bankaları :Ekonomik istikrar ve büyümeyi sağlamaya katkıda bulunacak parasal önlemler alan, paranın iç ve dış değerini ekonomiye yarar sağlayacak düzeyde tutmaya çalışan ve ekonominin ihtiyaç duyduğu krediyi veren kurumlardır.Devletin para politikalarının yönlendirilmesinden ve uygulanmasından sorumludurlar.Ülkedeki faiz oranlarının belirlenmesi, kredi hacminin belirlenmesi ve para arzının kontrolü için kararlar alan ve bu kararları uygulayan çok önemli bir finansal kurumdur.Dünyada ilk Merkez Bankası 1694 yılında kurulan Bank of England’ dır.Uluslararası Maliye Konferansı :1920 yılında Brüksel’de yapılmıştır.İki önemli karar alınmıştır.Merkez Bankaları özerk olmalıdır.Tüm ülkelerde merkez bankası kurulmalıdır.Cenova Konferansı :1922’deki bu konferansda ek olarak ülkelerin merkez bankaları arasında işbirliği kurulması kararı kabul edilmiştir.T.C merkez bankası 1930’da kabul edilen yasa ile 3 Ekim 1931’de kurulmuş, 1 Ocak 1932’de çalışmaya başlamıştır.Osmanlı Devletinde bu yetki Osmanlı Bankasına verilmiştir.Eurosistem :Euro’yu kullanan AB üyesi ülkelerin Merkez Bankalarının oluşturduğu bir sistemdir.Temel amacı fiyat istikrarıdır.Bu sistemin temel görevleri ;Euro sahasının para politikasını tanımlamak ve uygulamakYabancı para işlemlerini yönetmekÜye ülkelerin para rezervini saklamak ve yönetmekÖdeme sistemlerinin aksamadan yürümesini sağlamakKarar verme ve uygulaması Avrupa Merkez Bankasının karar alma yetkisine sahip yönetim konseyi ve kuruluna bırakılmıştır.Merkez Bankası :TCMB AŞ. statüsünde özerk bir kuruluştur.Hisselerinin % 50’den fazlası hazineye aittir.Başkan ( Guvernör ) :En üst yöneticidir.Bakanlar Kurulu tarafından 5 yıl için atanır.Genel Kurul :Ortaklardan oluşur.Her yıl toplanır.Yıllık rapor ve denetleme kurulunun tetkikiBilanço ve kâr – zarar hesabının karara bağlanmasıMeclis üyeleri ve denetleme kurulunun ibrasıSermaye artırımı, sözleşmede değişiklik, tasfiye kararı almakBanka Meclisi:Altı üye ve başkandan oluşur.Yönetim Komitesi :Başkan ve başkan yardımcılarından oluşur.Görev süresi 3 yıldır.Başkanın isteği üzere meclise yapılacak teklifleri hazırlamakYönetmelikleri hazırlamakYönetim komitesine bırakılan kararları almakBanka işlemlerinde koordinasyonu sağlamakMeclisce yapılan atamaların dışındaki personelin işlemlerini yapmaakPara Politikası Kurulu :25.04.2001’de kurulmuştur.  Para politikası ilke ve stratejilerini belirlemekHükümetle birlikte enflasyon hedefini belirlemekPara politikaları ile ilgili halkı bil