| | Create free blog ( Türkçe , Deutsch , Español )
Google
Açıköğretim İşletme Fakültesi Dersleri
Ana Sayfa | Yazılar | Resimler | Videolar
9 "açıköğretim" etiketi kullanan gönderi "açıköğretim" etiketi kullanan diğer içerikler resimler, videolar

Aöf 4.sınıf İşletme Fakültesi Ders notları,uluslararası İşletmecilik 4.5.6.ünite Şubat 16

Etiketler açıköğretim, aöf, ders notları, işletme fakültesi, konu anlatımı | G & O | 0 comments 

                                  sabır  Ü  N  İ  T  E    4

Ülke dışı faaliyetler : Uluslararası işletmeleri ülke dışına faaliyet göstermeye iten nedenler :-Ülke dışında fırsatların doğması-Kâr yönünden ülke içi tıkanıklık-Ülkelerin himayecilikten uzaklaşması-Ticaret engellerinin kaldırılması -Dünya  ticaretini hızlandırmak için kurulan kuruluşlar-Ülkelerin politik düşüncelerinin değişmesi -Ülke içi işletmelerin aşırı büyümeleri -Sermaye birikimi-Teknolojik gelişim-Üretim faktörlerinin ülkelere göre değişiklik göstermesi Ülke dışı faaliyetlerin türleri :İhracat :Ülke dışı faaliyetlerin en eski, kolay, tercih edilen ve riski en düşük faaliyet olmasından dolayı tercih edilir.İşletmenin yapısında büyük değişikliğe gerek yoktur.İkiye ayrılır.         Dolaylı ihracat :Yerli firma ülke içinde ürettiği  ürün veya hizmetleri aracı vasıtasıyla ya da başka bir yerli imalatçıya satmak suretiyle satarlar.                  Düşük maliyetlidir ve  zaman alıcıdır.

                  Az taahhüt gerektirir ve riski düşüktür.

                  İthalatçılarla uğraşmak istemeyen firmalara cazip gelir.                  Uluslararası işletmelere girdi üreten firmalarca kullanılır.                    İhracat işlemlerinde  olumsuzluklar meydana geldiğinde kontrolü kaybeder.          Doğrudan ihracat :Yerli firma ülke içinde ürettiği ürünleri doğrudan yabancı müşterilere satar.Doğrudan Yabancı Yatırım :Yatırım  yapan firmaya ev sahibi ülkedeki varlıkları, mülkiyeti ve yan kuruluşları üzerinde kontrol olanağı sağlayan bir ticari hak biçimidir. Ülke dışı birleşme ve ele geçirmeler olarak görülmektedir.Ortaklıklar :Temel amaç riskleri azaltmak ve kâr sağlamak olduğundan  mülkiyet  stratejisine de dikkat etmek gerekir. Mülkiyet stratejisine etki eden faktörler :1 )Ülkenin ekonomik durumu2 )Ülkenin tutumu 3 )Yerel işletmelerin seçimi 4 )Üst yönetim düşüncesiYerel ortak bulma zorluğu : Yerel ortağın geçmişteki çalışma sisteminin yetersizliği Yerel ortaklara olan güvenin azlığı Uluslararası işletme ile yerel işletmenin çıkarları arasındaki çelişki Serbestçe hareket etme yeteneği kazanma Ortak işletme kurma nedenleri :Sermaye ile ilgili riskler Sermaye ihtiyacı Başarı faktörleri ihtiyacıPolitik baskılar Ev sahibi ülke hükümetiyle iyi ilişkiler kurma ihtiyacı Ortaklık türleri :1 )Lisans anlaşması :Lisansör, belli bir zaman dilimi için anlaşılan bir ücret ya da royalte( işletme payı )karşılığında entelektüel varlıklarını kullanma hakkını lisansiyeye satma konusunda anlaşır.Entelektüel varlıkları önemli ölçüde zaman ve ARGE fonu harcayarak geliştirdiği fiziksel olmayan varlıklar olup teknik  know-how, marka adları , patentler ,ticari markalar, telif hakları , ticaret ve pazar bilgisi ,deneyim ve uzmanlığı içerir.2 )Franchising :Franchiser’ in (ent. varlık sahibi ) belirli bir ücret karşılığında franchisee’ye (izin verilen firma ), franchiser tarafından belirlenen biçimde bir işletmecilik faaliyetini üstlenmesi için, franchiser’in ticari marka, marka adı, pazarlama tekniği ya da özel bir faaliyet sistemi gibi ent. varlıklarını kullanma izni verme konusunda anlaştığı bir tür lisans anlaşmasıdır.(Mc Donald’s ,Avis gibi )3 )Joint Venture :Çoğunlukla yabancı bir işletmenin yerli bir işletmeyle ortak bir şekilde yeni bir işletme kurmalarıyla gerçekleşmektedir.% 100 yabancı mülkiyete izin verilmeyen ülkelerde pazara girmenin tek yoludur.4 )Yönetim sözleşmesi :Anlaşılan ücret karşılığında etkin bir proje faaliyeti için yerel yöneticilerin eğitiminde sözleşme yapan firmanın yönetsel uzmanlığından ve yönetim personelinin  bir kısmından yararlanmayı olanaklı kılar.5 )Anahtar teslimi projeler :Bir firmanın kendi başına veya diğer  firmalarla bir konsorsiyum içinde , ev sahibi ülkenin bir özel işletmesi ya da devleti olan sahibine devretmeden önce , bütün üretim ya da hizmet tesisini faaliyete geçirmek için tasarım , donatım ve personel eğitimini taahhüt ettiği bir anlaşmadır.Yap- işlet- devret  buna en iyi örnektir. 

Ü  N  İ  T  E     5

Örgüt kültürü kavramı :Örgüt kültürü, paylaşılan değerler, normlar, inançlar, değerler ve anlamlı semboller bütünüdür şeklinde tanımlanabilir.Diğer bir tanımla belirli bir grup tarafından kendisinin gerek çevreye uyumu, gerekse iç bütünleşmesi  sırasında öğrendiği, geçerliliği kanıtlanacak  derecede olumlu sonuç vermiş olan ve bu nedenle yeni üyelere programları algılamanın, doğru yolu olarak öğretilen varsayımların bütünüdür.Her üyenin uyum göstermesinin beklendiği öğelerin oluşturduğu bir bütündür.   Örgüt kültürünün özellikleri :Organizasyon üyelerince paylaşılır.Bireylerle etkileşime geçerek öğrenilir.Çeşitli ihtiyaçları giderme özelliğine sahiptir.

İç ve dış çevreye bağlı olarak değişebilir.

Soyut bir kavramdır.

Örgüt kültürünün boyutları :Güdüleme İlişkilerKimlikİletişimDenetimYönetimÖrgüt kültürünün tipleri :Aile Kültürü :Özelliği, birey üzerinde hiyerarşi ve uyumu  güçlü bir şekilde vurgulamasıdır.Güç odaklıdır ve bir ailenin sorumluluğunu yüklenen  ve kişiler için her şeyin en iyisini bilen bir lider tarafından yönetilir. Eyfel Kulesi Kültürü :Hiyerarşiye ve görevlere güçlü bir vurgu yapmasıyla tanımlanabilir.Çalışanlar  kendilerinden isteneni bilir, işletmede her şey üst yönetim tarafından koordine edilmektedir.Çalışanlar arasında ilişkiler sınırlıdır ve statü  görev ile birlikte vardır.Kişisel olmayan ve etkin biçimsel hiyerarşik yapı  olarak faaliyet gösterir.Değişim kaçınılmaz olduğunda, olaylara yaklaşımda başarısızlık görülmektedir.Klavuz Ok Kültürü :Görevlerdeki oryantasyona ve iş yerindeki eşitliğe vurgu yapar. Bu örgüt kültürü takımlar ve proje grupları tarafından gerçekleştirilen işe odaklanır..Çalışanlar işin gerektiği her görevi yapar.Ok yapı, belli amaçlara odaklanma anlamında sibernetik olarak adlandırılır.Kuluçka Makinası Kültürü :Bireysel yönelim ve eşitlik üzerine yaptığı güçlü vurgu ile tanımlanabilir.Bu kültür özellikle işletmenin varlık nedenine ve ikinci olarak ta bireylerin amaçlarını gerçekleştirmesi üzerine odaklanır. Çok kültürlülüğün ve farklılıkların yönetimi :Çok Kültürlülük :Bir grup , takım ya da topluluğu oluşturan bireylerin birden fazla etnik kökene, dile, tarihsel geçmişe ve kültüre sahip olmasıdır.Çok Kültürlülüğün aşamaları :                   1.  Aşama :Yerel işletmeler                   2.  Aşama :Uluslar arası işletmeler                   3.  Aşama :Çok uluslu işletmeler4.       Aşama :Küresel işletmelerÇok Kültürlülüğün türleri :1 )Yerel Çok Kültürlülük :Singapur, Çin, Avrasya, Hindistan ve Malezya’da dört farklı kültür ve dil vardır.Türkiye’de de  bir çok etnik dil vardır.2 )Takım Çok Kültürlülük :               Homojen takımların :Üyelerin benzer geçmişi ve genel algıları paylaşmasıdır.                                                                Belirli takımların :Üyelerin belirli bir bölümünün benzer geçmişi  vardır.                                              İki kültürlü takımların :İki ya da daha fazla grup üyesinin iki farklı kültürden gelmiştir. Üyeler üç  ya da daha fazla etnik  geçmişe sahiptir.  
Ü  N  İ   T   E      6
Etik : Bireyler ; gruplar  ve örgütler arasında doğru ilişkiler kurulması anlayışını kapsayan bir kavramdır.Etik davranış :Ahlak standartlarına uygun, doğru davranıştır.Etik Kuramları :1)Sonuç temelli kuramlar :Karar ve davranışların etik olup olmadığına ve sonuçlarına göre değerlendirirler.En büyük yarar ve en az zarar ile sonuçlanan karar ve davranışlar etiktir.Davranışın niyeti, amacı değil; somut sonuçları önemlidir. 2)Kural temelli kuramlar:Ahlaki konularda mutlak doğruların olduğuna ve kurallarla belirlendiği kuramlardır.Etik davranış, gruba, devlete, dine, hizmet eden ve otoritenin uygun gördüğü davranışlardır.3 )Kültürel kuramlar :Kültürel görelik mutlak bir doğru olamayacağı , neyin doğru olduğu duruma ve kültüre göre  değişeceği  esas alınır.İnsan ahlaki gelişiminin zihinsel gelişimi ile paralel olduğunu savunan Kohlberg’e göre ahlak gelişimi somuttan soyuta, mutlaktan göreceliye, kişisel çıkarlardan toplumsal ve evrensel değerlere doğru olur. Uluslararası işletmelerin etik konusunda sorun yaşama nedenleri :1 )Ev sahibi ülkelerdeki yaptırımların yetersizliği 2 )Toplumlararası kültürel farklılıklar Uluslararası etik ilkeleri :Bir uluslar arası işletme ulusal sınırlarının ve kültürel farkların ötesinde bazı evrensel etik davranış standartlarına uymalıdır.Bunların başında insan kaynaklarının istihdamda adalet, iş güvenliği, iş güvencesi, eğitim, sendikal faaliyetler gibi haklar gelir. Çekirdek insani değerler :Tüm işletmeler tarafından gösterilmesi gereken asgari etik standartlardır.

Aöf 4.sınıf İşletme Fakültesi Ders notları,uluslararası İşletmecilik 1.2.3.ünite Şubat 16

Etiketler açıköğretim, aöf işletme fakültesi, ders notları, konu anlatımı | G & O | 0 comments 

kitap_yastik  U L U S L A R A R A S I                 İ Ş L E T M E L İ C İ L İ K

Ü N İ T E      1                                        

 Uluslararası işletmecilik :İşletmeler tarafından düzenlenen ve ulusal sınırlar dışında yürütülen her türlü faaliyettir.Uluslararası ticaret :Bir işletmenin, ürün ve hizmetlerin, ihracat ve ithalatı ile meşgul olmasına dış ticaret denir.Uluslararası yatırım :Bir işletmenin ana ülkesinin dışında işletmecilik faaliyetleri yürütmek amacıyla kaynak transfer etmesine uluslararası yatırım denir.Ulusal ve uluslararası işletmeciliğin  farkları :Kültür :Ev sahibi ülkenin görgü, gelenek, değer ve normlarına uyularak faaliyet gösterilmelidir.Finansal ortam :Farklı para birimlerini kullanmayı ve ülkenin işletme faaliyet yasalarını dikkate almak gerektirir.Hukuki çevre :Kanun, tüzük ve yönetmeliklere işletmeleri özel duyarlılık gösterilmelidir.Tüketici zevkleri :Talebe göre tedarik ve pazarlama stratejileri benimsenmesi gereklidir.Uluslararası işletmeciliği önemli kılan gelişmeler :1 )Teknoloji:Ürün ve hizmetin yanı sıra çağdaş yönetim, üretim, pazarlama ve lojistik biçiminde de gerçekleşir.2 )Rekabet :Kısa dönemde etkin rekabet edemeyen yerli  işletmeler endüstriyi terk etmeye zorlanabilirler.3 )Standardizasyon :Dünya pazarlarında geçerli olan normların ve uygulamaların benimsenmesidir. 4 )İş çevresi :İkiye ayrılır.                   İç çevre :Kontrol sahibi olduğu şirket misyonu, örgüt yapılmasını, işe alma politikasını ve tedarikçi firmalarla  ilişkileri                   Dış çevre :Kontrol edemediği sağlık ve güvenlik yasalarındaki, ticaret politikalarındaki ve hukuki çevredeki değişmeler 5 )Politik etkisi :Başlıca etkisi sınırlarını uluslararası yatırıma ve ticarete açması ,sistem ve yöntemlerin standartlaşması, insan hakları ve çocuk işgücü konusunda uluslararası kriterleri benimsememesi ve demokratik kuruluşların gelişmesine ilişkin olarak hükümetler üzerinde baskı oluşturur.6 )Ekonomik entegrasyon ve globalleşme :                   Globalleşme :Dünya pazarlarının, mal ve hizmet üretiminin bütünleştiği ve birbirine bağlı hale gelmiş olduğu dinamik bir süreçtir. Uluslararası işletmeciliğin tarihsel gelişimi :Ticaret dönemi :1500’ den 1850’nin  sanayi devrimine kadar devam etmiştir.Ülke dışı yatırımlara ağırlık verilmesi zorunlu hâle gelmiş ve  bankacılık büyük önem kazanmıştır.. Sömürgecilik dönemi :1850’ den 1914‘e Birinci Dünya Savaşının başlangıcına kadar devam etmiştir.En  belirgin özelliği sanayi devriminin sonucunda büyük işletmelerin kurulmuş olmasıdır.Sanayi malları, tarım ve madenciliğe önem verilmiştir.Ayrıcalıklar dönemi :1914’ den 1945’ e İkinci Dünya Savaşının bitimine kadar devam etmiştir.Otomobil sektöründe dış ülkelere yapılan yatırımlar önem kazanmıştır.1929 da İngiliz Lever deterjan ile Hollandalı Unıon firması birleşerek  ilk uluslararası  işletmeyi oluşturmuşlardır.Bu dönemde önemli bir olayda 1929 büyük dünya buhranıdır.İkincisi  Avrupa’da savaş dolayısıyla Almanya’nın işgali bazı işletmelerin işgal altında kalmasıdır.Uluslararası dönem :1945’ den  günümüze kadar olan dönemdir.İşletmeler dünya çapında  yeni pazarlar ve üretici güçler aramaya başladıkları için bu yıllara (1945-1970) Global genişleme yılları adı verilir.Ev sahibi ülkeler faaliyetleri denetleyebilmek  ve sosyal siyasi dengeleri koruyabilmek için :TarifelerVergilerİthalat kotalarıFiyatlarla ilgili sınırlamalar

Yöneticilerin uyruğu ve yerel kaynak kullanımı ile ilgili sınırlamalar

Sermayenin yatırımcı ülkeye dönmemesi ile ilgili sınırlamalar getirilebilir. 

Ü  N  İ  T  E     2

Uluslararası ticaret teorisi :Klasik  ekolün temelleri  Adam Smith tarafından atılmıştır.1776 yılında yayınlanan ‘Ulusların zenginliği’ adlı eseri ekonomi bilimi ve uluslararası ticaretin temel taşı durumundadır.’’Bırakınız yapsınlar, bırakınız geçsinler’’ bu teorinin temelini oluşturur.Uluslararası ticaret :İki genel ticaret teorisine dayanır.                   Tamamlayıcı teoriler :Ticaretin doğal yapısıyla ve ticari ilişkileri ‘’bırakınız yapsınlar’’ koşullarında inceler ve açıklarlar.                   Zorlayıcı teoriler :Ticaretin miktarını, yapısı ve yönünü belirlemek üzere devlet müdahalesinin gerekli olup olmadığını sorgularlar. Bu teorileri gelişim sırası ile açıklarsak;1 )Merkantalizm :Bir ülkenin refahı sahip olduğu değerli madenler , genellikle altın ve gümüş miktarı ile ölçülmektedir.İthal ettiklerinden daha  fazla ihracat gerçekleştirmeli ve sahip oldukları altın miktarını artırmalıdır.İhracata ağırlık veren müdahaleci bir düşünce akımıdır.Merkantilizme göre dünya servetleri sabittir.Ticarette iki ülkenin birden kâr etmesi mümkün değildir.2 )Mutlak üstünlük teorisi :Adam Smith’e göre ,her ülke diğerlerinden daha düşük maliyetle ürettiği mutlak üstünlüğüne sahip olduğu malları üretmeli bunların üretiminde uzmanlaşmalı  ve bunları ihraç ederek pahalıya ürettiği malları dışarıdan ithal etmelidir.        Doğal üstünlük :Bir ülke bazı ürünlerin üretiminde; uygun iklim koşulları, doğal kaynaklara  ulaşım kolaylığı  ya da belirli özelliklere sahip işgücünün varlığı dolayısıyla doğal üstünlüğe sahip olabilir.        Kazanılmış üstünlük :Nihai mal üreten ya da hizmet sektöründe rekabet edebilen ülkeler ürün teknolojisinde kazanılmış bir üstünlüğe sahiptir.3 )Karşılaşılaştırmalı üstünlük teorisi :David Ricardo’ya göre ülkeler hangi malların üretiminde  yüksek bir üstünlüğe sahipse o mallarda uzmanlaşmalıdır.Kârlı dış ticaret için zorunlu koşul bu ülkelerde iç üretim maliyetlerinin birbirinden farklı olmasıdır.Ticaret teorileri hakkında varsayımlar :İki ülke, iki ürün :Smith ve Ricardo sadece iki ülke ve iki üründen oluşan bir dünya varsaymışlardır.Taşıma giderleri :Taşıma giderleri önemli bir maliyet kalemi olduğundan endüstrilerin kuruluş yerlerinin belirlenmesinde  de etkilidir.        Kaynağa yönelimli endüstriler :Üretim sürecinde hacmini yitiren ya da ağırlığı azalan ürünlerden oluşur.       Pazar yönelimli endüstriler :Üretim sürecinde ağırlığı artan ürünleri kapsar.       Serbest endüstriler :Bazı ürünlerde üretimin kaynağa veya pazara yakın olmasının bir önemi yoktur.4 )Ülke büyüklüğü teorisi : Kaynakların çeşitliliği :Doğal kaynaklar, geniş topraklar ve iklim koşulları  avantajdır.Taşıma giderleri :Büyük ülkelere ek maliyet getirir. Ekonominin büyüklüğü ve üretim ölçeği :Kişi başı geliri yüksek ülkeler teknoloji yoğun malların üretimine daha yatkındır.5 )Faktör oranları teorisi :Eli Hecksher  ve  Bertil Ohlin geliştirmişlerdir.Bir ülke hangi üretim faktörüne zengin olarak sahipse ;üretimi o faktörü yoğun biçimde gerektiren mallarda karşılaştırmalı üstünlük elde eder,yani onları daha ucuza üretir ve o alanlarda uzmanlaşır.Heckscher-Ohlin modelinden türetilen üç tane teorem vardır.Faktör fiyatları eşitliği teorisi :Bu teoriye göre serbest ticaret ülkeler arasında faktör fiyatlarını eşitler ve bu bakımdan uluslararası serbest faktör hareketliliği ile aynı sonucu doğurur.Stolper Samuelson teorisi :Serbest ticaretin ülkenin bol olarak sahip olduğu  faktörün reel gelirini yükselteceği , kıt faktörün gelirini ise düşüreceği ortaya konmaktadır.Rybczynski teorisi :İki  mallı  ve iki faktörlü bir modelde ,  tam istihdam durumunda, eğer tek bir faktörün  arzı artırılacak olursa, o faktörü yoğun olarak kullanan malda üretim genişler, diğer malda ise üretim daralır. Leontief paradoksu :İhracat  yerine ithalata rakip  endüstrilerin incelendiği bir araştırmada ABD’ nin  emek yoğun mallar ihraç edip sermaye yoğun mallar ithal ettiğini göstermiştir.Oysa, ABD‘ nin o dönemde dünyanın en zengin sermaye stokuna sahip ülkesi olduğu düşünülürse Heckher-Ohlin modeline göre sermaye  yoğun mallar ihraç edip emek yoğun mallar ithal etmesi gerekirdi. Leontief paradoksu diye bilinen bu sonuç iktisatçılar arasında şaşkınlık yaratmıştır.6 )Yeni teoriler :       Nitelikli işgücü teorisi :Belli türlerdeki mesleki veya nitelikli işgücü bakımından zengin ülkeler, üretimi büyük ölçüde bu faktörlere bağlı mallarda uzmanlaşırlar. Niteliksiz emeğe bol olarak sahip ülkeler ise niteliksiz emek faktörünü içeren malların üretiminde üstünlüğe sahip olurlar. Teknoloji açığı teorisi :Bir  yeniliği ilk kez bulan  firma onun monopolcüsü  olur. Daha sonra teknolojik taklit yoluyla ya da doğal kaynak üstünlükleri sayesinde bu malı geliştiren ülkeden daha ucuza üretebilirler.Malı ilk icat edenler bu ülkelerle rekabet edemedikleri için az gelişmiş ülkelerden ithal  etmeye başlarlar.Ürün dönemleri teorisi :Vernon’ na göre her ürünün üretim dönemleri vardır.Ticareti yapılan ürünün nerede üretileceği ürünün hangi  dönemde olduğuna bağlıdır.            1.aşama piyasaya giriş             2.aşama büyüme dönemi             3.aşama olgunluk dönemi             4.aşama düşüş dönemi Tercihlerde benzerlik teorisi :İsveçli Linder’ e göre homojen nitelikte olmayan ürünlerin ticareti üretim maliyetlerinden çok ülkeler arasındaki satın alma zevklerine ve halkın çoğunluğunun talebine bağlıdır.Ülke benzerliği teorisi :İki ülke arasındaki farklar ne kadar fazla  ise aralarında  ticaret gerçekleşmesi olasılığı  o kadar yüksektir.Kendi yerel pazarına en çok benzeyen ülkeyi tercih eder.Ölçek ekonomileri teorisi :Bütün girdilerde meydana gelen artışa bağlı olarak ortalama maliyetlerde meydana gelen düşme olarak tanımlanır.Bunun da sermaye yoğun sektörlerde ortaya çıkması daha muhtemeldir. Monopolcü rekabet teorisi :Sanayi malları üzerindeki iki yönlü ticaret olayını, yani bir ülkenin aynı malın değişik türlerini neden hem ihraç hem de ithal etmekte olduğunu açıklamak üzere ortaya atılmıştır.Endüstri içi ticaret teorisi :Bir ülkenin  aynı  endüstriye ait malların iki yönlü ticaretidir.Ürün farklılaştırması teorisi :Sanayi mallarının çoğu  homojenlik varsayımına uymaz.Aralarında kalite yönünden hiçbir fark olmasa da tüketici gözünde farklıymış imajı yaratılarak bir üstünlük sağlanabilir. En iyi örnek  otomobildir. Uluslararası rekabetçi gücün belirleyicileri :Porter’ a göre ;                   1 ) Faktör koşulları                   2 ) Ülke içi talep koşulları 

                   3 ) İlgili ve destekleyici endüstrilerin varlığı ve gelişmişlik düzeyi
                   4 ) Firma yapısı, strateji ve rekabet

 

Ü  N  İ  T   E         3

Coğrafi kısıtlamalara dayanmayan kuruluşlar :Birleşmiş Milletler (BM) :İkinci  Dünya savaşının ardından 20.yüzyılın ilk yarısında yaşanan ve insanlığa büyük acılar getiren savaşların  ve barışa karşı tehditlerin tekrarını önlemek için  uluslararası barışı korumak amacı ile kurulmuştur.ABD  başkanı  Roosvelt ile İngiltere başkanı Churchill 14 Ağustos 1941 de yayınladıkları Atlantik Paktı BM nin kurulması yolundaki ilk adım olmuştur.24 Ekim1945 tarihinde Birleşmiş Milletler kurulduğu ilan edilmiştir. BM Yasası Türkiye’ninde içinde bulunduğu 50 ülke tarafından 26 Haziran 1945 tarihinde San Francisco ‘da imzalanmıştır.Dünyadaki tek evrensel örgüt niteliğini halen korumaktadır.Üye sayısı 191 ‘e yükselmiştir.Merkezi  New York’ta olan BM ‘nin organları Genel Kurul  (en üst organıdır.), Güvenlik  Konseyi, Uluslararası Adalet Divanı, Sekreterlik ve                    Ekonomik ve Sosyal Konseydir. Dünya Bankası ( WB ):1945 yılında Uluslararası yeniden yapılanma ve kalkınma bankası adıyla kurulmuş (IBRD)  ,1947 yılında Birleşmiş Milletlerin özerk kuruluşu olmuştur.Dünya Bankası ile IMF aynı yılda kurulduğundan bu iki kuruma Bretton Woods kurumları adı verilmektedir.Dünya Bankasının amacı gelişmiş ülkelerin mali olanaklarını ,gelişme yolundaki ülkelere yönlendirerek dünya genelinde yaşam kalitesini artırmak ve fakirliği azaltmak amacıyla proje ve program kredileri vermektir. Dünya devletlerinin 183 ‘ü üyedir.Bunlardan %11’i sermayesinin %55’ine sahiptir.Türkiye’nin pay ve oy gücü %0.5 dir. Dünya Bankası Governörler Kurulu , İcra Direktörleri Kurulu , Başkanlık   organları tarafından yönetilmektedir.Dünya Bankası Grubundaki Kurumlar :                   Uluslararası Yeniden Yapılanma ve Kalkınma Bankası (IBRD)                   Uluslararası Kalkınma Birliği (IDA)

                   Uluslararası Mali İşbirliği (IFC)
                   Çok Taraflı Yatırımlar Garanti Ajansı (MIGA )
                   Uluslararası Yatırım Anlaşmazlıkları Çözüm Merkezi (ICSID )

Uluslararası Para Fonu (IMF) :1944 yılında toplanan  Bretton  Woods  konferansında kurulmuştur.Dünya bankası ile IMF aynı üyelere sahip olup her ikisinin de merkezi Washington’dadır.Kuruluş amacı uluslar arası parasal işbirliği , uluslararası ticaretin dengeli yürümesi, dış ödemeler dengesinde sıkıntı çeken ülkelere maddi destek, ödemeler dengesi sorunlarının derecesini ve süresini düşürmektir.Dünya Ticaret Örgütü (WTO ) :1 Ocak 1995 te Gümrük ve Ticaret Genel Anlaşmasının (GATT)  yerine kurulmuştur.Bağımsız bir örgüt yapısındadır.Dünya Ticaret Örgütü ‘ nü  Bakanlar Konferansı yönetmektedir. Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) :Birleşmiş Milletlerin  insan haklarıyla ilgili uzmanlık kuruluşudur. Faaliyet alanları :-Çalışma ve yaşam koşullarını iyileştirmeye yönelik programlar hazırlamak-Uluslararası düzeyde çalışma standartları oluşturmak-Hükümetlere uluslararası teknik işbirliği programı hazırlamak-Bu çabalar için eğitim, öğretim, araştırma ve yayın faaliyetlerinde bulunmaktır.İLO ’nun yapısı :Her yıl yapılan ve genel kurul niteliği taşıyan Uluslararası Çalışma Konferansı,İcra Konseyi niteliğindeki Yönetim Kurulu ve örgütün sekreterya hizmetlerini yürüten Uluslararası Çalışma Bürosundan oluşmaktadır.Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD) :1961  yılında Avrupa Ekonomik İşbirliği Örgütü (OEEC)yerine kurulmuştur.OECD kuruluşuna ilişkin anlaşma, 14 Aralık 1960 da, ABD, Kanada ve  (OEEC) ye üye 18 Avrupa ülkesi tarafından Paris’te imzalanmıştır.Amaçları :-İşsizliğin giderilmesi , sosyo- ekonomik gelişmenin desteklenmesi, Çok taraflı dünya ticaretinin gelişmesine destek verilmesi, politik yaşamda demokrasinin ve insan haklarına bağlılığın; istikrarlı gelişimin  vazgeçilmez değerleri olarak benimsenmesidir.

-En yüksek karar organı her üye ülkeden bir temsilcinin bulunduğu Konsey’ dir.Konsey iki tür karar alır.Bunlar karar ve tavsiye kararlarıdır.Kararlar aksine bir hüküm yoksa bağlayıcıdır , tavsiye kararlarının bağlayıcılığı yoktur.

Petrol İhraç Eden Ülkeler Teşkilatı (OPEC) :Petrol ihraç  ve  bilinen dünya rezervinin üçte ikisini ellerinde bulunduran 12 ülkenin oluşturduğu bir konfederasyondur.9-14 Eylül 1960 tarihinde Bağdat’ta toplanan bir konferans sonucunda resmen kurulmuştur.Opec’ in amacı petrol üreticisi  ülkeler arasında petrol fiyatlarında istikrar sağlamak  ve verimli bir petrol arzı temin etmektir.Teşkilatın yetkili organı Kongre’dir.Petrol fiyatını, üretimini  ve miktarını belirlemesi açısından kartel özelliği göstermektedir.Kurucu üyeler uudi Arabistan ,İran ,Kuveyt , Irak ve Venezuella’ dır. İslam Konferansı Teşkilatı (İKT) :Nüfusunun çoğunluğu  Müslüman olan ülkelerin üye olduğu , genel sekreterliği Suudi Arabistan’ın Cidde  şehrinde bulunan  ve üye ülkeler arasında politik, ekonomik, kültürel, bilimsel ve sosyal dayanışma işbirliğini amaçlayan uluslararası bir kuruluştur.Bölgesel Ekonomik Entegrasyonlar :Avrupa Birliği :1951 yılında Paris anlaşmasıyla Avrupa Kömür  ve Çelik Topluluğu (AKÇT) ,daha sonra 1957 tarihli Roma Anlaşmasıyla  Avrupa Ekonomik  Topluluğu ve Avrupa Atom Enerjisi Topluluğu  kurulmuştur.1992’de Masrih ‘te imzalanan  anlaşma ile Avrupa Birliği kurulmuştur.Birliğin  25 üyesi vardır.Aralık 1999  Helsinki Zirvesi ile Türkiye’de bu sürece dahil olmuştur. Avrupa Birliğinin İlkeleri :Avrupa vatandaşlığı,  İçişleri ve adalet alanındaki işbirliği, Ortak para birimi,  Ortak dış güvenlik politikası  olarak sıralanabilir.AB’yi yöneten kurumlar :Parlamento , Konsey , Avrupa Devlet Başkanları  Zirvesi Komisyon ,Adalet Divanı , Sayıştay Avrupa Serbest Ticaret Bölgesi (EFTA) :4 Ocak 1960 tarihinde Stockholm Antlaşması ile kurulmuştur.EFTA genel olarak İngiltere’nin AET ‘ye katılmak için kullanacağı bir araç olarak kurulmuş bir oluşumdur.Kuzey Amerika Serbest Ticaret Bögesi (NAFTA) :1993 de ABD , Kanada ve Meksika arasında Nafta anlaşmasını  imzalamıştır.Bu anlaşmaya göre ülkeler kendi aralarındaki  ticarette engelleri kaldırmayı , üçüncü ülkelere karşı ulusal tarifelerini sürdürmeyi benimsemişlerdir.Asya ve Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC):1989 ‘da Asya –Pasifik  ekonomilerinde oluşan karşılıklı bağımlılık  sonucunda kurulmuştur. Günümüzde bölgedeki bütün ülkeleri kapsar.

Aöf Ders Notları 4.sınıf işletme-Stratejik yönetim 13.14.ünite konu anlatımı Şubat 16

Etiketler açıköğretim, aöf, ders notları, işletme fakültesi, konu anlatımı | G & O | 0 comments 

Ü   N   İ    T   E     13

Stratejik kontrolün anlamını ve önemini ifade eden iki farklı yaklaşım vardır.a )Geleneksel stratejik kontrol yaklaşımı :Stratejik yönetim sürecinin son evresi stratejik kontroldür.İşletme stratejisi uygulamaya başladıktan sonra takibi ve kontrolü gereklidir.Bilgi akışı için geri beslemeye ihtiyaç vardır.b )Çağdaş stratejik kontrol yaklaşımı :Günümüzde yöneticiler değişimi önceden tahmin etmelidirler.Bu sistemde de ileri beslemeye ihtiyaç duyulur.Üç tür kontrol işlevi vardır.1 )Tahminlerin kontrolü :Anahtar bazı faktörlerin geleceğe ilişkin trendleri izlenir.Ekonomik büyüme, ürün ve hizmetlerin büyümesi, rakiplerin davranışları, girdi maliyetleri gibi )2 )Stratejik gözetim :Şirketi tehdit edebilecek dış olayların gözlenmesinin yanı sıra, ortaya çıkabilecek fırsatların farkına varılmasını da sağlar.3 )Uygulama kontrolü :Süreç kontrolü ile stratejik uygulama kontrolünden oluşur.        Süreç kontrolü :Klasik kontrol sistemidir.Stratejinin planlandığı gibi yürüyüp yürümediği ile ilgilidir.Kısa dönemli amaçlarla ilgilidir.        Stratejik uygulama kontrol :Daha geniş konularla ilgilidir.Dış ve iç çevredeki olayların ve trendlerin sonuçlarına yöneliktir.Stratejinin uygulanmasında şirket bütçesi önemli bir araçtır.Stratejik kontrolde kullanılan başarı değerlendirme ölçütleriObjektif ve subjektif ölçütler kullanılır.İlk ciddi çalışmayı Tilles yapmıştır.Daha sonra Argenti ve Rumenlt yapmıştır.a )Stratejik değerlemede sayısal ölçütler Kârlılık oranıVerimlilik oranı Hisse senedi oranıHisse başına düşen kâr oranıSatış tutarı ve pazar payıKapasite kullanım yüzdesi ve işgücü kaybıYeni ve eski müşteri oranları Üretim maliyetleri, dağıtım maliyetleri İşgücü devir hızı ve işgücünün devamsızlığıb )Strateji değerlemede niteliksel ölçütler Planların tutarlılığı Plan ve kaynakların risk tercihiPlanların uygulanabilirliği  Planların çevresel ihtiyaçlara uyarlanabilirliği G.E.’ nin PIMS analizinde ve FORTUNE dergisinin ölçütleri Ürün ve hizmetin kalitesiYönetimin kalitesiYaratıcılık ve yeni ürünlerUzun dönemli yatırımlar Mali yapının sağlamlığıİşletmenin toplum sorumluluğuVarlık ve kapasite kullanımı Eleman yetiştirme ve elde tutma yeteneğiBaşarı ölçümü En çok kullanılan araç toplam aktif ve yatırım kârlılığıdır.Diğer bir konu da yarattığı katma değerin ölçülmesidir. Katma Değer =Toplam satışlar – Satın alınan hammadde maliyeti Katma değer getirisi =FVÖK X 100 / Katma değer Bölüm ve birimlerin başarısının ölçülmesi1 )Standart maliyet merkezleri :Standart maliyet tutarı üretilen birimle çarpılır ve toplam standart maliyet bulunur.Bu beklenen üretim maliyetidir.Beklenen değerle fiili değer karşılaştırılır.2 )Gelir merkezleri :Toplam satıştan beklenen gelir hedefi fiili gelirle karşılaştırılır.3 )Harcama merkezleri :Yenilik ve atılım yapmak isteyen kuruluşlarda önemlidir.4 )Kâr merkezleri :Gelir merkezi ile kâr merkezi arasındaki fark performansı verir.5 )Yatırım merkezleri :Başarısının ölçümünde toplam varlık kârlılığı kullanılır. Geri besleme :Hiyerarşinin alt düzeyinde gerçekleşen durum ve sonuçların üst kademelerdeki yöneticilere zaman ve doğru biçimde iletilmesi ve bu şekilde kontrole yardımcı olunmasına denir. 

Aöf Ders Notları 4.sınıf işletme-Stratejik yönetim 10.11.12.ünite konu anlatımı Şubat 16

Etiketler açıköğretim, aöf, ders notları, işletme fakültesi, konu anlatımı | G & O | 0 comments 

Ü   N    İ    T    E     10
Küreselleşme :Artan sınır ötesi faaliyet ve anında uluslar arası iletişime imkan veren bilgi teknolojisi yardımıyla oluşan değişim sürecidir.Uluslararasılaşmak :Ülke sınırlarını aşan ekonomik faaliyetlerin yaygınlaşmasını ve çoğalmasını ifade eder. Bu iki kelime aynı anlama gelmese de biri birinin yerine kullanılmaktadır.Küreselleşme daha karışık ve dünya üzerine yayılmış ekonomik faaliyetlerin entegrasyonudur.Globalleşme iki şekilde kendini gösterir.Birincisi uluslar arası ticaretin hızla tüm dünyaya yayılması, ikincisi bu şirketlerin yaptıkları direkt yatırımlardır.Bu durum milli devlet olgusunu aşmakta ve çıkar grupları bağlanmaktadır.Küreselleşmenin unsurları azara girme, maliyetler, endüstri koşulları ve küresel strateji kaldıraçlarıdır. Küreselleşme boyutları  /  Küresel strateji kaldıraçlarıBoyutlar                       Çok uluslu strateji                                  Küresel stratejiPazar katılımı               Spesifik bir model yok                              Ana pazarda önemli ölçüde pazar paylaşımı ( Elektrolux )Ürün sunumu               Her ülkede alışıldık hale gelmek              Dünya çapında standartlaşmış ürünler ( Boeing 737 )  K.D. faaliyet.yeri          Tüm faaliyetler her ülkede                        Yoğunlaştırılmış her ülkede bir faaliyete yönelmePazarlama yaklaşımı   Yerel                                                         Dünya çapında tek düzeRekabet hareketleri     Her ülkede kendine yeterli                        Ülkeler arasında bütünleşmiş    Endüstri küreselleşmesini yönlendirenlerPazar faktörü Maliyet faktörüÇevresel faktörlerRekabet faktörleri Küresel strateji kaldıraçları için düzenlemeler Ana pazar katılımıÜrün standardizasyonu Tekdüze pazarlamaBütünleşmiş rekabet hareketleri 
Küresel stratejiden melez ( Hybrid ) Stratejiye geçiş
Çeşitli ülkelerdeki birimler faaliyetlerini sadece bir uluslararası merkezden sürdürmekle kalmazlar ayrıca, birbirleriyle de ilişki de bulunarak yürütürler.Müşteriye hızlı cevap vermek ve onu kaçırmamak için işbirliği yaparlar.Küreselin bir adım ötesindedir.
1 )Uluslararası strateji Ülkelerdeki birimler bağımsızdır.Her birim bağımsız olarak kendi pazarında faaliyet gösterir.Merkez diğer birimlerden farklı değildir.Çok uluslu firmalar her ülkede faaliyet gösterirler.2 )Küresel stratejiÜlkelerdeki birimler bir merkeze bağlıdır.Merkez, ülkeler için standart ürün çalışmaları yapar.Ölçek ekonomisi yaratmak için üretim tek merkezde yapılır.Merkez tüm faaliyetlere karar verir, faaliyeti paylaşır ve bütünleştirir.3 )Melez stratejiBirimler, hem merkez hem de birbiri ile ilişkili faaliyette bulunurlar.Birimler sadece karşılaştıkları özel durumlara uyabilirler.Çok hareketlilik, müşteri ihtiyaçları için işbirliği vardır.Telekomünikasyon ve internetten yararlanırlar.Müşteri kaybetmemek için tüm imkanları kullanırlar. 

Küresel ve uluslararası strateji seçimi

a )Ford şirketinin anahtar ülke matrisi Ford uluslararası traktör firması tarafından geliştirilmiş olup iki boyutludur.1 )Ülke çekiciliği boyutunda Pazar büyüklüğüPazarın büyüme hızıFiyat kontrol düzenlemeleriTarife bariyerlerinin olmamasıİhracat gereksinimleriEnflasyon oranıDış ticaret dengesiPolitik faktörler2 )Rekabet gücü boyutundaMutlak pazar payıEndüstri durumuÜrün uygunluğu
Birim başına kâr
Net satıcı maliyetinin kâr içindeki yüzdesi
Pazar desteği
 b )Seçilmiş uluslararası stratejik alternatifler matrisi Firmalar genellikle yabancı pazarlara girerlerken yabancı ortak ihtiyacı duyarlar.Dowidson isimli düşünür, mümkün stratejileri değerlendirmeye yardımcı olacak bir yöntem ortaya koyar.İki boyutu vardır.1 )Ülkenin çekiciliği boyutuPazarın büyüklüğüPazarın büyüme oranıEkonomik ve poltik düzenlemeler2 )Ürünün rekabet gücüPazar payıMüşteriye uygunluğuGiderleri karşılama payıPazar desteği
Ülkelerin küresel ve uluslararası pazzarlara açılma nedenleri
a )Atak nedenlerYeni pazar arayışıMaliyetleri azaltma ve yüksek kâra ulaşmaTepe yönetiminin büyüme arzusunu tatmin etmeb )Savunmacı nedenler Yerel pazarı korumaDiğer pazarları korumaHammadde arzı güvencesiTeknoloji kazanmaCoğrafi farklılaştırmaYeni faaliyetler için temel oluşturma Uluslararası ülkelerdeki faaliyetleri kontrol derecesi açısından ve risk derecesi açısından en düşük strateji dolaylı ihracat,direkt ihracat ve ticaret şirketleri olurken, kontrol derecesi en yüksek yatırım ve pazarlama biçimi, üretim tesisi kurmak, kendi firmasını kurmak ve başka firmayı satın almaktır.( Miller ve Dess diyagramı ortaya çıkarmıştır. )
Küresel stratejilerin yararları
a )Üretim maliyetlerini düşürmek              Üretim ve faaliyetlerini birleştirerek              Düşük faktör maliyetlerinden yararlanmak              Esneklikten yararlanmak              Pazarlık gücünü artırmakb )Ürün ve üretim kalitesini iyileştirme :Daha az sayıda ürün ve programa odaklanır.Ürün ve üretim kalitesini artırır./Toyota c )Genişletilmiş müşteri önceliğini sağlama :Küresel hizmet ve tanınma ile müşteri önceliklerini iyileştirebilirler./Fast food ve içecek firmalarıd )Artmış rekabetçi kaldıracını sağlama :Küresel bir strateji, rakiplere karşı atak yapmak onları etkileyici ve sindirici yarar sağlar.    
Küresel stratejinin sakıncaları
a )Pazar katılımına  yaklaşımb )Ürün standartizasyonuc )Standardize edilmiş üründ )Faaliyetlere yoğunlaşmae )Tekdüze pazarlamaf )Bütünleşmiş rekabetçi hareketler 
Endüstrinin küreselleşmeye yönelten özellikleri
a )Pazar koşulları b )Maliyet koşullarıc )Hükümetlerin sağladıkları koşullard )Rekabet koşulları Ü    N    İ     T     E      11Stratejik yönetim sürecinin aşamaları Analiz ve teşhisler :Genel çevre, uluslar arası çevre, endüstri çevresi ve işletme içi faktörler incelenir.Seçimi evresinde :Alternatiflerin kapsamı ve farklı stratejileri inceleme ve analiz önem kazanır.Uygulanması :Organizasyon yapısı karşımıza çıkar.Örgütsel yapı ile strateji arasında önemli bağlar vardır.Seçilecek strateji örgüt yapısını yeniden şekillendirmektedir.Seçilecek yapı strateji ile uyumlu olmalıdır.Örgütsel yapı ve oluşturanların kişisel ve mesleki becerileri dikkate alınmalıdır.Organizasyon yapısında değişlik yapmadan yeni strateji  başarılı olmaz.Örgütsel yapı kurmanın temel nedeni Yetki :Örgütsel kaynakların kimler tarafından ne ölçüde kullanılacağını ortaya koyar.Yönetimin örgütü yeterince kontrol edebilmesi için görev görev ve yetkileri dağıtmak ve belirlemek gerekir.Organizasyonun içinde uygun bir iletişim kurulmalıdır.Organizasyon şeması Basık yapı :Daha az kademe vardır.Yetki devri çoktur.Politikalar alt kademelere çabuk ve bozulmadan ulaşır.Uzun ve sivri yapı :Çok kademeli hiyerarşi vardır.Politikalar aşağıya geç ulaşır.Yetki devrinden hoşlanmayan, tutucu ve risk almaktan hoşlanmayan yöneticilerin tercih ettiği bir yapıdır.Örgütsel yapı 1 )Girişimci yapı :Yeni kurulmuş, her türlü görev ve yetkinin tek başına kurucu tarafından üstlenildiği örgüt yapısıdır.geçici olup kısa zamanda gelişeceği için en basit ve dinamik yapıdır.  2 )Fonksiyonel yapı :Küçük boyutun yetersiz kalmasından orta ölçeğe geçiştir.( Satın alma, Üretim, Finans, Muhasebe, Personel, Pazarlama gibi. )3 )Ürün bölümüne göre yapı :Orta büyüklükteki işletmenin büyüme stratejisi izleyerek ürün ve pazar çeşitlendirerek ortaya çıkan reorganizasyondur.( Et ürünleri, süt ürünleri, çocuk giyimi, mefruşat..) 4 )Coğrafi bölüme göre yapı :Faaliyetlerini yurt içi ve yurt dışına kaydırdıkları durumda ortaya çıkar.Yerel ihtiyaçlar daha iyi görülür ve üretimin iyileşmesi ve rekabet avantajı sağlanır.Faydaları şunlardır.Ürün ve hizmetleri yöreyi iyi bilen ve yörenin ihtiyaçlarına uygun sunulur.Bölgenin sosyo kültürel, teknolojik ve yasal ihtiyaçlarına uyum sağlanır.Farklı bölgelerde aynı ürünü üretmek hammadde, işgücü maliyeti, teknolojide işletmeye rekabet avantajı sağlar.Bölgesel kâr merkezi sorumluluklarından dolayı bölgeler arası yarış başlayacaktır.Değişik ulusların ihtiyacına uygun ürünler üretilebilir.Bölgesel ihtiyaçlara uygun yönetici programları uygulanır.5 )Çok bölümlü yapı :Ürün bölümü yapılanması gibi kendi aralarında benzer sektör ve faaliyet açısından gruplandırılır.Her grubun yöneticisi genel koordinatöre bağlıdır.( Gıda , Turizm )6 )Benzer SİB’ ler oluşan çok bölümlü yapı :Çok boyutlu örgüt yapısına benzer.7 )Matriks yapı :İki boyut vardır.Biri fonksiyonel kıstaslara göre biçimlendirme, diğeri teknik düzeyde farklı üretim projelerinden oluşan ürüne göre bölümlendirilmiştir.Yararları şunlardır.Hem fonksiyonel hem de ürün proje kıstasları bileşiminin yararlarını sağlar.Ekonomik, maliyeti en düşük örgütlenme biçimidir.Esnek bir yapı biçimidir.Çalışanlar başka projelere kolayca geçebilir.İdeal bir pratik eğitim aracıdır.Personel monotonluktan kurtulur.Motivasyonu yüksek olur.8 )Şebeke tipi yapı :En sık kullanılan yapıdır.Kendi örgütlerini kurmak yerine taşeronlara kaliteli ve ucuza yaptırarak rekabet avantajı sağlarlar.Küreselleşme olgusunun sonucudur.Ülke içinde değil uluslar arası uzman kuruluşlar la da çalışabilirler.Kaynak dağılımı :Beş ana grupta toplanır.Finansal, Fiziksel, Beşeri, Örgütsel ve Teknolojik Kaynaklardır.En esnek ve en önemli kaynak finansal kaynaktır.Resmi ve yürürlükte olan strateji arasında fark olabilir.Kağıt stratejisi :Bir firmanın stratejisi, stratejinin kaynaklar bakımından nasıl destekleneceğini belirtmeyip, sadece kelimelerle ifade etmesidir.Kaynakların dağılımı için dikkate alınacak araçlar :Bunlar, BDG matris, Hoffer matrisi, Yönlendirici politika matrisi, Patel ve Younger matrisi ile diğer portföy analizleridir.Bunlar hangi SİB’ e ne ölçüde kaynak tahsis edileceğini göster.Bütçe :Belirlenen hedeflere ulaşabilmek için önümüzdeki bir dönem içinde gerçekleştirilebilecek faaliyetlerden elde edilecek gelir ve harcamaların parasal değerlerle ifade edildiği kısa dönemli bir plandır.Sıfır tabanlı bütçe :Daha önce hazırlanmış bütçelerde bazı değişiklikler ya da ilaveler yapılarak hazırlanması yerine, yöneticileri daha önce bu konuda hiç bir şey yapılmamış varsayımını kullanarak daha geniş platformda düşünmeye ve daha yaratıcı olmaya sevk etmektir.Esnek bütçeler :Performansın ölçülmesinde kullanılan standartların firmanın çevresel ve firma içi faktörlerin de etkisi ile faliyet seviyelerinde görülebilecek muhtemel gelişmeler paralelinde değişken olarak hazırlanması imkanını vermektedir.Farklı faaliyet seviyelerine göre standartların işlevlerini yitirmemeleri sağlanmaktadır.
Bütçe çeşitleri
1 )İşletme faaliyet bütçeleri :Satış, Üretim, Direkt malzeme, Satın alma, Direkt işçilik, Genel imalat giderleri, Dönem giderleri, Gelir tablosu bütçesidir.              Gelir tablosu bütçesi :İşletmenin genel ve özel amaçlarına uygun verimlilik ve kârlılık esaslarına göre yapılan planların faaliyet sonuçları üzerindeki etkisini gösterir.2 )Finansman ve yatırım bütçeleri :Fonların makul bir maliyetle sağlanması, en etkili biçimde kullanılması ve sermaye yatırımlarının en iyi seçenekle yapılıp, sağlıklı bir stok politikasının sürdürülmesiyle ilgilidir.En önemli bütçelerdir.Bunlar Yatırım, Nakit, Stok, Bilanço bütçesidir.Yatırım Bütçesi :Bir işletmenin gelecek dönemlere ilişkin yatırım giderlerini ilgili proje ve ara dönemlere göre belirleyen bütçeye denir.Dörde ayrılır.Yenileme yatırımları :Fiziki ömrünü doldurmuş üretim araçlarının yenilenmesi ya da teknolojik gelişmeler nedeni ile verimsiz kalmış üretim araçlarının değiştirilmesidir.Genişleme yatırımları :Üretim kapasitesini artırmak amacıyla yaptığı yeni yatırımlardır.Mamullerle ilgili yatırımlar :Üretilen mamullerin kalitesinin düzeltilmesi veya geliştirilmesi yapılan yatırımlardır. Stratejik yatırımlar :İşletmenin risklerini azaltmak amacıyla bütünleşme  veya çeşitlendirme yönünde yapılan yatırımlardır.

Ü   N   İ    T    E    12

Örgüt kültürü :Örgüt üyelerinin paylaştıkları anahtar değerler standartlar, normlar, inançlar ve anlayışlar toplamıdır.Sembol :Kültürün yerleşmesine yardımcı olan, çalışanlar için bir anlam taşıyan nesne, resim, faaliyet veya olaylardır.Kahramanlar :Örgüt kültürünün gerektirdiği rolü layığı ile yerine getiren ve diğer çalışanlar için model oluşturan kişilerdir.Slogan :Bir örgütün amacını, değerini, normunu ya da kültürünü başarı ile ifade eden kelime, satır veya cümledir.Seremoni :Özel bir olay için bir araya gelen, bir grubun yararı için yapılan, planlanmış bir faaliyettir. Örgüt kültürünün kavramlarla ilişkisiAmaç, karar, strateji, plan ve politikaların oluşmasında önemli rolü vardır.Güçlü kültüre sahip kuruluşlar sembollerle çalışır.Kültürün güçlenmesi için birden çok kahramana ihtiyaç vardır.Örgüt üyelerini duygulandıran, heyecanlandıran ve harekete geçiren sloganları vardır.Kültürü etkileyen en son kavram seremonidir.Örgüt kültürünün sınıflandırılması :Sınıflamalar içinde en ilginç olanı Byars’ ın Örgütsel kültür ölçeği tekniğidir.İki boyutludur.Biri katılımcılığın belirlenmesi diğeri çevreye karşı gösterilen faaliyetin özelliğidir.Dört farklı kültürü öngörür.1 )Etkileşen kültür :İş gören ya da müşteri ihtiyacını karşılamaya yöneliktir.Çevreden çok istek ve ihtiyaçları karşılamaya yöneliktir.( Mac Donalds )2 )Bütünleşik kültür :İş gören ve müşterilerin ihtiyaçlarını etkilemeye ve değiştirmeye yöneliktir.( Apple, IBM )3 )Müteşebbis kültürler :Yeni kültür ve hizmet geliştirme de oldukça yenilikçidir.4 )Sistematik kültürler :Prosedürün uygulanması faaliyetlerin yürütülmesi gibi sistemler üzerinde yoğunlaşır.Çevre strateji ve işletme kültürü ilişkisi İki boyutludur.Biri çevresel belirsizlik derecesi diğeri ise çevreden alınan geri bildirimin hızıdır.Dört tür kültür biçimi vardır.1 )Sert – Erkek Maço Kültürü :Çevresel belirsizlik yüksek, geri bildirim hızlıdır.Davet ve danışmanlığa önem verirler.Yıldız olan ekipler değil kişilerdir.Başarılı olduğu sürece kanuna aykırı olanlara karşı çıkılmaz.Hızlı geri bildirme ihtiyaç duyar.Yapı, kozmetik, film ve reklam sektörü..2 )Çok Çalış – Sert  Oyna Kültürü :Kararların risk derecesi düşük, geri bildirim hızlıdır.Ekip halinde çalışanlar kahramanlardır.Bu kültürde atalet, vurdum duymazlık, monotonluk en önemli tehlikeleridir.Moda, pazarlama, tüketici ürünleri ve elektronik sektörü..3 )Şirketinin üzerine iddiaya gir  kültürü :Başarı riski yüksek, büyük ve uzun yatırımlarda söz olur.Çalışma disiplini yoktur.Her saatte çalışılır.Rekabette ve teknik alt yapıda güçlü olmak gerekir.Uzay, havacılık, araştırma, geliştirme sermaye yoğun mallar, inşaat, madencilik, yeni biyo teknoloji dalları gibi..4 )Süreç kültürü :Çevresel belirsizlik riski düşük, geri bildirimin zayıf olduğu şirketlerdir.Personel fazla çalışır ve hata yapmamaya uğraşır.Ünvan, maaş dışı gelirler ve yönetimin inandığı değerleri takip etmek önemlidir.Hükümet örgütleri, kamu kurumları, sigorta şirketleri, finans kurumları, kredi kurumları,  banka ve bankerler …

Örgütlerin kültür tipleri ile bunun strateji oluşumuna etkisi

Mill ve Snaw gelenek ve alışkanlıklarına göre dört gurupta toplar.a )Koruyucu kültür tipi :Muhafazakar inançlara sahip ve düşük risk stratejisi ile çalışılır.Güvenli ve dar bir pazar üzerinde yoğunlaşır.Pazardaki faaliyetleri iyileştirir fakat ürün ve faaliyet çeşitlendirme yoluna gitmezler.Güveni ve istikrarı ön planda tutan ve riski sevmeyen tiplerdir.b )Geliştirici kültür tipi :Yenilikçi örgüt tipidir.Yeni fırsatlar ve yüksek risk stratejisi uygularlar.Stratejileri büyüme ve gelişme hedeflidir.Yöneticileri ise reformcu, değişimci, atılımcı ve risk alıcıdır.c )Analizci kültür tipi :Dengelilik ve değişim (zıt) yönler bir arada olup, dengelilik ön plandadır.işletme dengeli büyümeli veya rakiplerle beraber büyümelidir.Yöneticiler maceracı değil kontrollü büyüme taraftarıdır.Risk alıcı tiplerdir.        Dengelilik :Biçimsel yapılar oluşturma ve içsel etkinlik araştırmasına, değişim ise, rakiplerin faaliyet ve stratejilerini kontrol ederek fikir geliştirmeye bağlıdır.d )Tepki verici kültür tipi :Değişim baskıları rakipler ve çevreden gelir.Yöneticiler bu baskılara tepki veremezler.Krizleri önlemek için yapılan ayarlama ve düzeltme stratejileri ön plandadır.Bu tür tasarruf stratejileri krizden kurtulmak ve yaşayabilmek oluşur.yöneticiler zorunlu hallerde risk alır. Liderlik :Bir grup insanı belirli amaçlar etrafında toplayabilme, bu amaçları gerçekleştirmek için onları, ne yapacakları konusunda harekete geçirme bilgi ve yeteneklerinin toplamıdır.Etkin bir liderlik için iki temel nitelik vardır.1 )Lider ileri görüşlü ve geniş bir açısına ( vizyona ) sahip olmalıdır.2 )Değişim ve yeniliği gerçekleştirmek için yeni stratejik uygulamalara gitmeli ve risk almalıdır. Büyüme ve gelişme :Vizyonu endüstriye yönelik genişleyen, risk almaktan kaçınmayan cesur ve atak yöneticiler gerektirir.Dinamik bir endüstri uzmanı, piyasayı iyi bilen ve piyasa deneyimine sahip kişilerdir.Durgun büyüme :Risk asgari düzeydedir.Dikkatli bir kâr planlayıcısıdır.Mevcut durumu yönetmeyi, gereksiz masraflardan kaçmayı ve kârlılığı arttırmayı iyi bilir.Tasarruf :Yönetici gözünü kırpmadan işçi çıkarabilen, hislerine kapılmayan, tepkilere direnebilen, cesur, kararlı ve acımasız kişiler olmalıdır.Etrafına bakma uzmanıdırlar.Küçülme için güvenli bir imalat ve pazarlama alanına yönelirler.Kapatma :İşletme hem zayıf rekabet hem de cazip olmayan bir endüstriye sahip ise kapatma stratejisi gündeme gelir.İşletmeyi çalışanlara, rakiplere ve borsada satıp kâr bile elde edebilirler.Hangi stratejide olursa olsun liderin 3 görevi vardır.Değişikliğin yönünü belirleme Organizasyon oluşturma Örgütsel kültür olşturmaE.Schein liderin örgütsel kültürü değiştirmede beş yöntem uygulanır.1.Yöntem )Belirli iş ve davranışlara önem verilir.Resmi denetimlere başvurulur.2.Yöntem )Kritik olaylara ve örgütsel krizlere liderin verdiği tepkidir.Krizi hangi normun çözdüğü ve yarattığı gözlenir.3.Yöntem )Liderin kendisinin model gibi davranmasıdır.4.Yöntem )Belirli davranışlar ödüllendirilip olumlu şartlandırma veya ödülsüz bırakarak da olumsuz şartlandırma yaratabilirler.5.Yöntem )Organisyon eleman seçimi, terfi ettirme ya da işten çıkarma gibi süreçlere başvurabilirler. 
Değişimci ve reformcu liderliğin aşamaları
1 )Değişim ihtiyacının farkedilmesi2 )Paylaşılan vizyon oluşturma3 )Değişime kurumsal bir kimlik kazandırma 

Açıköğretim 2.sınıf iktisat ders notları / İstatistik,Ünite 1,2,3,Konu özeti Şubat 16

Etiketler 2, 2.sınıf ders notları, 3, açıköğretim, aöf, iktisat, istatistik, konu özeti, ünite 1 | G & O | 0 comments 

ders_alyor_kim_sorarsa ÜNİTE 1 TEMEL KAVRAMLAR

İSTATİSTİK : Belli bir amaç için gözlenen yığın olaylardan verilerin derlenerek ilgili olayların incelenmesi ve yorumlanmasında kullanılan teknik ve yöntemler birimidir.
ÖRNEK : Osmangazi ilçesinde yaşayan ailelerin gelir düzeyleri hakkında bilgi edinilmek isteniyor bu amaçla 200 aile seçilerek araştırmaya başlanıyor.
ANAKÜTLE : Osmangazi ilçesinde yaşayan ailelerin tamamı.
ÖRNEKLEM : Seçilen 200 aile.
ANAKÜTLE : Hakkında bilgi edinilmek istenen topluluğun tamamına denir.
ÖRNEKLEM : Anakütle içinden seçilen ve anakütleyi temsil ettiğine inanılan alt topluluktur.

Anakütle


Örneklem


BİRİM : Yığın olay niteliğindeki her olaya birim denir. Canlı ve cansız varlıklar birim oluşturur. Bir olayın birim olabilmesi için sayılabilir ve ölçülebilir olması gerekir. Örnek çiçek,kalem gibi sevinç,korku,heyecan birim oluşturmaz.
BİRİM TÜRLERİ :
1. Maddesel varlığa sahip olan birimler (Sürekli) :
Birimler maddesel durumda ise bu tür birimlere ortamda devamlı ulaşabiliyorsa maddesel varlığa sahip olmayan birim denir.
2. Maddesel varlığa sahip olmayan birimler :
Trafik kazası doğum ölüm gibi ani biçimde ortaya çıkan bir anda olup biten birimlere denir.
Maddesel varlığı olmayan fakat gerçekte olan birimlerdir. Maddesel varlığa sahip olmayan birimler aynı zamanda ani birimlerdir.
3. Doğal birimler :
Parçalandığında yada birleştirildiğinde niteliğini kaybeden birimlere doğal birim denir. Örnek masa,araba,insan,kalem.
4. Doğal olmayan birim :
Parçalandığında yada birleştirildiğinde özelliğini kaybetmeyen birimlere denir. Örnek arsa,uzunluk(metre)
5. Gerçek birim :
Gerçekte var olan birimlere gerçek birim denir.
6. Varsayımsal birim :
Gerçekte var olmayan fakat oluşturulması düşünülen birimdir. Örnek 10 kişilik öğrenci grubundan seçilen 3 öğrenci grubu.
DEĞİŞKEN : Birimlerin sahip olduğu özelliklere değişken denir. Değişkenin aldığı değerlerede şık denir.
Öğrencià öğrenci à boyu
Kilosu
Yaşı à 20
Birim 25 Şık
30
DEĞİŞKEN TÜRLERİ :
· Zaman Değişkeni : Değişkenin aldığı değerler belli bir zaman içeriyorsa zaman değişkenidir. Örnek – Bir insanın doğum tarih , Şirket kuruluş yılı , Okulun kuruluş yılı
· Mekan Değişkeni : Değişkenin aldığı değerler mekana göre değişiyorsa mekan değişkenidir. Örnek – Doğum yeri , Üniversitenin kuruluş yeri gibi.
· Maddesel Değişken : Değişkenin aldığı değerler zamana ve mekana göre oluşmuyorsa maddesel değişkendir. Örnek – Cinsiyet , medeni hal.
ANAKÜTLE : Anakütle birimlerden oluşur. Anakütleyi oluştururken birimlerin aynı nedenlerin etkisi altında kalmasına dikkat edilir. Örneğin – öğrencilerle ilgili yapılan bir araştırmada anakütle tamamıyla öğrencilerden oluşmalıdır. Öğretmenler anakütlenin içine giremez.
KÜTLE TÜRLERİ :
· Gerçek Kütle : Gerçek birimlerden oluşmuş kütleye gerçek kütle denir.
· Varsayımsal Kütle : Varsayımsal birimlerden oluşan kütleye denir.
· Sonlu kütle : Kütledeki birimler sonlu sayıda ise yani sayılabiliyorsa bu tür kütlelere sonlu kütle denir. Örnek – Okuldaki öğrenciler.
· Sonsuz Kütle : Kütleyi oluşturan birimler sayılamıyorsa bu tür kütlelere sonsuz kütle denir. Örnek – Gökyüzündeki yıldızlar , denizdeki canlılar.
VERİ DERLEME :
· Ani veri derleme : Araştırılarak kütledeki birimler sürekli ise istenilen zaman gözlenmeye hazır olan bu birimlerin işlemlerine ani veri derleme denir. Örnek – Nüfus sıyımı ve işyeri sayımı diyebiliriz.
· Sürekli veri derleme : Kütle ani birimlerden oluşuyorsa belli bir aralıkta gözlenmesi gerekir. Bu işlemlerede sürekli veri derleme denir. Örnek – Doğum , ölüm.
· Genel veri derleme : Hakkında bilgi edinilmek istenilen kütlenin tamamının derlenmesine denir.
· Kısmi veri derleme : Hakkında bilgi edinilmek istenilen kütlenin birimleri arasından bir kısmının seçilerek derlenmesine denir.
/////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////
 ÜNİTE 2- İSTATİSTİK SERİLER
İstatistik serisi: derleme sonucunda elde edilen veriler bir veri yığını oluşturur. Verilerin büyüklüklerine göre sıralanması sonucu elde edilen rakamlar dizisine istatistik serisi adı verilir.
Geniş anlamda istatistik serileri: gözlem değerlerinin büyüklüklerine göre sıralanması ile oluşur.

Seri türleri:

Zaman serileri: gözlem sonuçları yıl ay hafta gibi zaman değişkenin sıklarına göre sıralanmasına zaman serisi adı verilir. Örnek: günün saatlerine göre trafik kazaları.

Mekân serileri:eğer gözlem sonuçları ülke bölge şehir ya da köy gibi bir mekân değişkenin şıklara göre sıralanmasına mekân serisi denir.
Dağılma serileri:gözlem sonuçların maddesel bir değişken şıklarına göre sıralanması ile oluşan serilere dağılma serileri denir.
Liste: eğer derlenen veriler ilgilenilen konunu dışında başka bir yönde örneğin gözlem sırasına göre sıralanmış ise bu sıralanmaya “liste” adı verilir.

Basit seri: liste belirlenen amaçlar doğrultusunda düzenlenirse başka bir anlatımla bir frekans dağılımı oluşturulur ise istenilen sonuçlara daha kısa sürede oluşulması ile elde edilen istatistik serisine “basit seri” denir.

Frekans serisi: verilerin daha kolay kavranması açısından gözlem değerlerinin yanına gözlem değerinin kaç kez tekrarlandığı kaydedilerek oluşturulan seriye “frekans seri” denir. Tekrarlara ise frekans denir.
Sınıflandırılmış( gruplandırılmış seriler) seriler: deney ya da gözlem sayıları çok iken deney ya da gözlem sonuçlarının belirli aralıklar ( sınıflar) içinde kalan şıklara göre düzenlenmesiyle oluşturulan istatistik serisine sınıflandırılmış seri denir.

Sınıf aralığı: bir sınıfın alt ve üst sınırları arasında ki farklara sınıf aralığı denir.

Açık sınıflar: başlangıç ve bitiş sınırları belirtilmeyen bu tür sınıflar açık sınıf denir.
 
Birimli frekans:her sınıfın frekansına bir önceki sınıfın frekansı eklenerek oluşturulan serilere birikimli seri denir. Bu tür oluşturula frekanslara da birimli frekans denir.

Birleşik seriler: birimlerin birden fazla değişkene göre dağılımlarının bir arada gösteren serilere birleşik seri denir. Birleşik serilerin grafiklerine serpilme diyagramı denir.

Sınıflandırılmış serilerin grafikte gösterilmesi:
Sınıflandırılmış seriler “histogram ya da frekans” poligonu adı verilir.
Histogram: alanı ile ilgili sınıfın frekansına ve tabanı da ilgili sınıfın aralığına eşit birbirine bitişik dikdörtgen lerden oluşan bir gösterimdir.
Frekans poligonumu: frekans poligonumu histogramın tepe orta noktaların birleştirilmesiyle elde edilen sınıflandırılmış serilere ilişkin grafik türüdür.
////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////
 ÜNİTE:3 MERKEZİ EĞİLİM VE DEĞİŞKENLİK ÖLÇEĞİ
Merkezi eğilim ve değişkenlik ölçüleri(ortalamalar)
Duyarlı ortalama: serilerdeki tüm gözlem değerlerinden etkilenen ortalamalardır.
Aritmetik ortalama: aritmetik ortalama bir seriyi oluşturulan gözlem değerleri toplamlarının gözlem sayısına oranı olarak tanımlanır.
Örnek: 3.5.7.9 sayılarının aritmetik ortalamasını bulalım.
X=3+5+7+9=24/4=6 bulunur.
Not: gözlem değerlerinin aritmetik ortalamadan cebirsel sapmalarının toplamı sıfırdır.
Tartılı aritmetik ortalama:
Gözlem değerleri arasında ki önem derecelerine göre farklar ortalama hesaplanırken göz önüne alınmak istenir ise tartılı ortalama denir.
Geometrik ortalama: seriyi oluşturan gözlem değerlerinin çarpımının gözlem değeri eşit mertebeden kökü alınarak tanımlanır.
Kareli ortalama: seriyi oluşturan gözlem değerlerinin kareli toplamlarının gözlem sayısına oranın karekökü alınarak hesaplanır.
Duyarlı olmayan ortalamalar:
Medyan: bir serinin medyanı ilgili seriyi tam eşit iki kısma bölen gözlem değeridir. Seriler küçükten büyüğe sıralanır.
Not: süreksiz serilerde medyanın hangi sıradaki gözlem değeri olduğu n serideki gözlem sayısını göstermek üzere (n+1)/2 ile bulunur.
Örnek: 150 adet gözlemden oluşan bir seride medyan; 150+1/2=75,5 bulunur.
Mod:
Bir seride en çok tekrarlanan değere mod adı verilir.
Örnek: 2 5 3 2 4 2 6 2 serisinin modunu bulalım?
Önce seriyi sıralayalım
2 2 2 3 4 5 6 seride en çok tekrarlanan değer iki olduğundan mod=2 dir.
Değişkenlik ölçütleri: bir seriyi oluştururken gözlem değerlerinin değer itibari ile birbirlerinden ya da ortalamalardan uzaklıkları esas alınarak oluşturulan ölçütlere değişkenli ölçüt denir.
Değişim aralığı: bir serideki en küçük değer ile en büyük değer arasındaki farktır.
D.A=X max-Xmin ile ifade edilir.
Örnek:
X
12
14
16
18
20 serinin değişim aralığı? D.A=20–12=8 dir.
Standart sapma: bir seriyi oluşturan gözlem değerlerinin aritmetik ortalamasında farklarının kareleri ortalamaları olarak tanımlanır. Sigma ile gösterilir.
ALINTIDIR

MEDYANIN KISA YOLDAN BULUNUŞU: Örneğin elimizde 5 rakamlı bir sayı var
bunlar; 5,2,2,1,5 olsun.Önce sayıları sıralarız.1,2,2,5,5 ortadaki sayı(2) medyandır.
Elimizde 8 rakamlı bir sayı varsa;0,2,8,1,6,4,7,10 burda medyanı bulmak için yine sayıları sıralar : 0,1,2,4,6,7,8,10 ortaya gelen iki sayınında aritmetik ort. alırız.Sonuç:10/2=5'tir.
/////////////////////////////KONU ÖZETİ///////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////
 
İstatistik: Belirlenen amaç ya da amaçlar doğrultusunda gözlenen yığın olaylardan derlenen sayısal verilerin işlenerek, ilgili olayların oluşturduğu yığınların bilimsel olarak incelenmesinde kullanılan teknik ve yöntemler bilimine istatistik denir.
İstatistik yığın olaylar ile ilgilenir.
Yığın olay: bir olay kümesinde tek bir olayın diğerlerini bağlı olarak da ait olduğu olayı temsil edemeyen olaylara yığın olay denir.
Tipik olay: eğer olaylar kümesinde tek bir olay tüm olaylar kümesini temsil edebiliyor ise bu tür olaylara tipik olaylar denir. Örneğin suyun 100 c de kaynaması gibi.
Veri derlemesi: deney ya da gözlemlere konu olan olayın ilgilenilen özellik ya da özelliklerin belirlenmesi sonrada bunların sayılması ya da ölçülmesine verileri toplama veya verilerin derlenmesi adı verilir.
Birim: yığın olay niteliğindeki her olaya birim denir. Tüm canlı ve cansız varlıklar birer istatistik birimidir. Bir olayın birim ola bilmesi ölçülmeye ve tartılmaya elverişli olmalıdır.
Birim türleri:
Maddesel varlığa sahip birimler: eğer birim insan araba ve benzeri gibi canlı ve cansız varlığa sahip ise bu tür birimler maddesel varlığa sahip birimler denir.
Maddesel varlığa sahip olmayan birimler: eğer birimler doğum ölüm trafik kazası ve benzeri gibi olay niteliğinde ise maddesel varlığa sahip olmayan birim adı verilir.
Sürekli ya da ani birim:
Sürekli birim: belirli bir zaman aralığı içinde her hangi bir alanda gözlene bilen istatistiksel birimler sürekli birimler adı verilir. Örneğin: insan bina ticaret vs.
Maddesel varlığa sahip birimler sürekli birimlerdir.
Ani birim: zaman içinde dağılmış olarak ortaya çıkmış birimlerdir. Boşanma trafik kazası gibi bir olay ya da fiil biçiminde ortaya çıkan birimler oldukça kısa ömürlüdürler. Ani birimler maddesel varlığa sahip olmayan birimlerdir.
Doğal birim: nitelikleri açısından bir bütün oluşturan parçalanmaları ya da birleştirilmeleri hallerinde niteliklerini kaybeden birimlere doğal birim denir.
Örneğin otomobil parçalandığında otomobil olma özelliğini kaybeder ve her parçasından daha küçük bir oto olmaz.
Doğal olmayan birimler: nitelikleri açısından bir bütün olma özelliği göstermeyen birimlere doğal olmayan birim denir. Bu tür birimler birleştirildikleri veya parçalandıkları halde özelliklerini kaybetmeyen şeylerdir. Örn. bir arsa parçalarsan arsa özelliğini kaybetmez küçük bir arsa olur.
Gerçek ya da varsayımsal birimler: gerçekte var olan birimlere gerçek birim denir. Bir birim gerçek birim ola bilmesi için mutlaka maddesel varlığa sahip olması gerekmez. Örneğin ev arsa insan bi***let doğum ölüm vs.
Varsayımsal birimler: on öğrenci arasında üçer öğrenciden oluşacak her grup da bir birim olarak görülürler. Bu tür birimlere de “varsayımsal birimler adı verilir”.
Değişken (özellik): istatistik birimlerin sahip olduğu özelliklere değişken denir. Değişkenlerin aldıkları değere ise şık denir.
Değişken türleri:
Mekân değişkeni: bir değişken şıkları mekâna göre oluşuyor ise bu tür değişkenler mekân değişkenidir. Örneğin: doğum yeri veya üniversitenin bulunduğu şehir.
Zaman değişkeni: bir değişkenin şıkları zamana göre oluyor ise zaman değişkenidir. Örnek: doğum yılı kuruluş yılı zaman değişkenine örnektir.
Maddesel değişken: insanların medeni durumları işletmelerin birim değişken maliyetler gibi.
İstatistik kütle ( ana kütle): yığın olay niteliğinde ve aynı cins birimlerin oluşturduğu topluluğa istatistik kütlesi veya ana kütle denir. Ancak istatistik kütleden bahis edebilmek için öncelikle kütleyi oluşturan birimlerin aynı genel nedenlerin etkisinde olması gerekir. Örneğin belli bir bölgedeki evler, bir yıl süresince belirli bir yerleşim merkezinde gözlemlenen doğumlar ölümler trafik kazaları istatistik kütleler için örnekler oluşturur.
Kütle türleri
Gerçek kütleler: gerçek birimlerin oluşturdukları kütlelere gerçek kütle denir. Örnek bir yıldaki trafik kazaları gerçek kütledir.
Varsayımsal kütle: henüz olmamış ancak oluşturulması mümkün olan kütleler varsayımsal kütledir. 10 kişilik bir öğrenci grubundan 3 öğrencinin seçilmesi varsayımsal bir kütledir.
Sonlu kütle: bir kütledeki birimler sayılı bilirse sonlu belirli kütledir. Örnek: bir ilde yaşayan insan sayısı bir sonlu kütledir.
Sonsuz kütle: bir kütledeki birimler sayılamıyor ise sonsuz kütledir. Örnek: bir ildeki kuşlar sayısı.
Sürekli kütle: parçalandıkları ya da birleştikleri zaman niteliklerini kaybetmediklerinden doğal olmayan birimler den oluşan kütleler sürekli kütlelerdir.
Süreksiz kütleler: parçalandıkları ya da birleştirdikleri zaman niteliklerini kaybettikleri zaman özelliğini kaybedenler ise süreksiz kütledir.
Veri derleme: belirli bir amaç doğrultusunda gözlemlenecek birimlerin ölçülmesi ya da sayılması sonrada bunların ilgilenilen değişkenlere göre hangi şıklara sahip olduğunun belirlenmesi ve kayıt edilmesi işlemidir.
Birim seçimi: belirlenen amaç ya da amaçlar doğrultusunda ilgilenilen yığın olayların tanımlanmasına birim seçme denir.
Veri derleme türleri:
Ani veri derleme: eğer gözlemlenecek kütledeki birimler sürekli değerde ise istenilen anda gözlemlene biliyor ise bu tür birimlere gözlenmesi ve kaydedilmesi işlemine “ani veri derleme” denir. Nüfus sayımları ve iş sayımları.
Sürekli veri derleme: belirli bir zaman aralığında gözlenmeleri ve kayıt edilmeleri gerekir. Bu tür işlemlere sürekli veri derleme denir. Örnek: belirli bir bölgede ve zaman aralığında evlenmeler boşanmalar trafik kazaları.
Genel veri derleme: hakkında veri derlenmek istenen kütlenin tamamının gözlenmelerine genel veri derleme denir.
Kısmi veri derleme: hakkında veri derlenmek istenen kütleyi oluşturan birimler arasında belirlenen amaçlar doğrultusunda yalnızca bir kısmın seçilip gözlenmesine kısmi veri derleme denir.
Not: kısmi veri derleme genel veri derlemenin pahalı oluşu zaman alışı gözlem birimlerin fiziksel zarar görmesi gibi nedenler ile yapılmak istenmektedir. Kısmi veri derleme iki kısıma ayrılır:
Rassal örneklem: ana kütledeki birimlerin hepsine örneklem gire bilmek için eşit şans verilir ise oluşturulan örneklemlere rassal örneklem denir.
İradi örneklem: bir örneklem oluşturulurken kütledeki tüm birimlere eşit şans verilmez ise iradi örneklem adı verilir.
Örneklem: ana kütleden uygun tekniklerle seçilen birimlerin oluşturduğu alt topluluğa örneklem adı verilir.
Ünit two
İstatistik seriler
İstatistik serisi: derleme sonucunda elde edilen veriler bir veri yığını oluşturur. Verilerin büyüklüklerine göre sıralanması sonucu elde edilen rakamlar dizisine istatistik serisi adı verilir.
Geniş anlamda istatistik serileri: gözlem değerlerinin büyüklüklerine göre sıralanması ile oluşur.
Seri türleri:
Zaman serileri: gözlem sonuçları yıl ay hafta gibi zaman değişkenin sıklarına göre sıralanmasına zaman serisi adı verilir. Örnek: günün saatlerine göre trafik kazaları.
Mekân serileri: eğer gözlem sonuçları ülke bölge şehir ya da köy gibi bir mekân değişkenin şıklara göre sıralanmasına mekân serisi denir.
Dağılma serileri: gözlem sonuçların maddesel bir değişken şıklarına göre sıralanması ile oluşan serilere dağılma serileri denir.
Liste: eğer derlenen veriler ilgilenilen konunu dışında başka bir yönde örneğin gözlem sırasına göre sıralanmış ise bu sıralanmaya “liste” adı verilir.
Basit seri: liste belirlenen amaçlar doğrultusunda düzenlenirse başka bir anlatımla bir frekans dağılımı oluşturulur ise istenilen sonuçlara daha kısa sürede oluşulması ile elde edilen istatistik serisine “basit seri” denir.
Frekans serisi: verilerin daha kolay kavranması açısından gözlem değerlerinin yanına gözlem değerinin kaç kez tekrarlandığı kaydedilerek oluşturulan seriye “frekans seri” denir. Tekrarlara ise frekans denir.
Sınıflandırılmış( gruplandırılmış seriler) seriler: deney ya da gözlem sayıları çok iken deney ya da gözlem sonuçlarının belirli aralıklar ( sınıflar) içinde kalan şıklara göre düzenlenmesiyle oluşturulan istatistik serisine sınıflandırılmış seri denir.
Sınıf aralığı: bir sınıfın alt ve üst sınırları arasında ki farklara sınıf aralığı denir.
Açık sınıflar: başlangıç ve bitiş sınırları belirtilmeyen bu tür sınıflar açık sınıf denir.
Birikimli seri: her sınıfın frekansına bir önceki sınıfın frekansı eklenerek oluşturulan serilere birikimli seri denir. Bu tür oluşturula frekanslara da birimli frekans denir.
Birleşik seriler: birimlerin birden fazla değişkene göre dağılımlarının bir arada gösteren serilere birleşik seri denir. Birleşik serilerin grafiklerine serpilme diyagramı denir.
Sınıflandırılmış serilerin grafikte gösterilmesi:
Sınıflandırılmış seriler “histogram ya da frekans” poligonu adı verilir.
Histogram: alanı ile ilgili sınıfın frekansına ve tabanı da ilgili sınıfın aralığına eşit birbirine bitişik dikdörtgen lerden oluşan bir gösterimdir.
Frekans poligonumu: frekans poligonumu histogramın tepe orta noktaların birleştirilmesiyle elde edilen sınıflandırılmış serilere ilişkin grafik türüdür.
Ünit tree
Merkezi eğilim ve değişkenlik ölçüleri(ortalamalar)
Duyarlı ortalama: serilerdeki tüm gözlem değerlerinden etkilenen ortalamalardır.
Aritmetik ortalama: aritmetik ortalama bir seriyi oluşturulan gözlem değerleri toplamlarının gözlem sayısına oranı olarak tanımlanır.
Örnek: 3.5.7.9 sayılarının aritmetik ortalamasını bulalım.
X=3+5+7+9=24/4=6 bulunur.
Not: gözlem değerlerinin aritmetik ortalamadan cebirsel sapmalarının toplamı sıfırdır.
Tartılı aritmetik ortalama:
Gözlem değerleri arasında ki önem derecelerine göre farklar ortalama hesaplanırken göz önüne alınmak istenir ise tartılı ortalama denir.
Geometrik ortalama: seriyi oluşturan gözlem değerlerinin çarpımının gözlem değeri eşit mertebeden kökü alınarak tanımlanır.
Kareli ortalama: seriyi oluşturan gözlem değerlerinin kareli toplamlarının gözlem sayısına oranın karekökü alınarak hesaplanır.
Duyarlı olmayan ortalamalar:
Medyan: bir serinin medyanı ilgili seriyi tam eşit iki kısma bölen gözlem değeridir. Seriler küçükten büyüğe sıralanır.
Not: süreksiz serilerde medyanın hangi sıradaki gözlem değeri olduğu n serideki gözlem sayısını göstermek üzere (n+1)/2 ile bulunur. Örnek: 150 adet gözlemden oluşan bir seride medyan; 150+1/2=75,5 bulunur.
Mod:
Bir seride en çok tekrarlanan değere mod adı verilir.
Örnek: 2 5 3 2 4 2 6 2 serisinin modunu bulalım?
Önce seriyi sıralayalım
2 2 2 3 4 5 6 seride en çok tekrarlanan değer iki olduğundan mod=2 dir.
Değişkenlik ölçütleri: bir seriyi oluştururken gözlem değerlerinin değer itibari ile birbirlerinden ya da ortalamalardan uzaklıkları esas alınarak oluşturulan ölçütlere değişkenli ölçüt denir.
Değişim aralığı: bir serideki en küçük değer ile en büyük değer arasındaki farktır.
D.A=X max-Xmin ile ifade edilir.
Örnek:
X
12
14
16
18
20 serinin değişim aralığı? D.A=20–12=8 dir.
Standart sapma: bir seriyi oluşturan gözlem değerlerinin aritmetik ortalamasında farklarının kareleri ortalamaları olarak tanımlanır. Sigma ile gösterilir.

Açıköğretim 2.sınıf iktisat ders notları / Kamu Maliyesi,1,2.3.4.5.ünite özet anlatım,Çalışma Soruları Şubat 16

Etiketler 2, 3, 4, 5, açıköğretim, aöf, ders notları, kamu maliyes, çalışma soruları, ünite 1, ünite özet anlatım | G & O | 0 comments 

ÜNİTE 1
GENEL EKONOMİ İÇİNDE KAMU KESİMİNİN GELİŞİMİ
*genel ekonomi içinde kamu kesiminin payının artmasını sağlayan en önemli etken Keynesyen iktisadi ve mali düşüncenin ortaya çıkmasıdır.
*katma bütçeli kuruluşlar ayrı bir tüzel kişiliğe ve özel gelirlere sahiptir.örn üniv. Karayolları, DSİ gibi
*musgrave göre kamu kesiminin yeni fonksiyonları ekonomik istikrarı sağlamak,kaynak dağılımında etkinliği sağlamak , gelirin yeniden dağılımı
*Döner sermayeli işletmeler ticari, sınai, kültürel, tarımsal ve mesleki nitelikteki bazı hizmetleri sunarlar.
*Sosyal güvenlik kuruluşları emekli sandığı, bağkur ve ssk
*Döner sermayeli işletmelerin yasal dayanağı muhasebe-i umumiye kanunu ile oluşturulmuştur.
*Klasik maliyecilere göre ekonomideki aksaklıklar geçicidir ve kendiliğinden dengeye gelir.Tarafsız maliye denk bütçe, sınırlı borçlanma ve düşük oranlı vergileri önermişlerdir.
*1990 sonrasındaki büyük bütçe açıklarının en önemli sebebi borç faizi ödemeleridir.
*Genel ve katma bütçenin birleştirilmesi ve bundan hazine yardımlarının çıkarılması yoluyla konsolide bütçeye ulaşılır.
*Türkiye’de mahalli idarelerin gelir ve harcamalarının konsolide bütçeye oranı % 7 düzeyindeyken 1985 yılında %12 ‘ye yükselmesinin sebebi emlak vergisinin belediyelere verilmesidir.
*Türkiye de kamu kesiminin unsurları konsolide bütçe , KİT’ler, mahalli idareler, sosyal güvenlik kuruluşları, fonlar ve döner sermayeler
*Türkiye de mahalli idareler belediyeler, il özel idareleri,köylerdir.
*devletin KİT’ler yoluyla sahip olduğu olanaklar
emek piyasasında ücretleri düzenleyebilmesi
mal ve hizmet piyasasında hizmetleri düzenleye bilmesi
elde ettiği kazançla sos. Devlet politikalarını daha iyi uygular.
*kamu kesiminin boyutlarını ortaya koyabilmek için bu kesimin gelir ve harcamalarını GSMH oranlamak gerekir.
*Döner sermaye işletmelerinin sayısı 1998 yılında 2835 tir.
*Günümüzde uygulamada olan fonlar
Tanıtma fonu, özelleştirme fonu,tasarruf mevduatı sigorta fonu,sosyal yardımlaşma ve dayanışma fonu,savunma sanayi destekleme fonu
*Bir ülkede dolaysız vergilerin ağırlıkta olması gelişmişlik düzeyini gösterir.
*Son yıllarda vergi gelirlerinin %55 dolaylı,%45 dolaysız vergilerden oluşmaktadır.
*Döner sermayeli işletmelerin amaçları
Devlete ek gelir sağlaması
Toplam talep ihtiyacının bir kısmını karşılaması
Boş kapasitenin kullanılması
Temel kamu hizmetlerinin yanı sıra ticari ve sınai bazı hizmetlerinde sunulabilmesi
*KİT’ler devletin ekonomik alanda mal ve hizmet üreten kuruluşlarının genel adıdır.
*Keynesyen yaklaşıma göre tam istihdamı ve ekonomik istikrarı sağlamak için devletin devletin ekonomiye müdahalesi gerekir.
*Konsolide bütçe harcamaları
idari fonksiyonel ayrıma göre:genel hizmetler sosyal hizmetler,savunma, adalet,emniyet,tarım-orman-köy ve su işleri,bayındırlık, ulaştırma,karayolları,madencilik eğitim,sağlık, kültürel turizm ile borç faizlerinden oluşur.
Ekonomik ayrıma göre:cari, yatırım ve transfer harcamaları.
*merkantlizm:zenginliğin ölçüsü toplumun sahip olduğu altın ve gümüşlerdir.
*fizyokrasi:zenginliğin kaynağı toprak ve tarım sektörüdür.
*klasik liberal görüş:’’bırakınız yapsınlar,bırakınız geçsinler’’kavramıyla ifade edilebilir.savunma, adalet ve yürütme işlerinin dışında ekonomiye müdahale edilmemelidir.
DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN KONULAR
Merkantilistler ve Fiyokratlar’a göre zenginliğin kaynağı
Klasik ve Keynesyen görüşlerin temel ilkeleri
Konsolide bütçe harcamalarının ayırımı
Konsolide bütçe, fonlar veya döner sermayeli kuruluşların tanımları

ÇALIŞMA SORULARI
1. Fizyokratlar’a göre toplumların zenginlik kaynağın ölçüsü aşağıdakilerden hangisidir?
A) Altın ve gümüş B) Nüfus C) Toprak D) Yeraltı kaynakları E) Sermaye birikimi

2. Aşağıdakilerden hangisi Klasik iktisatçıların görüşlerinden biri değildir?
A) Görünmez el B) Bırakınız yapsınlar, bırakınız geçsinler C) Devletin sadece yasa ve hukuk düzenini devam ettirmesi
D) Maliye politikası E) Denk bütçe

3. Aşağıdakilerden hangisi Keynesyen iktisatçıların görüşlerinden biridir?
A) Görünmez el B) Devlet müdahalesi C) Devletin sadece yasa ve hukuk düzenini devam ettirmesi D) Para politikası E) Denk bütçe

4. Genel ve katma bütçenin birleştirilmesi ve bundan hazine yardımları ile devlet katkısının düşülmesi yoluyla bulunan bütçe aşağıdakilerden hangisidir?
A) Devlet bütçesi B) Döner sermaye C) Genel bütçe D) Katma bütçe E) Konsolide bütçe

5. Aşağıdakilerden hangisi kamu kesimi içerisinde yer almaz?
A) Kamu iktisadi teşebbüsleri B) Mahalli idareler C) Özel kuruluşlar D) Sosyal güvenlik kuruluşları E) Döner sermayeler

6. Aşağıdakilerden hangisi konsolide bütçe harcamalarının idari-fonksiyonel ayırımında bulunmaz?
A) Transfer harcamaları B) Genel hizmetler C) Bayındırlık hizmetleri D) Sosyal hizmetler E) Borç faizleri

7. Genel ve katma bütçeli kuruluşların kamu hizmetlerini yerine getirirken aynı zamanda ticari, sınai, kültürel, tarımsal veya mesleki nitelikteki çeşitli hizmetleri yapabilmeleri amacıyla, bu kuruluşların bünyelerinde kurulan ve özel işletme niteliğindeki işletmeler aşağıdakilerden hangisidir?
A) Kamu iktisadi teşebbüsleri B) Döner sermayeler C) Fonlar D) Mahalli idareler E) Sosyal güvenlik kuruluşları

8. Aşağıdakilerden hangisi günümüzde de faaliyetine devam eden fonlardan biri değildir?
A) Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Fonu B) Savunma Sanayini Destekleme Fonu C) Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu
D) Özelleştirme Fonu E) Toplu Konut Fonu

9. Belirli bir amacın gerçekleştirilmesi için ayrılmış bulunan ve gerektiği zaman kullanılmak üzere belli bir hesapta toplanan ve harcanabilen paralara ne ad verilir?
A) Fon B) Sermaye C) Bütçe D) Tasarruf E) Ödenek

10. Kişileri iradeleri dışında uğradıkları fiziki ve iktisadi tehlikelerin zararlarından kurtarmak ya da bu tehlikelerin zararlarını azaltmak, kişiye bu zararların karşılığında insanlık onuruna yaraşır asgari bir yaşam düzeyi sağlamak amacıyla sosyal devlet ilkeleri gereği kurulmuş kamu kuruluşları aşağıdakilerden hangisidir?
A) Kamu iktisadi teşebbüsleri B) Döner sermayeler C) Fonlar D) Sosyal güvenlik kuruluşları E) Mahalli idareler

CEVAP ANAHTARI
1.C/ 2.D/3. B/ 4. E/ 5. C/ 6. A/ 7. B/ 8. E/ 9. A/ 10. D

ÜNİTE 2
KAMU MALİYESİNİN GÖREVLERİ
*piyasa başarısızlığının nedenleri; ortak mallar, kamusal mallar, yarı kamusal mallar, dışsallıklar, ölçeğe göre artan getirili ekonomiler ile risk ve belirsizlik sorunudur.
*ortak malların kullanımında bireysel ve toplumsal çıkarların çatışmasına ortaklar trajedisi denir.ortak mallar sınırsız kullanıldığı için aşırı tüketilmesi nedeniyle zarar görür.
*piyasa başarısızlığı piyasaların etkin çalışmamasını veya bir şekilde ters çalışmasını ifade eder.
*faydasından tüm bireylerlin kısıtlanmak sızın sınırsız olarak yararlandığı tek bir kişinin kendi hakkını satma olanağına sahip olamadığı mallara denir.örn hava , deniz
*bir birey yada firmanın yaptığı ekonomik faaliyetten diğer bir birey yada firma fayda veya zarar görmesine dışsallık denir.
*kaynak tahsisinde devlet müdahalesi sebepleri
dışsallıklar, kamusal ve yarı kamusal mallar, ortak mallar, risk ve belirsizlikler,ölçeğe göre artan ekonomiler
*gelecek fiyatlarının belirsizliği gelecek piyasasının oluşmasına engeller.
*ölçeğe göre artan getirili ekonomilerde fiyat, marjinal maliyete eşit olmalıdır.
*piyasa başarısızlıklarında devlete yüklenen görevler
kaynak tahsisi ekonomik istikrar gelir dağılımı düzenleyici görevler
*bedavacılık sorunu kamusal mallarda gönüllü fiyatlar oluşamayacağı için kamu malının finansmanı zorlama (vergi) unsuru taşır.bu soruna bedavacılık sorunu denir.
*gelecek piyasasının oluşamamasının nedeniyle devlet özellikle işsizlik sigortası, sosyal güvenlik, sağlık sigortası gibi alanlarda faaliyetlerde bulunmaktadır.
*devlet adil gelir dağılımını sağlamak amacıyla zorunlu vergileme, vergilemede artan oranlılık, bazı kamusal mal ve hizmetler, sübvasiyonlar
*devlet para ve maliye politikası araçlarını kullanarak ekonomik istikrarı sağlamak amacıyla ekonomiye müdahale eder.
*enflasyonla mücadele, gelir dağılımının bozulmasına yol açmaktadır.bu sebeple devlete yüklenen görevlerden gelir dağılımı ve ekonomik istikrar birbiriyle çatışır.
*ekonomik istikrar kavramı ile enflasyon ve deflasyonun önlenmesi (yani fiyat istikrarı) işsizliğin önlenmesi (yani tam istihdam) büyüme ve kalkınmanın sağlanması cari işlemler dengesi kastedilir.
*monopolcü kar maksimizasyonunun amacı az üretip yüksek fiyata satmaktır.

SINAVA YÖNELİK
Devletin piyasaya ekonomik amaçlarla müdahale etme nedenleri
Yarı kamusal mallar ve özellikleri
Dışsallık ve piyasa başarısızlığı
Konularına dikkat edilmelidir.



KAMU MALİYESİ
ÜNİTE 3
KAMUSAL MALLAR VE DIŞSALLIKLAR
Kamusal malların üretimi için en uygun düzey Kısmi denge ve genel denge analizi yardımlarıyla bulunabilir.
KISMİ DENGE ANALİZİ:tek bir malın arz ve talep düzeyi yardımıyla denge üretim ve denge fiyat düzeyinin belirlenmesidir.
Özel mallarda piyasa talebi, tüketicilerin toplam talebinden oluşur.piyasada A ve B gibi iki tüketici varsa toplam talep Da+Db=Dt olacaktır.
Kamu mallarının üretiminde etkinliğin sağlanması bireylerin kamu mallarından elde ettiklerin marjinal faydaların toplamının, kamu mallarının üretiminin marjinal maliyetine eşit olduğu düzeyde gerçekleşir.bu durum samuelson koşulu olarak adlandırılır.Mali rant,bireylerin ödemelerinin faydasının yararlandığı hizmetlerin faydasından az olmasıdır.Mali sömürücü ise, bireylerin ödemelerinin değerin aldığı hizmetlerin faydasından fazla olmasıdır.
Genel denge analizi:genel denge analizi bir ekonomide hem kamu hem de özel malların birlikte etkinliğin sağlanması koşullarının incelenmesidir.kısmi analizde olduğu gibi genel denge analizinde de kamu malını üretenin marjinal maliyeti, kişilerin kamu malından elde ettikleri faydaların toplamına eşittir.
Dışsallıklar:bir bireyin ya da firmanın ekonomik faaliyeti sonucu diğer bireylerin ya da firmaların etkilenip, kar yada zarar görmeleridir.faaliyet türlerine göre dışsallıklar
Üreticiden üreticiye
Üreticiden tüketiciye
Tüketiciden tüketiciye
Tüketiciden üreticiye dışsallılar olarak 4 grupta toplanabilir.


KAMU MALİYESİ
ÜNİTE 4
SİYASİ KARAR ALMA MEKANİZMALRI
Kamu idaresinin kamu mallarının üretim düzeylerini belirlerken karar alma süresinde gösterdiği davranışların tümüne kamusal tercih teorisi denir.
Bireylerin tercihlerini kamuya anlattığı mekanizmaya oylama mekanizması denir.3 aşama olarak sırayla
1-bireylerin tercihleri – oylama
2-siyasi karar alma
3-bürokratik işlem aşaması
çoğunluk kuralının bir sonuca ulaşmadığı duruma oylama paradoksu denir.seçim gündemi değiştikçe farklı sonuçlara ulaşılır.
Bürokratın faysa fonksiyonunu
Ücreti, terfi koşulları, emrinde çalışan kişi sayısı ve onların ücretleri bürokrata sağladığı ün, iktidar ve patronaj gücü etkiler.
Temsili demokrasilerde ilgili çalışmayı ilk anther downs yapmıştır.
Bürokrasi devletin vermiş olduğu hizmetlerin üretmekle sorumlu olan bürokratların toplamıdır.
Çoğunluk oylama modeline medyan seçme modelide denir.
Elde edilecek fayda veya çıkarın büyüklüğü artıkça baskı grubunun başarıya ulaşma şansıda artar.
Üye sayısı artıkça bedavacılık sorunu ortaya çıkacağından baskı gruplarının faaliyetlerinde başarı şansı düşer.
Kamusal tercihlerde 1 bire = 1 oy
Özel tercihlerde 1 TL = 1 oy kuralı vardır
Oylama bireylerin tercihlerini siyasi karar alma mekanizmalarına iletme yoludur.
Niksanen’e göre devlet küçülmelidir.çünkü bürokrasi, çıktılarının artmasına ve bütçenin büyümesine sebep olur.
Özel sektörün tek amacı kar maksimizasyonudur.
Dışsal maliyet gelirin yeniden hem de kolletif anlaşmadan doğan kazançların azalması sonucu ortaya çıkan maliyetleri kapsar.
Max weber:ileri sürdüğü bürokrasi modelinde bürokratları soru soran bağımsız hareket edebilen tipler değildir.onlar için esas olan yasa ve kuralardır.max weber bu bürokrat tipini rasyonel bürokratlar olarak adlandırmıştır.
Breton-niskanen analizleri:Niskanen e göre bürokratlar bireyler gibi fayda maksimzasyonu amaçlarlar.
Ücret, terfi, astların sayısı ve gelirleri, patronaj hakları, ünvanı, bürokratın iş yaparken gözeteceği amaçlardır.



KAMU MALİYESİ
ÜNİTE 5
KAMU HARCAMALARI VE SINIFLANDIRILMASI

*1950 ye kadar kamu gelirleri,1950 den sonra kamu harcamaları önem kazanmıştır.
*kamu harcamalarının artmasının nedenleri
gelir artışı
nüfus artışı
savaşlara ve bunlara bağlı olarak en önemlisi ise devlet görevinin artmasıdır.
*kamu harcamaları:merkezi devlet örgütü ve yerel yönetimlerin harcamalarıdır.bunların yanında KİT ler, sosyal güvenlik kuruluşlarının harcamaları ile vergi harcamaları (muafiyet ve istisna)dır.
KAMU HARCAMALARININ SINIFLANDIRILMASI
1.analitik sınıflandırma:1995 yılında kamu mali yönetim projesi kapsamında yapılan sınıflandırmadır.
Aynı kuruma tahsis edilen kaynakların aynı kuruluşta yer alması benimsenmiştir.
2.idari (kurumsal)sınıflandırma:bu sınıflandırma devletin örgüt yapısına göre belirlenip, harcamayı yapan yönetim birimlerini esas alır.
3.işlevsel (fonksiyonel) sınıflandırma:
4.Ekonomik sınıflandırma
*işlevsel sınıflandırmadaki
genel hizmetleri yürüten kuruluşlar:TBMM, cumhurbaşkanlığı, anayasa mahkemesi , başbakanlık, dışişleri bakanlığı
ekonomik hizmetleri:ulaştırma, enerji ve tabi kaynaklar bakanlığı, devlet su işleri, tekel
sosyal hizmetleriağlık ve sos. Çalışma bakanlığı ve sos. Güvenlik ve milli eğitim bakanlığı, diyanet işleri, üniversiteler
*fonksiyonel sınıflandırmaya göre devlet faaliyetleri:
genel hizmetleravunma hizmetleri, kamu düzeni ve güvenlik hizmetleri, ekonomik işler ve hizmetler, çevre koruma hizmetleri, iskan ve toplum refah hizmetleri, sağlık hizmetleri, dinlenme kültür ve din hizmetleri, eğitim hizmetleri, sosyal güvenlik hizmetleri
*ekonomik sınıflandırmada kamu harcamaları ayrımı
gerçek harcamalar (yatırım ve cari harcamalar)
transfer harcamaları olarak ayrılır
*devletin büyüklüğünün ölçülmesi kamu harcamaları / GSMH ile bulunur.colin clark’ a göre bu oran %25’i aşmamalıdır.çünkü bu durumda vergiler artar ve işçilerin çalışma isteği düşeceğinden milli gelirde düşer.
*kalkınma carileri eğitim ve sağlık harcamalarıdır.
*kamu harcamaları 1950’lerden sonra önem kazanmıştır.
*devletin ekonomi içinde büyüklüğünü bulmak için kamu harcamaları/ GSMH
*kamu harcamalarının üst sınırı milli gelirin kendisidir

 

 

Açıköğretim 2.sınıf iktisat ders notları / Ticaret Hukuku,ders notları,alıştırma,sorular Şubat 16

Etiketler alıştırma, açıköğretim, aöf, ders notları, sorular, ticaret hukuku | G & O | 0 comments 

Ticaret Hukuku


Menşe ve mahreç işaretleri ticaret unvanıdır.

Ticaret siciline tescilin ve ilanın üçüncü kişilerin sübjektif iyiniyetini kaldırması tescilin olumlu etkisinin sonucudur.

Ticari defter tutmak zorunda olanlar: Anonim şirket, ticari işletme işleten dernek, kollektif şirket, limited şirket. Esnaf ise ticari defter tutmak zorunda değildir.

Karar defterini tüzel kişi tacirler tutar.

Haksız rekabetin unsurları: Aldatıcı davranışın varlığı, Rekabet hakkının kötüye kullanılması, İktisadi rekabetin varlığı, Aldatıcı davranıştan başka surette iyiniyet kurallarına aykırılık.

Ticari işletmenin devri iyiniyetli üçüncü şahıslara ve alacaklılara karşı tescil ve ilandan itibaren hüküm ifade eder.

Komisyoncunun borç ve yükümleri: Özen gösterme ve talimata uyma, Hesap verme, Müvekkilin çıkarlarını koruma, İhbar etme

Cari hesapta iki süreyi birbirinden ayırt etmek gerekir. Bunlardan biri hesap devresidir. Diğeri ise anlaşma süresidir.

Ortak sayısının üst sınırı kanunla sınırlandırılan ortaklık tipi Limited ortaklıktır.

Kollektif ortaklıklarda itiraz hakkı yönetim hakkına sahip ortaklara aittir.

Kollektif ortaklıkta, sermaye borcunu ifa etmeyen ortaktan tazminat talep edilebilmesi için ortağa ihtar yapılmış olması aranır.

Anonim ortaklıkta yönetim kurulu üyelerine her toplantı günü için ödenen ücrete huzur hakkı denir.

Anonim ortaklıkta, denetçiler ortaklığın ciddi tehlikelerle karşılaştığını gösteren belirtiler olduğunda genel kurulu olağanüstü toplantıya çağırabilirler.

Komanditer ortağın olağanüstü denetleme hakkına ilişkin doğru ifadeler: Önemli sebeplerin varlığı halinde kullanılır. Ancak somut bir iş için kullanılır. Kullanılabilmesi için dava açılması gerekir. Sürekli nitelikte değildir.

Türk hukukuna göre çıkartılması mümkün olan tahviller: Primli, İkramiyeli, Teminatlı, Pay senediyle değiştirilebilir tahvil.

Kollektif ortaklıklarda , ortaklığı temsil etme yetkisinin sınırlandırılmasının iyiniyet sahibi kişilere karşı geçerli olması için sınırlandırma ticaret siciline tescil ve ilan edilmeli.

Kollektif ortaklığın rızai temsilcileri: Ticari mümessiller, Ticari işler tellalı, Komisyoncular, Ticari vekiller

Nama yazılı tahviller alacağın temliki hükümlerine göre devredilebilir.

Emre yazılı ödeme vaadine Poliçe ile ilgili hükümler uygulanır.

Bir limited ortaklığın ortak sayısının yirmiden fazla olması halinde genel kurul toplantılarında anonim ortaklığa ait kurallar uygulanır.

Görüldüğünden belli bir süre sonra ödenecek poliçelerde ibraz süresi 1 yıldır.

Limited ortaklıklarda, ortaklık sözleşmesinde aksine bir hüküm yoksa, müdür sıfatına kanunen ortakların tümü sahip olur.

Çekte sorumlulardan birisinin kendisine karşı sorumlu olanlara karşı açacağı davanın zamanaşımı süresi, çeki ödediği tarihten itibaren 6 aydır.

Mükerrer sigortanın amacı sigortacılara güveni arttırmak.

Kıymetli evrakın özellikleri: Kıymetli evrakın içerdiği hakkın başkasına devredilebilmesi. Kıymetli evrak tiplerinin kanunda sınırlayıcı olarak sayılmış olması. Soyutluk ilkesinin yürürlükte olması. Hakla senet arasında kuvvetli bir bağın var olması.

Hayat sigortalarında lehtarın özelliği akde taraf olmamasıdır.

Sigortanın yararları: Milli kaynakları koruması, Tasarruf sağlaması, Güvenlik sağlaması, Kapital sağlaması.

Makbuz senedi bir emtia senedidir.

Maliki olduğu bir deniz gemisini deniz ticaretinde kullanan kişiye donatan denir.

Makbuz senedine, makbuz senediyle birlikte Varant devredilirse beyaz ciro yapılabilir.

Sigortacının iç teşkilatında yer alan servisler: Muhasebe, Hukuk, Reasürans, Hasar

Müşterek avarya paylaşmasını tespit eden belgeye dispeç denir.

Sigortacı, sigorta ettirenin haklarına riziko gerçekleşince halef olur.

Sigorta hukukuna ilişkin başlıca kanunlar: Kooperatifler kanunu, Mükerrer Sigorta İnhisarı Hakkında Kanun, Trafik kanunu, Türk Ticaret kanunu.

Derneklerin malı olan gemiler yönetim kurulunu oluşturan kişilerin çoğunluğunun Türk vatandaşı olması koşuluyla Türk gemisi sayılırlar

//////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////

TİCARET HUKUKU DERS NOTLARI

İşverene açılacak tazminat davasında Ticaret Mahkemesi görevli değildir.

Ticari işletmenin öğeleri: Gelir sağlamayı hedef almak,belli bir çapı aşmak.

Pastamaliye: İşletmenin yeri,deneyimi,itibari ve müşteri çevresi gibi değerleri için ödenene paradır.

Kısıtlıya ait bir işletme vasileri tarafından işletiliyorsa tacir sıfatıda vasiye aittir.

Coğrafi İşaret:Örn: Antep fıstığı,Adana Kebap

Temerrüt: Alacaklının alacağını almakta gecikmesine temerrüt denir.

Ticaret ortaklıkları tacir sıfatını işletme ticaret siciline tescil edilince kazanır.

Ticari işletmeyi işletme maddesi tacir sıfatına bağlanan hüküm ve sonuçlardan değildir.

Ticaretle uğraşması yasak olan memur ticari işletme işletiyorsa tacir sayılır.

Hapis hakkı:Kanunda öngörülen koşulların gerçekleşip alacaklının zilyetliğinde bulunan taşınır malları iade etmeyerek paraya çevirmesiyle oluşan ayni haktır.

Bir ticari işletmenin sadece borçlarının devredilmesi mümkün değildir.

Her tacirin bir işletme adı kullanması gerekmez.

Ticari işletme açmış gibi kendi adına üçüncü kişilerle işlemlerde bulunan kişi tacir gibi sorumlu sayılır.

Kanuna ve usulune uygun olarak tescil ve ilan ettirilmiş olan ünvanı kullanma hakkının yalnız sahibine ait olmasına tekel hakkı denir.

Ticari işletmeyle ilgili olarak kanunda öngörülen bilgilerin yazıldığı kütüğe ticaret sicili denir.
Haksız rekabet sonucu açılabilecek davalar:Önleme,manevi giderim,tesbit ve düzeltme
Tescil ilanı 3.kişilere karşı ilanın çıkmasını izleyen ilk iş günü geçerlidir.

T.T.K’da Adi Ortaklık yoktur.

Cari hesabın geçerlilik şartı:Yazılı şekildir.

Haciz veya iflas yoluyla takip olunan bir borçludan alacağını kısmen veya tamamen elde edemeyen alacaklıya verilen ve alacak tutarını açıklayan belgeye aciz belgesi denir

Kolektif ortaklık için ortak sayısının alt ve üst limiti çizilmemiştir.

Marka türleri:Hizmet-garanti-ticaret

Say=Emek demektir.


Ortaklık sözleşmelerinin geçerli olabilmesi için sözleşme yazılı olarak yapılmalı ve imzaları noterce onanmalıdır.

Kolektif ortaklıkta ortaklar tasfiye memurunun aczine karar verebilmek için oy birliğine ihtiyaç duyarlar.

Günlük defterlerin Ocak ayının sonuna kadar kapatılması ve onanması gerekir.

Ekonomik rekabetin her türlü kötüye kullanımına haksız rekabet denir.
///////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////
Ticaret Hukuku 2. SINIF

Soru 1. Ticari işletmenin devri iyi niyetli üçüncü şahıslara ve alacaklılara ne zamandan itibaren hüküm ifade eder?
S.....-Tescil ve ilandan
Soru 2. Sadece bir taraf için ticari sayılan ve sözleşmeden doğmayan iş nasıl nitendirilir?
S.256-S.5-İş her iki taraf içinde adidir.
Soru 3. Aşağıdakilerden hangisi, ticari defter tutmak zorunda değildir?
S.260- Esnaf ticari defter tutmak zorunda değildir : ticari defter tutmak tacirlere özgü bir sonuçtur.
Soru 4. Aşağıdakilerden hangisi tacir sıfatının sonuçlarından biri değildir?
S.259- Marka ve işletme adı kullanmak
Soru 5. Menşe ve mahreç işaretleri nedir?
S.262- Ticari isim
Soru 6. Ali Uzun'un sınırlı, Veli Kısa'nın da sınırsız sorumlu ortağı olduğu Peynircilik Komandit Ortaklığı için aşağıdaki ibarelerden hangisi yasal bir ticaret ünvanını oluşturur?
S.263- Veli kısa ve ortağı peynircilik komandit ortaklığı
Soru 7. Aşağıdakilerden hangisi tescil prosedürü içinde yer almaz.?
S.270 S.5- Tic. Oda. onayı yer alanlar: talep,sicil memurunun incelemesi,sicil memurunun kararı, tescil sorunu, ilan.
Soru 8. Ticaret sicil memurluğu nerede kurulur?
S.267- Ticaret odası bulunan yerlerde
Soru 9. Haksız rekabet için bir yıllık zamanaşımı süresi dışında öngörülen ikinci zamanaşımı süresi kaç yıldır?
S.273- 2 yıldır.
Soru 10. Aşağıdakilerden hangisi, haksız rekabetin unsurlarından biri değildir?
S.272 S.1- Rekabetin ticari işletmeler arasında söz konusu olması.
Soru 11. Karar defterini aşağıdakilerden hangisi tutar?
S.275- Tüzel kişi tacirler.
Soru 12. Eski Ticaret Kanununda tutulması emredildiği halde, yeni Ticaret Kanununda tutulması öngörülmeyen defter aşağıdakilerden hangisidir?
S.275- Kopya defter
Soru 13. Arızi olarak bir veya bir kaç ticari işe aracılık eden tellal hakkında aşağıdaki kanunlardan hangisi uygulanır?
S.283- Borçlar kanunu.
Soru 14. Aşağıdakilerden hangisi, tabi tüccar yardımcılarından biridir?
S.281- Ticari vekil.
Soru 15. Cari hesapta iki süreyi birbirinden ayırt etmek gerekir. Bunlardan biri hesap devresidir. Diğeri aşağıdakilerden hangisidir?
S.287- Anlaşma süresi.
Soru 16. Cari hesap mukavelesinin yazılı şekilde yapılması ne şartıdır?
S.286- Sıhhat(varlık)şartıdır.
Soru 17. Ortak sayısının üst sınırı kanunla sınırlandırılan ortaklık tipi aşağıdakilerden hangisidir?
S.289- Limited ortaklık. 50 kişi max. 2 min.
Soru 18. Aşağıdaki ortaklıkların hangisinde yalnızca sınırsız sorumlu ortaklar vardır?
S.291- Kollektif ortaklık.
Soru 19. Kollektif ortaklıklarda itiraz hakkı aşağıdakilerden hangisine aittir?
S.298 S.1- Yönetim hakkına sahip ortaklara
1
Soru 20. Kollektif ortaklıkta, rekabet yasağını ihlal eden bir ortağa karşı işleyecek olan zamanaşımı süresi, muamelenin yapıldığı tarihten itibaren ne kadardır?
S.295- 1 yıldır. Olayı öğrenmeden itibaren 3 aydır.
Soru 21. Aşağıdakilerden hangisi kollektif ortaklığın rızai temsilcilerinden biri değildir?
S.300- Ortaklık organları.
Soru 22. Kanun koyucu, bir ortağın kollektif ortaklıktan ölüm hali dışında iki durumda çıkabileceğini öngörmüştür. Bunlardan biri diğer ortakların onaylamasıdır. Diğeri aşağıdakilerden hangisidir?
S.301- Ortaklık sözleşmesinde hüküm varsa veya oy birliği ile diğer ortaklarda onaylarsa çıkabilir.
Soru 23. Komandit ortaklık sözleşmesinde eksiklikler bulunmasının yaptırımı aşağıdakilerden hangisidir?
S.306- komandit ortaklık kollektif ortaklık sayılır.
Soru 24. Komanditer ortak tarafından konulan, paradan başka sermayenin değeri aşağıdakilerden hangisi tarafından biçilir?
S.308- Ortaklar.
Soru 25. Devletin, konusu kamu hizmeti olan bir anonim şirketin yönetim kuruluna temsilci göndermesinin şartı nedir?
S.315- Esas sözleşmede açıklık bulunması.
Soru 26. Anonim ortaklıkta, denetçiler aşağıdaki durumların hangisinde genel kurulu olağanüstü toplantıya çağırabilirler?
S.333- Ortaklığın ciddi tehlikelerle karşılaştığını gösteren belirtiler olduğunda.
Soru 27. Aşağıdakilerden hangisi, gündemde yer almasa dahi anonim ortaklık genel kurulu bu konuda karar alabilir?
S.318- Yönetim kurulu üyeleri aleyhine dava açılması.

Açıköğretim 2.sınıf ders notları / Muhasebe Uygulamaları/Ünite 2,3,4,5,6.7,8 Şubat 16

Etiketler 2.sınıf ders notları, 3, 4, 5, açıköğretim, aöf, ders notları, hazır değerler, muhasebe, ünite 2 | G & O | 0 comments 

ÜNİTE 2 – HAZIR DEĞERLER VE MENKUL KIYMETLER

KASA HSB: Aktif karakterli bir bilanço hesabıdır.Kasaya giriş oldığunda kasa hesabının borcuna, kasadan çıkış olduğunda hesabın alacağına kayıt yapılır.
KASA HSB

GİRİŞ ÇIKIŞ



Kasa hesabıyla ilgili dönem sonunda 3 işlem ile karşılaşılabilir:
1-) Kasa denkliği : Hesabın borç kalanı ile gerçekte kasanın mevcutu birbirinin aynıysa kasa denk demektir.Bu durumda bir düzeltme kaydı yapılmaz.
Örnek : Kasanın denk olması için sayım sonucu mevcut kaç olmalıdır?
B KASA HSB A

3.500.000 2.000.000



2-) Kasa noksanı : Kasa mevcutu Kasa hesabının borç kalanından eksik ise kasa noksandır.Sebeb ;- fazla bir ödeme yapılmış olabilir
- eksik tahsilat yapılmıştır
- bir ödemenin kaydı unutulmuştur
- kişi zimmetine para geçirmiş olabilir.
Eksikliğin nedeni hiçbir şekilde bulunamıyorsa eksiklik Olağandışı gider ve zarar hsb.’nın borcuna devredilir.
Örnek : Sayım sonucu 1.100.000.TL.’dır, noksanlığın sebebinin bankadan yapılan eksik tahsilat olduğu anlaşılmıştır.Düzeltme kaydını yapınız.
B KASA HSB A ------------------------------------------------

2.000.000. 800.000. Sayım ve Tesellüm Nok Hsb. 100.000
Kasa Hsb. 100.000
-------------------------------------------------
Bankalar Hsb. 100.000
Sayım ve Tesellüm Nok.Hsb. 100.000
--------------------------------------------------






Örnek : Sayım sonucu 1.500.000.TL.fakat noksanlığın sebebi bulunamamıştır.Düzeltme kaydını yapınız.
B KASA HSB A ------------------------------------------------

5.000.000 3.000.000 Sayım ve Tesellüm Nok Hsb. 500.000
Kasa Hsb. 500.000
-------------------------------------------------
Olağandışı Gid.ve Zarar Hsb. 500.000
Sayım ve Tesellüm Nok.Hsb. 500.000
------------------------------------------------
3-) Kasa fazlası : Kasa mevcutu kasa hesabının borç kalanından fazla ise kasa fazladır.Şu sebeblerden fazla çıkabilir:
- Bir tahsilat kaydı yapılmamıştır yada eksik tahsilat kaydı yapılmıştır.
- Eksik bir ödeme yapılmış olabilir.
- Fazla bir tahsilat yapılmış olabilir.
- Bir ödeme fazla kaydedilmiş olabilir.
Fazlalık nedeni bulunamıyorsa Olağandışı Gelir ve karlar hsb.na alacak kaydı yapılır.
Örnek : Sayım sonucu mevcut 2.500.000.TL. dir.Fazlalığın nedeni müşteriye yapılan eksik ödemedir.Düzeltme kaydını yapınız.
B KASA HSB A ------------------------------------------------

5.000.000. 3.000.000. Kasa Hsb. 500.000
Sayım ve Tesellüm Faz.Hsb. 500.000
-------------------------------------------------
Sayım ve Tesellüm Nok.Hsb. 500.000
Alıcılar 500.000
------------------------------------------------
Örnek : Sayım sonucu mevcut 4.000.000.TL. dir.Fazlalığın nedeni ise bulunamamış.Düzeltme kaydını yapınız.
B KASA HSB A
--------------------------------------------------
7.000.000. 4.000.000. Kasa Hsb. 1.000.000
Sayım ve Tesellüm Faz.Hsb. 1.000.000
-------------------------------------------------
Sayım ve Tesellüm Faz..Hsb. 1.000.000
Diğer Ol.dş.Gel.Kar.Hsb. 1.000.000
--------------------------------------------------
YABANCI PARALAR : Yabancı paralar kasa hsb.nın altında izlenir.Tek düzende yabancı paralar için bir hesab yoktur.Yabancı paralar dönem sonunda Maliye Bkl.ğının açıkladığı kur üzerinden değerlendirilir.Değerlemede kasa hesabında işlem yapılır.
Örnek : İşletme yaptığı bir satış karşılığında müşteriden 2000 $ almıştır.O tarihte 1 $ = 100.000.TL. YKY.
-----------------------------------------------
KASA 200.000.000
Y.İÇİ SATIŞLAR 200.000.000
------------------------------------------------
2000$ * 100.000 TL. = 200.000.000.TL.
Örnek : İşletme 1000 $ ‘ı 1$ = 200.000.TL.den bozmuştur.
------------------------------------------------
KASA 200.000.000
KASA 100.000.000
KAMBİYO KARI 100.000.000
------------------------------------------------




Örnek : İşletme kasasında 1000 $ vardır.Kasa hsb.borç kalanı 100.000.000.TL.dir.Dönem sonunda Maliye Bakanlığı kuru
1 $ = 150.000.TL.açıklamıştır.YKY.
------------------------------------------------
KASA 50.000.000
KAMBİYO KARI 50.000.000
------------------------------------------------
Örnek :Yıl sonu işletme kasasında 3.000.$ vardır.Mal.Bkl.kuru ise 1 $ = 60.000.TL
Aynı tarihte kasanın ve dövizin durumu nedir?
KASA HSB A ------------------------------------------------
15.000.000 KASA HSB 3.000.000
3.000.000 KAMBİYO KARI 3.000.000

18.000.000 --------------------------------------------------
3.000 $ * 60.000 = 18.000.000 3.000.000 artış var
Örnek :Yıl sonu işletme kasasında 2.000.$ vardır.Mal.Bkl.kur ise 1$ = 100.000.TL
Aynı tarihte kasanın ve dövizin durumu nedir?
KASA HSB A ------------------------------------------------

400.000.000 200.000.000 KAMBİYO ZARARI 200.000.000
KASA 200.000.000

200.000.000 --------------------------------------------------
2000 $* 100.000 TL. = 200.000.000
BANKALAR HSB :
Dönem sonunda bankaların ana hesapları ile yardımcı hesapları karşılaştırılır.Gerekli düzeltme kayıtları yapılır.Tahakkuk eden faizler kayda alınır.
Bankalar hesabına AC/HSB da denir.Alacaklı c/hsb’ a tahakkuk eden brüt faizden %10 Gelir Vergisi bundanda %10 fon payı kesilir.Kalan kısım net faizdir.
BANKALAR
BANKALAR BANKA KRD.
ACH BCH
(Faiz geliri) (Finansman gideri)
Örnek : Bankadaki paraya 90.000.000 faiz geliri tahakkuk ettirilmiştir.Net faizi bulunuz.YKY.
90.000.000*%10 = 9.000.000. GV 9.000.000.GV * %10 = 900.000.FON PAYI
9.000.000.+ 900.000. = 9.900.000 Toplam kesinti
90.000.000. – 9.900.000 = 80.100.000
-----------------------------------------------
PEŞ.ÖD.VER.VE FON. 9.900.000
BANKALAR 80.100.000
FAİZ GELİRİ 90.000.000
------------------------------------------------
Örnek : Yıl içinde Akbank ach’na yatırılan 50.000.000.TL yanlışlıkla garanti ach’na
Yatırılmış gibi kaydedilmiştir.Düzeltme kaydını yapınız.
--------------------------------------- ------------------------------------------
BANKALAR (garanti) 50.000. BANKALAR(Akbank) 50.000.
KASA 50.000 BANKALAR(garanti) 50.000
----------------------------------------- ------------------------------------------
Hatalı kayıt Düzeltme kaydı







Örnek:Yıl içinde iş bankası ach’dan çekilen 10.000.000.TL yanlışlıkla ziraat bankasından çekilmiş gibi kaydedilmiştir.Düzeltme kaydını yapınız.
------------------------------------------- --------------------------------------------
KASA 10.000.000 BANKALAR(ziraat) 10.000.000
BANKALAR (ziraat) 10.000.000 BANKALAR(işbankası) 10.000.000
-------------------------------------------- ---------------------------------------------
Hatalı kayıt Düzeltme kaydı
Örnek : Yıl içinde müşteri B’nin Akbanka yatırdığı 40.000.000.TL ‘nin kayıtlara
Geçmediği anlaşılmıştır.Düzeltme kaydını yapınız.
-----------------------------------------------
BANKALAR(Akbank) 40.000.000
ALICILAR(b) 40.000.000
-----------------------------------------------
Örnek : Yıl içinde A bankasından satıcı Mehmet beye yapılan 20.000.000.TL
Ödeme kayıtlara geçmemiştir.Düzeltme kaydını yapınız.
----------------------------------------------
SATICILAR(Mehmet bey) 20.000.000
BANKALAR(Abankası) 20.000.000
------------------------------------------------
MENKUL KIYMETLER
İşletmenin kar elde etmek amaçlı geçici bir süre elde tutmak için satın aldığı hisse senedi
Tahvil yatırım fonu gibi varlıklara menkul kıymet denir.
Hisse senedi : AŞ.’lerin hisseli komandit şirketlerin ve kooperatiflerin kanuni hükümlere
Uygun olarak çıkarttıkları sermayeye katılma belgelerine hisse senedi denir.Nama yada
Hamiline yazılı olabilir, devredilebilir.Hisse senedi sahipleri karpayı-temettü alır.
Tahvil : İktisadi devlet teşekküllerinin kamu kuruluşlarının ve AŞ.’lerin borç para sağlamak
Amacıyla çıkarttığı borç senetlerine tahvil denir.Nama yada hamiline yazılı olabilir, devredilir.
Menkul kıymetler şu amaçlı satın alınırlar :
- Kısa zamanda alıp satmak
- Diğer şirket yönetimine katılmak
- Riski dağıtarak devamlı gelir sağlamak
- İş ilişkileri kurmak
- Özel fonlar tahsis etmek
*Menkul kıymetler alış bedelleri üzerinden kayıt edilir.Alındığında ilgili hesaba borç, satıldığında ilgili hesaba alacak kaydı yapılır.Alım-satım esnasında oluşan karlar Menkul Kıymet Satış Karları Hsb.na alacak, zararlar ise Menkul Kıymet Satış Zararları Hsb.na borç kaydedilir.
* Dönemsonunda hisse senetlerinde oluşan değer düşmeleri için karşılık ayırma zorunluluğu
vardır.Ayırırken değer düşüklükleri dikkate alınır, artışlar dikkate alınmaz.
Örnek: İşletme peşin olarak 100.000.000.TL.tutarında hisse senedi satın almıştır.YKY.
-------------------------------------
HİSSE SENEDİ 100.000.000
KASA 100.000.000
--------------------------------------
Örnek: İşletme 100.000.000.TL.ye satın aldığı hisse senetlerini peşin 150.000.000.TL.ye
Satmıştır.YKY.
-----------------------------------------------------
KASA 150.000.000
HİSSE SENETLERİ 100.000.000
MENKUL KIY.SAT.KARI 50.000.000
-------------------------------------------------------




Örnek: İşletme daha önce 300.000.000.TL.ye satın aldığı hisse senetlerini 250.000.000.TL.ye
Satmıştır.YKY.
---------------------------------------------------------
KASA 250.000.000
MENKUL KIY.SAT.ZARARI 50.000.000
HİSSE SENETLERİ 300.000.000
-----------------------------------------------------------
Örnek: İşletmenin dönem içinde 100.000.000.TL.ye aldığı hisse senetlerinin dönemsonu borsa değeri 50.000.000.TL.dir.YKY.
----------------------------------------------
KARŞILIK GİDERLERİ 50.000.000
MEN.K.DEĞ.DÜŞ.KAR. 50.000.000
-----------------------------------------------
BORÇLU NAZIM HSB 50.000.000
ALACAKLI NAZIM HSB 50.000.000
------------------------------------------------
100.000.000.- 50.000.000 = 50.000.000
Örnek : X= 100.000 Y= 80.000 değerli hisse senetlerinin dönemsonu borsa değerleri ise şunlardır: X= 70.000 Y= 100.000 ise YKY.(Değer artışı dikkate alınmaz.)
----------------------------------------------
KARŞILIK GİDERLERİ 30.000.000
MEN.K.DEĞ.DÜŞ.KAR. 30.000.000
-----------------------------------------------
BORÇLU NAZIM HSB 30.000.000
ALACAKLI NAZIM HSB 30.000.000
------------------------------------------------
100.000.000.- 70.000.000 = 30.000.000
Örnek: İşletmenin Arı AŞ.ye ait 50.000.nominal değerli 1.000 adet hisse senedi vardır.Arı AŞ.hissedarlarına %50 kar payı dağıtacağını açıklamıştır.
-------------------------------------------------------
DİĞER HAZIR DEĞERLER 25.000.000 Temettü-Kar payının tahakkuk kaydı
İŞT.TEMETTÜ GEL. 25.000.000
--------------------------------------------------------
50.000.* 1.000=50.000.000*%50=25.000.000
Örnek: Hisse senedi kuponları Arı Aş.ye verilerek 25.000.000.TL.temettü geliri tahsil edilmiştir.
-------------------------------------------------------
KASA 25.000.000 Temettünün tahsil edilmesi
DİĞER HAZIR DEĞERLER 25.000.000
--------------------------------------------------------
Örnek : İşletmenin elinde Arı AŞ.nin çıkardığı tahvillerden 80.000.000.TL nominal değerli %60 faizli 30.09.1999 faiz tarihli tahvil vardır.Arı AŞ.tahvil faizlerinden %10 gelir vergisi ve ondanda %10 fon payı ayırmış net tutarı 01.10.1999 da işletmeye ödemiştir.
80.000.000* %60 = 48.000.000 tahvil faizi
48.000.000* %10 = 4.800.000 gelir v.stopajı
4.800.000* %10 = 480.000 fon payı
-------------------------------------------------------
42.720.000 net faiz geliri
-----------------------------------------------------
DİĞER HAZIR DEĞERLER 48.000.000 tahvil faizi tahakkuku
FAİZ GELİRLERİ 48.000.000
-----------------------------------------------------
-------------------------------------------------------
KASA 42.720.000 tahvil faizi tahsil edilmesi
PEŞ.ÖD.VER.VE FON. 5.280.000
DİĞ.HAZIR DEĞERLER 48.000.000
---------------------------------------------------------

Örnek: Dönemsonu işletme elinde fazi başlangıcı 1 aralık faizi %80 olan 3 aylık 100.000.000.TL.değerinde hazine bonosu vardır.31 aralık itibariyle faiz ne kadardır.YKY.
100.000.000*80*31
------------------------ = 6.794.520.
365
-------------------------------------------------
GELİR TAHAKKUKLARI 6.794.520. Bir sonraki yılın gelirin cari yıl tahakkuk kaydı
FAİZ GELİRLERİ 6.794.520
---------------------------------------------------
BORÇLU NAZIM HSB 6.794.520
ALACAKLI NAZIM HSB 6.794.520
-----------------------------------------------------
Bu işlem dönemsonu ile ilgilidir.İlgili Hesabı kapatmak için yapıl

---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

ÜNİTE- 3 ALACAKLAR

1- TİCARİ ALACAKLAR
- ALICILAR
- ALACAK SENETLERİ
- ŞÜPHELİ TİCARİ ALACAKLAR
2- DİĞER TİCARİ ALACAKLAR
1- TİCARİ ALACAKLAR
a)ALICILAR : Müşterilerin işletmeye olan senetsiz borçların izlendiği hesaptır.Aktif bir hesaptır.Müşteri işletmeye borçlandığında hesap borçlu, borcunu ödediğinde hesap alacaklı çalışır.
Değerleme : Alıcılar hesabı için vuk. Değerleme ölçüsü olarak mukayyet değer esasını uygular.
Dönem sonu alıcılar hesabı yardımcı hesap toplamları ile karşılaştrılarak hesap toplamlarının sağlaması yapılır.
Örnek: İşletme tamamı kredili 5.000.000.tl. tutarlı mal satmıştır.
------------------------------------
alıcılar 5.000.000
y.içi.satışlar 5.000.000
------------------------------------
Örnek: İşletme yarısı peşin yarısı kredili olarak 10.000.000 tl tutarlı mal satmıştır.
-----------------------------------
alıcılar 5.000.000
kasa 5.000.000
y.içi satışlar 10.000.000
----------------------------------------
Örnek: İşletme müşterisine 1.000.000 tl satış iskontosu uygulamıştır.
-------------------------------------
satış iskontoları 1.000.000
alıcılar 1.000.000
--------------------------------------
Örnek : Müşteri işletmeye olan senetsiz borcunun 3.000.000.tl.sini ödemiştir.
-----------------------------------
kasa 3.000.000
alıcılar 3.000.000
-----------------------------------
Örnek: Yıl içinde 10.000.000 tl tutarlı bir kredili satış kayıtlara yanlışlıkla 8.000.000 tl olarak geçmiştir,düzeltme kaydını yapınız.
---------------------------------------- -------------------------------------
alıcılar 8.000.000 alıcılar 2.000.000
y.içi satışlar 8.000.000 y.içi satışlar 2.000.000
---------------------------------------- ----------------------------------------
HATALI KAYIT DÜZELTME KAYDI



b) ALACAK SENETLERİ :Müşterilerin işletmeye olan senetli borçlarını gösteren aktif bir hesaptır.
Müşteriden bir senet alındığında hesabın borcuna ,bu senetleri ciro edip başkasına devrederken yada senedin vadesi gelip müşteri senedini ödediğinde hesabın alacağın akayıt yapılır.
Bu senetler 4 türdür:
Cüzdandaki senetler
Tahsildeki senetler:
İskontodaki senetler
Teminattaki senetler
Tahsil edilebilme durumuna göre 3 türdür:
Normal-tahsil edilebilir
Şüpheli alacaklar
Değersiz alacaklar
Değerleme: Değerleme ölçüsü olarak tasarruf değeri esas alınır.
Şüpheli duruma düşen alacak senetleri için itibari değer esas alınır ve bunlar için yılsonu karşılık ayrılır.Eğer alacak senetleri için mukayyet değer esas alınırsa bir envanter düzeltme kaydı yapılmaz.
Reoskont : Tasarruf değerinin alacak sentelrine uygulanması işlemine reoskont denir.Bu işlem
ALACAK SENETLERİ REOSKONTU HSB.nda izlenir.Aktifi düzenleyici olup esasen pasif karakterli bir hesaptır.
Formül : A.N.T.
36500+(N*T)
A: senedin değeri N: vade tarihi ile değerleme günü arasındaki gün sayısı T: reoskont oranı
Örnek: 20.01.1996 vadeli 80.000.000.tl.lik bir müşteri senedi yıl sonu reoskont uygulamasına tabi tutulmuştur.Uygulanan reoskont oranı %50 dir.Hesaplayınız.
80.000.000*%50 *20/36500+(20*50)=
800.000.000/365=2.191.780 80.000.000-2.191.780=77.808.220
-----------------------------
reoskont faiz giderleri 2.191.780
alacak.sen.reoskont. 2.191.780
-------------------------------
Bu işlem bir gider olduğu için dönem kar/zararına devredilerek kapatılır.

c) ŞÜPHELİ ALACAKLAR: Dava ve icra safhasında,yada protesto edilerek birden fazla istenmesine rağmen ödenmemiş alacaklar şüpheli sayılır.Bu alacaklar için karşılık ayrılması gerekir.Karşılık şüpheli duruma düşülen dönemde ayrılır.Oluşan gider dönem kar/zararına devredilir.
Ticari amaç olmayan alacaklar ve teminata bağlanmış alacaklar şüpheli duruma düşsede karşılık ayrılmaz.
Örnek: İşletme müşterisine ait 10.000.000 senedi vadesinde tahsil edememiş protesto ettirerek icraya vermiştir.
-----------------------------------------
alacak senetleri( protestoda)10.000.000
alacak senetleri( cüzdanda)10.000.000
-----------------------------------------

Örnek: Bu alacak senedi şüpheli duruma düşmüştür.
------------------------------------------
şüpheli tic.alacaklar 10.000.000
alacak senedi(protestoda) 10.000.000
------------------------------------------
karşılık giderleri 10.000.000
şüpheli tic.alacak.karşılığı 10.000.000
------------------------------------------

Örnek: Müşteri 10.000.000 senedini sonradan işletmeye ödemiştir.
------------------------------------
kasa 10.000.000
şüp.tic.alacak. 10.000.000
-------------------------------------
şüp.tic.alacak.karşılığı 10.000.000
konusu kalmayan karş. 10.000.000
---------------------------------------
DEĞERSİZ ALACAK: Tahsil olanağı mahkeme kararı ile imkansız hale gelen ve alınmasından vazgeçilen alacaktır.
Bunun için yeniden karşılık ayrılmaz.
Örnek: Müşteriden olan 10.000.000 tl senetli alacaktan vazgeçilmiştir.
---------------------------------------
şüpheli tic.alacak.karşılığı 10.000.000
şüpheli tic.alacaklar 10.000.000
-------------------------------------------
2-DİĞER ALACAKLAR :
İşletmenin ticari nedenli olmayan alacaklarını ifade eder. Bunlar :
· ortaklardan alacaklar
· iştiraklerden alacaklar
· bağlı ortaklıklardan alacaklar
· personelden alacaklar
· diğ.çeş.alacaklar
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

ÜNİTE 4- STOKLAR
Stok: Üretim veya ticaret işletmelerinde satmak amacıyla elde edinilen ticari mal,ilk madde malzeme,mamül,yarımamül vb.stoklar dahilinde yeralır.
Stok hareketlerini takip etme yöntemleri:
Aralıklı envanter yöntemi: Alışlar ve alıştan iade ile alıştan iskontolar 153 TİCARİ MAL hsb.borcunda,satışlar 600 Y.İÇİ veya 601 Y.DIŞI SATIŞLAR Hsb.alacağında izlenir.Ticari mal.hsb.borç kalanı gerçek durumu gösteremeyeceği için 621 SATILAN MALIN MALİYETİ hsb.borcuna .153 TİCARİ MAL.hsb.alacağına kayıt yaparak stokta kalan mal mevcudunun değeri belirlenir.600 SATIŞLAR brüt satışları 621 SATILAN MALIN MALİYETİ ise satışların maliyetini gösterir.Aradaki fark ise kar veya zarardır.Bu hesaplar 690 DÖNEM KAR/ZARARINA devredilerek kapatılır.
Devamlı envanter yöntemi: Satılan her malın satış anı maliyeti belirlenebilir.
TİCARİ MAL.hsb.borcuna maliyet fiyatıyla alışlar,alacağına maliyet fiyatıyla çıkışlar ve alıştan iade ile iskontolar kaydedilir.Hesabın borç kalanı mevcut malın maliyetini verir.
621 SATILAN MALIN MALİYETİ hsb.her satışta kullanılarak hesabın borcuna 153 TİCARİ MAL.hsb.alacağına kayıt yapılır
600 SATIŞLAR hsb.na satışlar satış fiyatından hasılat kaydedilir.600 ve 621 karşılaştırılarak kar/zarar tesbit edilir.
DEĞERLEME:
1-TTK VE MUHASEBE İLKELERİNE GÖRE :TTK.ya göre maliyet değeri ile piyasa değerinden hangisi düşükse o değer esas alınır.
Muhasebe ilkelerine göre ihtiyatlılık ilkesi gereği maliyet değeri esas alınır ve stokların değerinin düşme ihtimali düşünülerek stok değer düşüklüğü için karşlık ayrılır.
2-VUK.A GÖRE :
Satın alınan malın değerlemesi : maliyet bedeli esas alınır.Malın maliyetine mal alış giderleri olan her türlü taşıma ve nakliye gideri,gümrük vergisi ve sigorta bedeli dahil edilir.Maliyet hesabında ilk giren ilk çıkar veya son giren ilk çıkar yöntemi kullanılır.5 yıl yöntem değiştirilemez.
İmal edilen malın değerlemesi: maliyet bedeli esas alınarak dilenen yöntemle hesaplanılır.Yani ilk giren ilk çıkar veya son giren ilk çıkar yöntemi.
Değeri düşen malın değerlemesi: Doğal afet sonucu yada malların bozulması sonucu oluşan önemli miktardaki değer düşmesi durumunda emsal bedeli esas alınır.Buda ortalama satış fiyatı veya takdir esasına göre belirlenir.



STOK DEĞERLEME YÖNTEMLERİ:
Aralıklı envanter yönteminde :
gerçek maliyet yöntemi: Değeri yüksek olan stoklara uygulanır.Gerçek bedelleri üzerinden stoklar değerleme yapılır.
İlk giren ilk çıkar yöntemi: Değeri düşük çok çeşitli olan stoklara uygulanır.Satışlar ilk alınan depodaki mallardan yapılır.Dönemsonu son alınan maldan maliyet hesaplanır.
ÖRNEK: İşletmenin bilanço günü 200 adet malı vardır.İşletme ilk giren ilk çıkar yönetmini uygulayacaktır. Adet birim fiyat toplam
Alımları şöyledir: Dönembaşı mal 100 40.000 4.000.000
9 mayıs 300 50.000 15.000.000
8 haziran 400 55.000 22.000.000
8 ağustos 200 52.000 10.400.000
4 aralık 150 60.000 9.000.000
1.150 60.400.000
satılan malın maliyeti: kalan 200 ise
150*60.000=9.000.000
50*52.000=2.600.000
200 11.600.000
60.400.000
11.600.000
48.800.000 satılan malın maliyeti
3- Son giren ilk çıkar yöntemi : Değeri düşük çok çeşitli stoklara uygunır.Satılan mallar en son alınan mallardır.Dönemsonu ilk alınan maldan maliyet çıkarılır.
Yukardaki örneğe göre:
100*40.000=4.000.000
100*50.000=5.000.000
200 9.000.000
60.400.000
9.000.000
51.400.000
satılan malın maliyeti
4- Ortalama maliyet yöntemi: satın alınan malların toplam fiyatı toplam miktara bölünerek ortalama maliyet bulunur.
Yukardaki örneğe göre 60.400.000
toplam fiyat 60.400.000 10.504.400
toplam miktar 1.150 -----------------
ort.maliyet 52.522 49.895.600 satılan malın maliyeti
200*52.222= 10.504.400
Devamlı envanter yöntemine göre:
1- gerçek maliyet yöntemi: Bu yöntem için alınan ve satılan her malın gerçek değerinin bilinmesi gerekir.
2- ilk giren ilk çıkar yöntemi: satışlar ilk alınan maldan yapılır.
z malı için bilgiler:
işlem miktar birim fiyat toplam
1 ocak devir 80 500.000 40.000.000
5 mart satış 50
10 mayıs alış 40 600.000 24.000.000
15 haziran satış 30
20 ekim alış 70 700.000 49.000.000
30 kasım satış 80

alışlar 190 adet 113.000.000
satışlar 160 adet 92.000.000
stok kalan 30 adet 21.000.000



3- son giren ilk çıkar yöntemi: satışlar son alınan maldan yapılır.
alışlar 190 adet 113.000.000
satışlar 160 adet 98.000.000
stok kalan 30 adet 15.000.000
4- ortalama maliyet yöntemi:toplam maliyet toplam miktara bölünerek ortalama fiyat hesaplanır.
alışlar 190 adet 113.000.000
satışlar 160 adet 93.550.000
stok kalan 30 adet 19.450.000

STOKLARIN ENVANTER İŞLEMLERİ VE KAYITLARI:
* Satılan ama müşteriye gönderilmemiş olan mallar envanter listesine yazılmaz.
* Satılmak üzere işletmeye emanet gönderilen mallar envanter listesine yazılmaz.Nazım hsb.ta izlenir.
* Satın alınan ama işletmeye gelmemiş olan mallar envanter listesine yazılır.
* Satılması için başka işletmeye emanet gönderilen mal envantere yazılır.Bu nazım hsb.ta izlenir.
31 12 itibariyle stokların gerçek mevcudu kayıtlarla eşitlenmiş olmalıdır.
Firelerin Kaydı: İşletmenin faaliyeti sonucu oluşan ve kabul edilir sınırda olan Fire satışların maliyetine eklenerek satış hasılatı ile karşılaştırılır.Bunun dışındaki fire olağandışı gider ve zararda izlenir.Bu kanunen kabul edilmeyen giderdir.
Aralıklı envanterde fili sayıma göre malın değeri ve maliyeti hesaplandığından fire otomatikman hesaba alınır,kayıt gerekmez.
Devamlı envanterde mal hesabının borç kalanı sayım sonucunu vermesi gerektiğinden bulunan noksan
mal hesabından düşülür.
Örnekevamlı envanter uygulayan işletmede sayım sonucu kanuni oran dahilinde 5.000.000.lira maliyetli mal noksan çıkmıştır.
------------------------------------------
satılan malın malyeti 5.000.000
tic.mal 5.000.000
--------------------------------------------
Değeri düşen malın muhasebesi:
Çeşitli nedenlerle değeri azalan mallar ticari maldan düşülüp diğer stoklarda izlenir.Değer düşüklüğü kesin ise mal belirlenen değerden diğer stoklara yazılır,kesin olarak saptanan düşüklük miktarı diğ.olağandışı gid.ve zarar hsb.borcuna kaydedilir.
Örnek: İşletmenin sel nedeniyle 800 adet malı bozulmuştur.Bu malların satış değeri kalmadığı mali yargıca kesinleşmiştir.Malın birim maliyet değeri 100.000.liradır.
-----------------------------------------
diğ.olağan.dışı.gid.zar. 80.000.000
ticari mal 80.000.000
-----------------------------------------
Stoktaki değer düşüklüğünün ilerde ortadan kalkma durumu varsa ticari maldan diğer stoklara bu kayıtlar alınır.Değer düşüklüğü için karşılık ayırır.Buda stoklardan düşülür.
Örnek: İşletme stoktaki malının modası geçtiği için piyasa satış değerlerinin bilanço günü itibariyle maliyetine nazaran % 10 dan çok düşüklük olduğunu belirlemiştir.
300.000.000.lira maliyetli malına emsal bedele göre ortalama fiyat esasını uygulamış 250.000.000.lira değer bulmuştur.
-----------------------------------------------------
diğer stoklar 300.000.000
ticari mal 300.000.000
----------------------------------------------------
karşılık gid. 50.000.000
stok değer.düş.karşılığı 50.000.000
-------------------------------------------------------






Aralıklı envantere göre envanter kayıtları:
Örnek: Dönemsonu mal mevcudu 400.000.000.tl.
Dönem başı mal mevcudu 900.000.000.tl
Satışlar 700.000.000
Satıştan iade 10.000.000
Satış iskontosu 20.000.000
Malın maliyetini bulup envanter kayıtlarını aralıklı envanter yöntemine göre yapınız.
Satılan malın maliyeti 900.000.000-400.000.000= 500.000.000.tl.
Net satışlar: 700.000.000 – (10+20)=670.000.000
Satış karı : 670.000.000-500.000.000= 170.000.000
----------------------------------------
satılan malın maliyeti 500.000.000
tic.mal 500.000.000
-----------------------------------------
dönem kar veya zararı 530.000.000
satıştan iade 10.000.000
satış iskontosu 20.000.000
satılan malın maliyeti 500.000.000
---------------------------------------------
satışlar 700.000.000
dönem kar/zararı 700.000.000
------------------------------------------------
Devamlı envanter yöntemine göre envanter kayıtları:
Örnek: tic.mal hesabının borç bakiyesi 350.000.000
Satılan malın maliyeti 450.000.000
Satışlar 600.000.000
Sayım ve değerleme sonucu malın maliyet değerinin 330.000.000 olduğu tesbit edildi.20.000.000 lira noksanın 15.000.000 lirası kanuni fire 5.000.000 giderdir.
Brüt satış karı: 600.000.000-450.000.000=150.000.000
------------------------------------------------
satılan malın maliyeti 15.000.000
d.olağandışı gid.zar. 5.000.000
tic.mal 20.000.000
------------------------------------------------
borçlu nazım hsb. 5.000.000.
alacaklı nazım hsb. 5.000.000
-------------------------------------------------
dönem kar/zararı 450.000.000
satılan malın maliyeti 450.000.000
--------------------------------------------------
-------------------------------------------------
satışlar 600.000.000
dönem kar/zararı 600.000.000
 
ÜNİTE - 5 DURAN VARLIKLAR

İşletmenin faaliyetinde 1 yıldan fazla uzun sürede kullanmak için elde ettiği varlıklar duran varlıktır.
2 gruba ayrılır: 1- maddi duran varlık 2- maddi olmayan duran varlık
MADDİ DURAN VARLIK: Fiziksel yapıya sahip duran varlıklardır, şu hesaplarda izlenir.
Arazi ve arsa
Yer altı yerüstü düzenleri
Binalar
Tesis makine ve cihazlar
Taşıtlar
Demirbaşlar
Diğ.maddi dur.varlıklar
Birikmiş amortismanlar
Yapılmakta olan yatırımlar

DEĞERLEME :
* TTK .da maliyet bedeli ile değerleme yapılır,bu bedelden amortisman ayrılır.
* VUK.da maliyet bedeli ile aktife varlık kaydedilir ve değerleme yapılır, Bu varlıkla ilgili yapılan giderler malın maliyetine eklenir.

AMORTİSMAN: Maddi duran varlıklar için ayrılan aşınma ve yıpranma payına amortisman denir.Duran varlığın değeri kullanılan süreye göre dağıtılarak gider yazılır.
Arsa ve araziler amortismana tabi değildir.TTK bu konuda işletmeyi serbest bırakmış VUK.amortisman ayrılması gereğini belirtmiştir.
Vuk.a göre 4 amortisman yöntemi vardır:
Normal amortisman
Azalan kalanlar üzerinden amortisman
Madenlerde amortisman
Fevkalede amortisman
Normal amortisman: Eşit paylı amortismandır.Duran varlığın maliyeti kullanım süresine bölünerek amortisman tutarı bulunur.Oran en fazla % 20.dir.
Amortisman tutarı: Duran varlık maliyeti/hizmet süresi
Örnek: 100 milyona satın alınan bir demirbaşın hizmet süresi 5 yıl ise yıllara göre amortisman tutarını bulunuz.
100.000.000/5=20.000.000
Örnek: Aynı örneğin 3. yıl amortisman tutarı nedir?
20.000.000
Örnek: Aynı örneğin 2.yıl birikmiş amortisman tutarını bulunuz.
20.000.000 1.yıl 20.000.000 2.yıl toplam 40.000.000
Kıst amortisman: Sadece taşıtlara uygulanır.İlk yıl taşıt kaç ay kullanılmışsa o kadar amortisman ayrılır.Ay tam kabul edilir.
Amortisman tutarı: yıllık amortisman tutarı* kullanılan ay sayısı/12
Örnek: 600 milyona 10.11.2001 de satın alınan taşıta % 20 normal amortisman uygulanacaktır.
600*%20=120 yıllık tutar
120*2 /12= 20.000.000 2001 için kıst
2001 için 20.000.000
2002 120 000 000
2 120 000 000
2004 120 000 000
2005 120 000 000+100 000 000=220 000 000






2- Azalan kalanlar üzerinden amortisman: % 40.ı aşmadan bu yöntem kullanılabilir.Normal amortismanın 2 katıdır.Normale dönüş yapılabilir.
Örnek: İşletme 100 milyona aldığı demirbaşa %20 normal amortisman üzerinden azalan kalanlar yöntemi uygulayacaktır.Yıllara göre payları bulun.
100*%40 =40.000.000
60*40 =24.000.000
36*40 =14.400.000
21.6*40 =8.640.000
son yıl kalan tamamen indirilir. 12.960.000.
Amortismanların muhasebe kaydı:
2 tür kayıt yöntemi vardır:
1- Direk kayıt: Duran verlığın değeri amortisman payı kadar azaltılır.
2- Endirek kayıt: Amortisman payı 257 Birikmiş amortisman hsb.alacağına kaydedilir.Gider türüne göre de Gnel Yönetim veya Pazarlama Sat.Dağ.Gideri Hesabı borçlandırılır.
Örnek:İşletme 1.000.000.000 liraya aldığı bilgisayar için anormal amortisman yöntemine göre amortisman ayırmıştır.
----------------------------------
Genel.yön.gid. 200.000.000
Birikmiş amortisman 200.000.000
-----------------------------------
Örnek: İşletme dağıtım için aldığı taşıta 150.000.000.lira amortisman ayırmıştır.
-------------------------------------
paz.sat.dağ.gid. 150.000.000
Birikmiş amortisman 150.000.000
--------------------------------------
Maddi duran varlığın satışı:
Örnek: İşletmenin 400.000.000 lira maliyetli otosu peşin 150.000.000 liraya satılmıştır.Otonun birikmiş amortismanı 200.000.000 liradır.
Net değer: 400.000.000-200.000.000=200.000.000
Satış zararı: 200.000.000-150.000.000= 50.000.000
--------------------------------------------
kasa 150.000.000
birikmiş amortisman 200.000.000
d.olağandışı gid.zar. 50.000.000
Taşıt 400.000.000
---------------------------------------------
eğer 250.000.000 liraya satsaydı 50.000.000 kar olurdu o zaman
--------------------------------------------------
kasa 250.000.000
bir.amortisman 200.000.000
taşıt 400.000.000
d.ol.d.ger.kar 50.000.000
-----------------------------------------------------
eğer satılan demirbaş yenilenecekse bu satış karı dönem karına eklenmez Özel fon hsb.na aktarılır en çok 3 yıl süresi vardır 3 yıl sonra yenileme yapılmazsa tekrar kara eklenir.
--------------------------------------------------
kasa 250.000.000
bir.amortisman 200.000.000
taşıt 400.000.000
özel fonlar(yenileme) 50.000.000
-----------------------------------------------------
yenileme olmazsa
------------------------------
özel fon 50.000.000
d.ol.gel.kar 50.000.000
-------------------------------
YENİDEN DEĞERLEME :
Paranın alım gücünde oluşan azalma nedeniyle yeniden değerleme yapılır.Bu Maddi dur.Varlık Yeniden Değ.Artışı Hsb.nda izlenir.
Örnek: İşletme 100 milyon lira maliyetli birikmiş amortismanı 20 milyon olan demirbaşını % 50 yeniden değerlemeye tabi tutacaktır.Değer artışını bulunuz.
100* %50 =50.000
20 * %50 = 10.000
80 * %50 = 40.000
------------------------------------
demirbaş 50.000.000
birikmiş amortisman 10.000.000
mad.d.v.yen.değ.artışı 40.000.000
--------------------------------------
Yeniden değerleme sonrası demirbaşın değeri üzerinden amortisman ayrılır.

MADDİ OLMAYAN DURAN VARLIK: Fiziksel varlığı olmayan işletmeye bazı hak ve imtiyazlar sağlayan varlıklardır.Bunlar:
Haklar:Lisans,patent,imtiyaz gibi elde edinilen hukuki tasarruflar ile kamu otoritelerinin işletme tanıdığı haklar ve yetkilerdir.
Şerefiye: İşletmenin konumunun kuruluş yerinin işletmeye sağladığı üstünlüğün parasal değeridir.
Kuruluş ve örgütlenme gideri: İşletme kuruluşnda yapılan tüm giderlerdir.
Araştırma geliştirme gideri: İşletmenin bir ürünü geliştirme yenileme için yaptığı giderlerdir.
Özel maliyetler:Kiralanan gayrimenkuller üzerinde yapılan ekleme ve geliştirme için yapılan giderdir.
Bunlar maliyet bedelleri ile aktife kaydedilir.Yeniden değerlemesi yapılmaz.Amortismanı 5 yılda eşit payla itfa edilir.
------------------------------------
şerefiye 150.000.000
kasa 150.000.000
-----------------------------------
gen.yön.gid 30.000.000
bir.amortisman 30.000.000
 ÜNİTE 6 BORÇLAR

BANKA KREDİLERİ: Borçlu cari hesapta denir.Pasif hesaptır.Oluştuğunda alacaklı ödendiğinde borcuna kayıt yapılır.Bu hesaba işleyen faizler Finansman gideri hes.borcunda izlenir.İşleyen faiz borcu artırır.
Değerleme: TTK.ya göre itibari ,Vuk.a göre mukayyet değer esas alınır.

SATICILAR : İşletmenin senetsiz ticari borçlarının izlendiği hesaptır.Pasif karakterlidir.Oluştuğunda hesab alacaklı ödendiğinde hesap borçlu çalışır.
Değerleme: TTK.ya göre itibari ,Vuk.a göre mukayyet değer esas alınır.

BORÇ SENETLERİ: İşletmenin senetli ticari borçlarının izlendiği hesaptır.Pasiftir.
Değerleme: TTK.ya göre itibari,Vuk.a göre tasarruf değerle değerlenir.
Reoskont: Borç senetlerinin vadesinden önce ödenmesi halinde peşin değerinin hesaplanmasıdır.
Yevmiye kaydı şöyledir:
-------------------------------------
Borç senetleri reoskontu
Reoskont faiz gelirleri
----------------------------------------
TAHVİLLİ BORÇLAR: AŞ.lerin uzun vadeli fon sağlama amaçlı çıkardığı borç senetlerine tahvil denir.Pasif karakterlidir.
Değerleme: TTK.da itfa değeri ile, Vuk.a göre itibari değerle değerlenir.

ÜNİTE 7 GELİRLER VE GİDERLER

GELİRLER
İşletmenin ana faaliyet konusuna giren mal-hizmet satışı yada faiz kira vb.unsurlardan elde edilen brüt tutarlara gelir denir.Tüm gelirler alacaklı çalışır.Yıl sonu tüm gelirler dönem kar/zararı hsb.na devredilerek kapatılır.

Gelirler şu hsb.larda izlenir:
Brüt satışlar
Diğ.faaliyetlerden olağan gelir karlar
Olağandışı gelir ve karlar
Esas gelir Yurtiçi satışlardır.

Gelirler 3 bakımdan kontrol edilir:
Dönem bakımından
Gerçekleşme bakımından
Vergi kanunları bakımından
Dönem gelirleri ve kira gelirleri Diğ.olağan gelir ve kar hsbn.da izlenir.
Döneme ait olmayan bir yıldan kısa süreli gelir Gelecek aylara ait gelir hsb.nda izlenir.
Döneme ait olmayan bir yıldan uzun süreli gelir Gelecek yıllara ait gelir hsb.nda izlenir.
Gerçekleşmiş ama tahsil edilmemiş olan gelirler gelir tahakkukları hsb.nda izlenir.

Not: Tüm gelirler Dönem kar/zararı hsb.na devirle kapatılır.Ancak gelecek yıllara ve aylara ait gelirler ile gelir taahhukları dönem kar/zararına devredilemez.
Vergiden muaf olan gelirler Nazım hsb.ta izlenir.

GİDERLER
Gider: Gelir elde etmek amacıyla yapılan varlık tükenmeleridir.Tüm giderler borçlu çalışır.Dönem sonu kapatılırken alacağa yazılır.
3 bakımdan giderler kontrol edilir:
- dönem bakımından
- gerçekleşme bakımından
- vergi kanunları bakımından
Dönem giderleri gen.yönetim gid.hsb.nda izlenir.
Döneme ait olmayan süresi 1 yıldan kısa olan giderler Gel.aylara ait giderler hsb.nda izlenir.
Döneme ait olmayan süresi 1 yıldan uzun olan giderler Gel.yıllara ait giderler hsb.da izlenir.
Gerçekleşmiş fakat ödenmemiş giderler gider tahakkukları hes.nda izlenir.
Not:Giderlerle ilgili dönem ayarlaması yapılırken soruda verilen ilk hesap alacaklandırılır.
Kanunen kabul edilmeyen giderler Nazım hsb.ta izlenir.
Giderlerin kapatılması:
Tüm giderler alacağa kayıt edilirken Dönem kar/zararı borçlandırılır.
Gider Yöntemleri:
2 türdür.
1- 7 A seçeneği: Giderler büyük defterde fonksiyon yardımcı defterde çeşit esasına göre izlenir.Üretim ve hizmet işletmeleri bu seçeneği kullanır.Hesapları şunlardır:
- Direkt ilk madde ve malzeme gideri
- Direkt işçilik gideri
- genel üretim gideri
- hizmet üretim gideri
- araştırma geliştirme gideri
- paz.satış dağıtım gideri
- genel yönetim gideri
- finansman gideri




2- 7 B seçeneği: Ticaret işletmeleri kullanır.giderler büyük defterde çeşit yardımcı defterde fonksiyon esasına göre izlenir.Hesapları şunlardır:
-İlk madde ve malzeme gideri
- işçi ücret ve giderleri
- memur ücret ve giderleri
-Dışardan sağlanan fayda ve hizmetler
- çeşitli giderler
- vergi resim ve harçlar
- amortisman ve tükenme payları
- finansman gideri
- gider çeşitleri yansıtma

ÜNİTE 8 ÖZKAYNAKLAR

ÖZKAYNAK: İşletmenin toplam net varlıkları ve borçları arasındaki farktır.
Şu unsurlardan oluşur:
- Ödenmiş sermaye
- Sermaye yedekleri
- Kar yedekleri
- Geçmiş yıl karları
- Dönem net karı
Varsa geçmiş yıl zararları ve dönem zararı bu unsurların toplamından düşülür.

SERMAYE VE ÖDENMİŞ SERMAYE:
İşletmeye işletme sahip ve ortakları tarafından tahsis edilen ve anasözleşmede yeralan ticaret siciline tescil edilen esas sermaye 500 SERMAYE hsb.nda izlenir.
Esas sermayenin henüz ödenmemiş olan kısmı 501 ÖDENMEMİŞ SERMAYE hsb.nda izlenir.
Ödenmiş sermaye ile ilgili bir hsb.yoktur.Esas sermaye- Ödenmemiş sermaye farkı ödenmiş sermayeyi verir.
--------------------------------------------- Sermaye taahhüdü kaydı
ÖDENMEMİŞ SERMAYE
SERMAYE
-----------------------------------------------Sermaye taahhüdünün yerine getirilmesi
KASA
ÖDENMEMİŞ SERMAYE
----------------------------------------------

Sermayede oluşan artış ve azalışlar 690 Dönem kar/zararı hsb.nda gösterilir.Kar sermayeye ilave, zarar sermayeden bir indirim olarak ayrıca gösterilir.

YEDEKLER
Karın dağıtılmayarak işletmede geleceğe karşı tedbir amaçlı alıkonulan kısmına yedek denir.Sermaye şirketlerince ayrılırlar.
2 ye ayrılır: 1- kar yedekleri 2- sermaye yedekleri
1- Kar yedekleri: Net karın dağıtılmayıp işletmede bırakılan kısmıdır.Amaç özkaynakları sağlam tutmaktır.3 e ayrılır:
a) Yasal yedek: TTK ya göre ayrılması zorunlu yedektir.
b) Statü yedek: Şirket sözleşmesine göre ayrılan yedektir.
c) Olağanüstü yedek : Şirket genel kurulunun toplanarak olağanüstü dönemlerde ayırdığı yedektir.
d) Özel fonlar: yenileme yatırım sermaye itfası gibi amaçlarla kardan ayrılan yedektir.







2- Sermaye yedekleri: İşletmenin faaliyet karı dışında kalan sermaye hareketleri ile oluşan ve işletmede bırakılan tutarlardır.4 e ayrılır:
a) Hisse senedi ihraç primi: Sermaye artırımına giden aş.nin nominal bedelin üzerinde bir fiyatla hisse senedi çıkarması durumunda ihraç fiyat ile nominal bedel arasındaki farktır.
b) Maddi duran varlık yeniden değerleme artışı: Paranın alımgücündeki azalma nedeniyle varlıkların değerinin p.yasa fiyatına yakınlaştırılması işlemidir.
c) İştiraklerden yeniden değerleme artışı:
d) Hisse senedi iptal karları: Aş.ortaklarından biri sermayesini ödemezse ortağın senetleri iptal edilir yerine yeni ortak alınır.Yeni ortağın ödediği bedel eski tutardan fazla ise bu fark bu grubta yeralır.

DÖNEM NET KARI VEYA ZARARI:
GELİR>GİDER= KAR
GELİR<GİDER=ZARAR

Gelirler ve giderler 690 Dönem kar/zararı hsb.na devirle kapanır.
Vergi sonrası kar 692 dönem kar/zararına aktarılır.
------------------------------------------------- vergi sonrası kar/zarar kaydı
690 dönem kar/zararı
691 Dönem karı vergi ve yas.yük.karşılığı hsb
692 Dönem net kar/zararı
---------------------------------------------------
---------------------------------
692 Dönem net kar/zararı
590 dönem net karı
--------------------------------- kar kaydı
591 dönem net zararı
692 dönem net kar/zararı
----------------------------------- zarar ka

Açıköğretim 2.sınıf ders notları / Muhasebe Uygulamaları/Envanter İşlemleri Şubat 16

Etiketler 2.sınıf ders notları, açıköğretim, aöf, ders notları, muhasebe | G & O | 0 comments 

ÜNİTE 1- ENVANTER İŞLEMLERİ

ENVANTER: Saymak,ölçmek,tartmak,değerlemek suretiyle bilanço gününde tüm mevcutları, alacakları ve borçları kesin bir şekilde tesbit etme işlemine envanter denir.
Envanter türleri şunlardır:
Kuruluş envanteri :İşletmeler kurulduklarında ilk yapacağı kuruluş envanteridir.
Dönemsonu envanteri : 31.12.- itibariyle çıkarılması zorunlu olan envanterdir.
Devir envanteri: İşletmeler devredildiklerinde devir envanteri çıkartmak zorundadır.
Tasfiye envanteri : İşletmeler tasfiye edildiğinde tasfiye envanteri çıkartacaklardır.

Envanter 2’ye ayrılır :1- Muhasebe dışı envanter
2- Muhasebe içi envanter

Muhasebe dışı envanter : Muhasebe kayıtları dikkate alınmadan çıkarılan envantere muhasebe dışı envanter denir.Envanterin tanımını içerir.
T.T.K.’ca düzenlenmiştir.Yılda en az 1 kez yapılmalıdır.Bilanço muhasebe dışı envantere göre düzenlenir.
Değerleme : Bir işletmenin varlıklarının ve borçlarının bilanço günündeki gerçek değerlerinin tesbit ve takdiri işlemine değerleme denir.
T.T.K.’ya göre değerleme : Maliyet bedelini esas almıştır.
V.U.K.’a göre değerleme : 7 gruba ayrılır:
Maliyet bedeli : Bir iktisadi varlığın elde edilmesi veya değerinin arttırılması için yapılan giderlerin toplamına maliyet denir.
Maliyet bedeli şu varlıklara uygulanır:
- Maddi duran varlığa
- Maddi olmayan duran varlığa
- Ticari mallara
- Üretilen mamüllere
- Üretilen tarımsal ürünlere
Borsa rayici : Borsaya kayıtlı iktisadi varlıkların bilanço günündeki borsa değerini ifade eder. Yabancı paralara uygulanır.
Tasarruf değeri ( peşin değer): Bir iktisadi varlığın değerleme gününde sahibi için arzettiği değerdir.Senetli alacaklara ve senetli borçlara uygulanır.
Mukayyet değer( kayıtlı değer) : Bir iktisadi varlığın muhasebe kayıtlarında görünen değeridir.Senetsiz alacak ve senetsiz borçlara uygulanır.
İtibari değer (nominal-üzerinde yazılı): Her türlü senet hisse senedi ve tahvillerin üzerinde yazılı olan değerdir.Para ve çıkarılmış tahvillere uygulanır.
Rayiç bedel : Bir iktisadi varlığın piyasadaki alım-satım değerini ifade eder.
Sadece gayrimenkullere uygulanmaz.
Emsal bedel: Gerçek bedeli bilinmeyen veya tam tesbit edilemeyen iktisadi
varlıkların benzerlerine nazaran sahip olduğu değerdir.Değeri düşen mallara uygulanır.
Emsal bedelde şu sıralama izlenir: 1-Ortalama fiyat 2- Maliyet bedeli 3- Takdir esası
Muhasebe ilkelerine göre değerleme: Ya maliyet yada maliyet bedeli ile piyasa fiyatından hangisi düşük ise onunla değerleme yapılır.
NOT: Tüm kanun ve ilkeler açısından ortak değerleme yöntemi maliyet bedelidir.
Muhasebe içi envanter : Muhasebe dışı envanterin kayıtlara geçmiş halidir.
Sırasıyla şu aşamalardan oluşur:-Genel geçici mizan
- Envanter ve kayıtları
- Kesin mizan
- Mali tablolar ( bilanço ve gelir tablosu)
- Hesapların kapatılması


KAR HESAPLAMA YÖNTEMLERİ

1)Özsermaye karşılaştırmasıyla karın tesbiti:
DSÖS – DBÖS + ÇEKİLEN – İLAVE = KAR/ZARAR
( DSV-DSB ) – ( DBV-DBB ) + ÇEKİLEN – İLAVE = KAR/ZARAR

2)Hasılat yöntemi ile karın tesbiti :
Gelir ve giderler tahakkuk etmiş olsa bile alınmış yada ödenmiş kabul edilir.
GELİRLER – GİDERLER = KAR/ZARAR
GELİRLER > GİDERLER = KAR
GİDERLER > GELİRLER = ZARAR
NOT: Envanter işlemleri esnasında en önemli kalem Ticari Mal ‘dır.
TTK’ ya göre bulunan kar Ticari kar
VUK’ a göre bulunan kar Mali kar/ Vergi kar’ıdır.